Ngày 08/12/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 315/2025/NĐ-CP quy định Quy chế làm việc mẫu của Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu (UBND cấp xã). Nghị định không chỉ chuẩn hóa quy trình làm việc mà còn đặt ra yêu cầu cốt lõi về việc ứng dụng công nghệ thông tin và thực hiện chuyển đổi số toàn diện, đưa chính quyền cấp xã tiến lên mục tiêu quản trị địa phương chuyên nghiệp và hiện đại.

07 nguyên tắc làm việc mới được nhấn mạnh

Quy chế làm việc mẫu UBND cấp xã được ban hành kèm theo Nghị định số 315/2025/NĐ-CP đã chính thức xác lập các nguyên tắc hoạt động mang tính đột phá, nhằm xây dựng chính quyền cấp cơ sở gần dân, phục vụ Nhân dân và vận hành trên nền tảng số. Cụ thể gồm 7 nguyên tắc:

1. Thượng tôn pháp luật và Sự lãnh đạo của Đảng

Nguyên tắc đầu tiên và quan trọng nhất khẳng định mọi hoạt động của UBND cấp xã phải tuân thủ Hiến pháp và pháp luật. Đồng thời, phải bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy cấp xã, sự giám sát của Hội đồng nhân dân cùng cấp và của Nhân dân trong việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao.

2. Kết hợp tập thể, đề cao trách nhiệm cá nhân

UBND cấp xã duy trì chế độ làm việc tập thể, quyết định theo đa số. Tuy nhiên, Nghị định cũng đề cao thẩm quyền và trách nhiệm cá nhân của Chủ tịch UBND cấp xã. Nguyên tắc này nhằm đảm bảo tính dân chủ trong quyết sách nhưng cũng xác định rõ người chịu trách nhiệm cuối cùng trong điều hành.

3. Chính quyền tinh gọn và hiện đại

Để đáp ứng yêu cầu quản trị địa phương chuyên nghiệp, hoạt động của UBND cấp xã phải đảm bảo tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, chuyên nghiệp, hiện đại. Đây là cơ sở để chính quyền cấp cơ sở có thể xử lý công việc nhanh chóng, linh hoạt hơn.

4. Đột phá về chuyển đổi số toàn diện

Đây là nguyên tắc đột phá. UBND cấp xã có trách nhiệm đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và thực hiện chuyển đổi số toàn diện trong chỉ đạo, điều hành, xử lý công việc và cung cấp dịch vụ công.

Mục tiêu cụ thể là xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Việc tạo lập dữ liệu phải đảm bảo đầy đủ, chính xác, kịp thời, thống nhất, phục vụ hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành, và quan trọng nhất là phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí.

5. Mỗi việc một cơ quan: Rõ ràng về trách nhiệm

Nguyên tắc này củng cố tính kỷ luật và trách nhiệm trong bộ máy: Trong phân công giải quyết công việc, mỗi việc chỉ được giao cho một cơ quan, tổ chức, đơn vị, một cá nhân chủ trì và chịu trách nhiệm. Điều này loại bỏ tình trạng đùn đẩy, kéo dài thời gian giải quyết.

6. Tuân thủ quy trình và ủy quyền trách nhiệm

Nguyên tắc này đòi hỏi phải tuân thủ trình tự, thủ tục, thẩm quyền và thời hạn giải quyết công việc. Đặc biệt, khi thực hiện nhiệm vụ được phân cấp, ủy quyền, chính quyền cấp xã phải có trách nhiệm theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính hợp pháp của việc ủy quyền và kết quả thực hiện.

7. Gần dân, phục vụ nhân dân và giám sát

Nguyên tắc cuối cùng nhấn mạnh tính chất phục vụ của chính quyền: Xây dựng chính quyền địa phương gần Nhân dân, sát Nhân dân, phục vụ Nhân dân, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân. Các thành viên UBND và công chức phải có trách nhiệm sâu sát địa bàn, tiếp thu ý kiến của Nhân dân và thực hiện giải trình công khai, minh bạch.

Yêu cầu đột phá: Chuyển đổi số là nhiệm vụ bắt buộc

Điểm đột phá và quan trọng nhất của Nghị định nằm ở việc đưa chuyển đổi số trở thành yêu cầu xuyên suốt và bắt buộc trong mọi hoạt động của chính quyền cấp xã.

Mục tiêu chính quyền số: UBND cấp xã có trách nhiệm đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, thực hiện chuyển đổi số toàn diện trong hoạt động chỉ đạo, điều hành, xử lý công việc và cung cấp dịch vụ công trên môi trường điện tử, hướng tới mục tiêu xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số.

- Hệ thống điện tử là nền tảng: Việc gửi, nhận văn bản, tài liệu, hồ sơ công việc, báo cáo và kết quả xử lý công việc trong nội bộ UBND cấp xã phải thực hiện trên môi trường điện tử (trừ trường hợp bí mật nhà nước). Các cơ quan phải sử dụng Hệ thống quản lý văn bản và điều hành theo quy định.

Quy trình làm việc thay đổi theo hướng linh hoạt

Nghị định cho phép chính quyền cấp xã áp dụng các hình thức làm việc hiện đại để rút ngắn thời gian xử lý công việc:

- Các phiên họp có thể tổ chức theo hình thức trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp giữa trực tiếp với trực tuyến. 

- Biểu quyết có thể được thực hiện bằng hình thức biểu quyết công khai, gửi phiếu ghi ý kiến hoặc bằng hình thức biểu quyết điện tử thông qua hệ thống quản lý văn bản và điều hành hoặc hình thức khác.

- Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc UBND cấp xã được cấp và sử dụng tài khoản, chữ ký số, hộp thư điện tử công vụ để xử lý công việc.

Trách nhiệm cá nhân được đề cao

Nghị định quy định rõ phạm vi trách nhiệm của từng thành viên UBND cấp xã, tránh chồng chéo và bảo đảm trách nhiệm giải trình:

- Chủ tịch UBND cấp xã: Chịu trách nhiệm cá nhân về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao và tổ chức thực hiện nhiệm vụ được phân cấp, ủy quyền từ cấp trên. Chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền chỉ đạo, xử lý công việc trên môi trường điện tử.

- Phó Chủ tịch UBND cấp xã: Thực hiện nhiệm vụ theo phân công của Chủ tịch UBND cấp xã, được nhân danh Chủ tịch khi giải quyết công việc thuộc lĩnh vực phân công.

- Người đứng đầu cơ quan, đơn vị: Chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND cấp xã về việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác điều hành và giải quyết thủ tục hành chính.

Lộ trình thực hiện

Nghị định có hiệu lực từ ngày 08/12/2025. UBND cấp xã căn cứ Quy chế mẫu này để ban hành Quy chế làm việc phù hợp với đặc điểm và tình hình thực tiễn tại địa phương.

Nghị định được ban hành sẽ tạo ra bước chuyển mạnh mẽ trong phương thức quản lý, điều hành của chính quyền cấp cơ sở, góp phần xây dựng nền hành chính minh bạch, thống nhất và phục vụ Nhân dân tốt hơn.