Ngày 13/01/2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký ban hành Công điện số 03/CĐ-TTg về việc tiếp tục tập trung thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách nhằm chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Công điện được gửi tới Bộ trưởng các Bộ: Nông nghiệp và Môi trường, Quốc phòng, Công an, Ngoại giao, Khoa học và Công nghệ, Công Thương; Tổng Thanh tra Chính phủ; Bí thư tỉnh ủy, thành ủy và Chủ tịch Ủy ban nhân dân 22 tỉnh, thành phố ven biển.

Quyết tâm cao nhất để gỡ “Thẻ vàng” IUU

Thủ tướng Chính phủ đánh giá, thời gian qua công tác chống khai thác IUU đã có chuyển biến tích cực; ý thức chấp hành pháp luật của đa số ngư dân và doanh nghiệp được nâng lên; công tác quản lý tàu cá, kiểm soát hoạt động trên biển, truy xuất nguồn gốc từng bước đi vào nền nếp. Tuy nhiên, tình trạng IUU vẫn là thách thức trực tiếp đối với uy tín quốc gia, hoạt động xuất khẩu thủy sản và sinh kế của người dân làm ăn chân chính.

Thủ tướng yêu cầu tuyệt đối không được chủ quan, hình thức; không để phát sinh sơ hở, lỗ hổng trong tổ chức thực hiện và thực thi công vụ; xác định chống khai thác IUU, gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng, cấp bách, đòi hỏi quyết tâm chính trị cao nhất và hành động đồng bộ, quyết liệt từ Trung ương đến cơ sở.

Thành lập đoàn kiểm tra liên ngành, báo cáo trước 25/01/2026

Theo Công điện, Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các Bộ: Quốc phòng, Công an, Tư pháp và các cơ quan liên quan thành lập Đoàn kiểm tra liên ngành tổ chức kiểm tra tại các địa phương ven biển; tập trung đánh giá thực chất kết quả “khép hồ sơ” xử lý vi phạm IUU, làm rõ trách nhiệm của từng cấp, từng cơ quan, đơn vị, cá nhân; tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 25/01/2026.

Đoàn kiểm tra tập trung vào các nội dung sau:

- Kiểm tra, xác minh tính thực chất của kết quả "khép hồ sơ" mà các địa phương báo cáo (tỷ lệ rất cao, trên 90%); làm rõ việc khép hồ sơ có đúng quy định, có bỏ lọt vi phạm hoặc không xử phạt/xử phạt không đúng hay không; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng cơ quan, đơn vị, cá nhân liên quan.

- Công tác quản lý đội tàu, giám sát đội tàu (đăng ký, xóa đăng ký và quản lý tàu cá "ba không" tại cơ sở).

- Việc thực hiện chủ trương hình thành các cảng cá và triển khai các biện pháp tăng cường kiểm soát tàu cá xuất bến, nhập bến (ra/vào cảng), bảo đảm quản lý theo đúng quy định.

- Công tác phòng, chống và xử lý hành vi gian lận hàng hóa, gian lận hồ sơ, chứng từ (nếu có) trong chuỗi khai thác - thu mua - chế biến - xuất khẩu thủy sản.

- Kiểm tra việc doanh nghiệp tự khai báo, tự báo cáo và tổ chức khắc phục các tồn tại trong hoạt động chế biến, xuất khẩu sang EU và các thị trường khác; kiểm tra tính đầy đủ, trung thực của nội dung tự khai báo, việc thực hiện biện pháp khắc phục và kết quả khắc phục; trường hợp phát hiện vi phạm thì đề nghị cơ quan có thẩm quyền thanh tra, kiểm tra, xử lý theo quy định.

- Tình hình, kết quả điều tra, xử lý các vụ án, vụ việc liên quan đến hành vi vi phạm khai thác ở vùng biển nước ngoài; việc phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong quá trình điều tra, xử lý theo quy định.

- Việc lắp đặt và duy trì hoạt động thiết bị giám sát hành trình (VMS); việc chấp hành quy định về kết nối, vận hành, giám sát và xử lý các trường hợp vi phạm liên quan đến VMS.

- Kiểm tra việc vận hành cơ sở dữ liệu nghề cá tại địa phương; kiểm tra việc cập nhật, quản trị, đối soát và khai thác dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước, xử phạt vi phạm hành chính và cấp phép/kiểm soát tàu cá ra/vào theo quy định.

- Kiểm tra việc triển khai chính sách chuyển đổi nghề tại địa phương; đánh giá đối tượng thụ hưởng, kết quả thực hiện và hiệu quả hỗ trợ sinh kế theo quy định.

Đồng bộ giải pháp kỹ thuật, tăng cường phối hợp liên ngành

Thủ tướng giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì hoàn thiện các giải pháp kỹ thuật, bảo đảm hệ thống giám sát hành trình (VMS) và các nền tảng dữ liệu nghề cá vận hành ổn định, đồng bộ, liên thông; dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”, phục vụ hiệu quả quản lý nhà nước và xử lý vi phạm.

Bộ Quốc phòng tiếp tục tăng cường tuần tra, kiểm soát tại các vùng biển giáp ranh; kiểm soát chặt chẽ tàu cá xuất, nhập qua trạm biên phòng; đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn thuyền trưởng, chủ tàu thực hiện nghiêm quy định pháp luật.

Bộ Công an khẩn trương điều tra, xử lý nghiêm các vụ án môi giới đưa tàu cá, ngư dân khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài; làm rõ các vi phạm liên quan đến gian lận trong xuất khẩu thủy sản.

Bộ Ngoại giao chủ động phối hợp với cơ quan chức năng nước sở tại trong việc điều tra, xử lý các vụ việc vi phạm, bảo hộ công dân theo quy định; hoàn thành trước ngày 25/01/2026.

Thanh tra Chính phủ tập trung thanh tra tại một số địa phương, làm rõ trách nhiệm trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU.

Không báo cáo hình thức, xử lý nghiêm trách nhiệm người đứng đầu

Thủ tướng yêu cầu Bí thư tỉnh ủy, thành ủy chỉ đạo Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố có tàu cá chịu trách nhiệm bố trí, tập trung nguồn lực thực hiện quyết liệt, nghiêm túc các biện pháp chống khai thác IUU, chịu trách nhiệm trực tiếp, toàn diện trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về công tác xử phạt vi phạm hành chính và việc "khép hồ sơ" trong chống khai thác IUU.

- Tổ chức rà soát toàn bộ các hồ sơ đã khép, bảo đảm việc khép hồ sơ có đầy đủ căn cứ pháp lý, đúng trình tự, thủ tục theo quy định; kiên quyết không chấp nhận việc khép hồ sơ hình thức, không xử phạt hoặc xử phạt không đúng quy định. Trường hợp phát hiện hồ sơ đã khép nhưng không đủ căn cứ, phải kịp thời xử lý lại theo quy định pháp luật và xem xét, xử lý trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan, nhất là trách nhiệm người đứng đầu; tuyệt đối không báo cáo "đã xử lý 100%" khi thực tế chưa xử lý dứt điểm.

- Bố trí nguồn lực triển khai thực chất các hệ thống eCDT, nhật ký điện tử (e-logbook), cập nhật dữ liệu chuyên ngành "đúng, đủ, sạch, sống"; tổ chức rà soát các lô hàng xuất khẩu vào EU của các doanh nghiệp trên địa bàn theo chỉ đạo.

- Báo cáo việc rà soát, điều chỉnh giải pháp thống kê, đối soát số liệu tàu cá xuất bến, nhập bến (ra/vào cảng), bảo đảm số liệu thống nhất, không "vênh" giữa các lực lượng, khâu kiểm soát và các hệ thống dữ liệu liên quan.

- Thực hiện ngay các nội dung Đoàn kiểm tra yêu cầu; khắc phục tồn tại theo kết luận/kiến nghị sau kiểm tra; làm rõ trách nhiệm các cấp đối với các hạn chế, thiếu sót (nếu có), báo cáo về Bộ Nông nghiệp và Môi trường trước ngày 25/01/2026.

- Xây dựng và phê duyệt Đề án phát triển thủy hải sản bền vững tại địa phương và báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 25/01/2026.

Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường – Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU chủ trì, phối hợp Văn phòng Chính phủ theo dõi, đôn đốc, tổng hợp và báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện Công điện.

Đức Quân