Trong bối cảnh thế giới đang có những thay đổi mang tính thời đại, để đất nước vững bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình phát triển bứt phá, giàu mạnh, thời gian qua, Đảng, Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, chính sách đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác hoàn thiện thể chế, tập trung chủ yếu vào hoạt động xây dựng và thi hành pháp luật, đạt được nhiều kết quả quan trọng. Hệ thống pháp luật tương đối đồng bộ, công khai, minh bạch, dễ tiếp cận, cơ bản đã điều chỉnh cả các lĩnh vực đời sống xã hội; tạo nền tảng pháp lý để phát triển kinh tế - xã hội, nắm bắt mọi cơ hội, mở đường khai thông mọi nguồn lực, đưa thể chế, pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh, động lực mạnh mẽ cho phát triển, tạo dư địa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Hải Phòng là thành phố trực thuộc trung ương nằm ở vùng trọng điểm của khu vực đồng bằng bắc bộ; là một trong những đầu mối giao thông, gồm cả đường bộ, đường sắt, hàng không và đặc biệt là đường biển, cửa mở thông thương với thế giới lớn nhất miền Bắc. Trong những năm qua, Hải Phòng là địa phương thuộc nhóm dẫn đầu về chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh, cải cách hành chính và thể chế. Trong đó, công tác xây dựng, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của thành phố đóng góp một phần không nhỏ.

Là cơ quan tham mưu giúp Ủy ban nhân dân thành phố về xây dựng pháp luật; tổ chức thi hành pháp luật; hành chính tư pháp; bổ trợ tư pháp; công tác pháp chế và công tác tư pháp khác theo quy định pháp luật, Sở Tư pháp đã tích cực, chủ động triển khai đồng bộ toàn diện, có trọng tâm, có trọng điểm các nhiệm vụ, giải pháp, đặc biệt là trong lĩnh vực hoàn thiện thể chế. Từ đó đưa thể chế, pháp luật của thành phố trở thành một lợi thế cạnh tranh, tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội, tăng cường quốc phòng, an ninh, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.

Thứ nhất, về công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật: Từ sau hợp nhất tỉnh Hải Dương và thành phố Hải Phòng, Sở Tư pháp đã chủ động tham mưu Ủy ban nhân dân thành phố trình Thường trực Hội đồng nhân dân thành phố phê duyệt 08 đăng ký xây dựng Nghị quyết của Hội đồng nhân dân thành phố đối với nội dung cần phải thực hiện ngay làm cơ sở pháp lý triển khai thông suốt mô hình chính quyền địa phương 02 cấp; Thường trực Hội đồng nhân dân thành phố đã phê duyệt đăng ký đối với 05 Nghị quyết. Sở cũng đã tham mưu Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố phê duyệt đăng ký xây dựng 61 VBQPPL gồm 59 VBQPPL của Ủy ban nhân dân thành phố, 02 VBQPPL của Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố, chủ yếu là các văn bản quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của các sở, ban, ngành thành phố và các đơn vị sự nghiệp công lập đảm bảo cơ sở pháp lý cho hoạt động của các cơ quan theo đúng quy định.

Thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) là khâu quan trọng trong quy trình xây dựng VBQPPL, Sở Tư pháp đã quan tâm, chú trọng làm tốt công tác này nhằm bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp và tính thống nhất, đồng bộ các dự thảo VBQPPL nhất là trong giai đoạn sau sắp xếp tổ chức bộ máy. Số lượng văn bản thẩm định ngày càng tăng, chỉ tính riêng từ ngày 01/7/2025, Sở Tư pháp đã thực hiện thẩm định đối với 06 dự thảo Nghị quyết, 66 dự thảo Quyết định của Ủy ban nhân dân thành phố, trong đó tập trung vào các văn bản quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của các sở, ban, ngành, các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc thành phố gắn với yêu cầu thực hiện tinh gọn tổ chức bộ máy, gắn với phân cấp thực hiện nhiệm vụ. Mặc dù trong thời gian rất ngắn, số lượng dự thảo VBQPPL rất nhiều, phải ban hành nhanh để đáp ứng yêu cầu hoạt động sau sắp xếp của các cơ quan, đơn vị, tổ chức, việc thẩm định VBQPPL vừa đảm bảo chất lượng, vừa đảm bảo tiến độ theo quy định, yêu cầu của Chủ tịch Ủy ban nhân dân, Ủy ban nhân dân thành phố, được Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân thành phố và các sở, ban, ngành thành phố ghi nhận, đánh giá cao.

Thứ hai, về công tác tự kiểm tra, kiểm tra theo thẩm quyền, Sở Tư pháp đã chủ động tham mưu Ủy ban nhân dân thành phố thành hiện tự kiểm tra theo thẩm quyền ngay sau khi ban hành để kịp thời phát hiện những văn bản có nội dung trái pháp luật, từ đó, kiến nghị xử lý theo quy định của pháp luật, góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật của thành phố. Kết quả: Sở Tư pháp đã giúp Ủy ban nhân dân thành phố tổ chức tự kiểm tra 25/25 văn bản quy phạm pháp luật do Uỷ ban nhân dân thành phố ban hành từ 01/7/2025 đến nay.

Tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân thành phố thực hiện kiểm tra theo thẩm quyền 35/80 VBQPPL, văn bản hành chính có dấu hiệu chứa quy phạm pháp luật do Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các xã, phường, đặc khu ban hành (đã ban hành Kết luận kiểm tra đối 07 văn bản của 03 đơn vị hành chính cấp xã). Đối với các văn bản có sai sót sau công tác kiểm tra theo thẩm quyền: đã yêu cầu các đơn vị được kiểm tra khẩn trương xử lý theo quy định của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Thứ ba, về công tác rà soát, hệ thống hóa VBQPPL: Từ ngày 01/7/2025 đến nay, Sở Tư pháp đã phối hợp với các sở, ngành thành phố thực hiện các nội dung rà soát phục vụ hợp nhất địa phương và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc khi thực hiện chính quyền 02 cấp: Thực hiện rà soát 28 Nghị định của Chính phủ quy định thẩm quyền, phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực, báo cáo đề xuất nội dung cơ quan Trung ương phân định thẩm quyền, phân quyền, phân cấp cho Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố, Ủy ban nhân dân, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã gồm 1089 thẩm quyền được phân định, phân quyền, phân cấp cho địa phương.

Thực hiện rà soát 59 văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan, người có thẩm quyền ở Trung ương ban hành còn hiệu lực và chưa có hiệu lực, từ đó xác định khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật, kiến nghị các cơ quan Trung ương có phương án tháo gỡ. Sở Tư pháp đã chủ động phối hợp với các sở, ban, ngành rà soát các văn bản quy phạm pháp luật do Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng (cũ) và tỉnh Hải Dương đã ban hành gồm: 980 văn bản (trong đó: 515 văn bản của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng (cũ), 465 văn bản của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh Hải Dương), từ đó, đề xuất văn bản áp dụng chung trên địa bàn thành phố, văn bản đề xuất bãi bỏ toàn bộ, thay thế, ban hành mới.

Các đợt rà soát trong thời gian qua tập trung vào việc phát hiện khó khăn, vướng mắc, đề xuất phương án xử lý để phục vụ hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp; xử lý hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của địa phương do Hội đồng nhân, Ủy ban nhân dân của 2 địa phương sau hợp nhất; thực hiện phân cấp, ủy quyền để đảm bảo điều kiện hoạt động tốt nhất của chính quyền địa phương 02 cấp. Thời gian thực hiện gấp, số lượng văn bản rà soát lớn, nội dung phức tạp, Sở Tư pháp đã chủ động với vai trò là cơ quan tham mưu quản lý nhà nước về xây dựng pháp luật, phối hợp chặt chẽ với các sở, ban, ngành thành phố để thực hiện rà soát, thống nhất kết quả, khẳng định vai trò đầu mối trong công tác rà soát, hệ thống hóa VBQPPL.

Trong thời gian tới, trong bối cảnh thực hiện hoàn hiện hệ thống pháp luật của thành phố nói riêng, của cả nước nói chung đảm bảo hoàn thành trước 01/3/2027, ngành Tư pháp nói chung, Sở Tư pháp thành phố Hải Phòng nói riêng sẽ có những thời cơ, thuận lợi cũng như khó khăn, thách thức. Song với bề dày truyền thống, Sở Tư pháp sẽ tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, sáng tạo, cống hiến để khẳng định vị trí, vai trò quan trọng của mình trong việc hoàn thiện thể chế trên địa bàn thành phố.

                                                        Đồng chí Phạm Văn Song,

                                                   Phó Bí thư Đảng uỷ, Phó Giám đốc Sở Tư pháp