Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng nêu 12 định hướng phát triển đất nước giai đoạn 2026 - 2030, trong đó nhấn mạnh tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy và hành động, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính. Nghị quyết Đại hội XIV đã xác lập một tầm nhìn phát triển đất nước trong giai đoạn 2026 - 2030 với tinh thần đổi mới toàn diện, trong đó nhấn mạnh yêu cầu phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển, từ mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào vốn và lao động sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đổi mới tư duy phát triển - Từ ổn định để phát triển đến phát triển để bền vững

Một trong những điểm nhấn quan trọng của Nghị quyết Đại hội XIV là yêu cầu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy và hành động trong toàn hệ thống chính trị, bảo đảm sự thống nhất giữa nhận thức và thực tiễn triển khai. Văn kiện xác định rõ quan điểm xuyên suốt là lấy phát triển để tạo nền tảng ổn định lâu dài, đồng thời giữ vững ổn định chính trị – xã hội để thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững, qua đó không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động khó lường, sự chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu và tác động sâu sắc của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đặt ra yêu cầu cấp thiết phải hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển, đặc biệt là hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ dứt điểm các “nút thắt” cản trở sự vận hành thông suốt của nền kinh tế. Nghị quyết khẳng định việc xây dựng thể chế không chỉ dừng lại ở hoàn thiện khung pháp lý mà còn phải bảo đảm tính khả thi, tính ổn định và tính dự báo, tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo, đầu tư, sản xuất và kinh doanh.

Xác lập mô hình tăng trưởng mới – Lấy tri thức và dữ liệu làm trung tâm

Nghị quyết Đại hội XIV đặt ra yêu cầu xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên việc nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế, trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chính. Đây không chỉ là một định hướng chiến lược mà còn là sự thay đổi căn bản về cấu trúc phát triển, khi tri thức, dữ liệu và công nghệ trở thành nguồn lực cốt lõi thay thế dần cho tài nguyên và lao động giản đơn.

Việc thúc đẩy phát triển kinh tế số, kinh tế dữ liệu, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn được xác định là trọng tâm của quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện trên các lĩnh vực quản lý nhà nước, sản xuất, kinh doanh và đời sống xã hội; đồng thời triển khai mạnh mẽ chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, tái cơ cấu ngành nghề và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để thích ứng với yêu cầu mới.

Trong chiến lược phát triển các ngành công nghiệp và công nghệ mang tính nền tảng, Nghị quyết định hướng ưu tiên những lĩnh vực có khả năng tạo đột phá như công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, công nghệ số lõi và các nền tảng hạ tầng số hiện đại, qua đó tạo nền móng cho sự hình thành lực lượng sản xuất mới và phương thức sản xuất tiên tiến.

Ba đột phá chiến lược – Tạo xung lực cho giai đoạn phát triển mới

Đại hội XIV xác định ba đột phá chiến lược cần tập trung thực hiện trong nhiệm kỳ nhằm tạo xung lực cho giai đoạn phát triển tiếp theo của đất nước.

Thứ nhất, đột phá về thể chế phát triển, trong đó trọng tâm là hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật, bảo đảm sự thống nhất giữa các lĩnh vực kinh tế, xã hội, môi trường, quốc phòng, an ninh và đối ngoại, đồng thời phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền ba cấp theo hướng tinh gọn, hiệu lực và hiệu quả.

Thứ hai, đột phá về nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao, với yêu cầu chuyển đổi cơ cấu lao động gắn với nâng cao kỹ năng, trình độ chuyên môn và khả năng thích ứng công nghệ của lực lượng lao động. Nghị quyết nhấn mạnh việc thu hút, trọng dụng nhân tài, khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Thứ ba, đột phá về kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội, bao gồm hạ tầng giao thông, năng lượng, hạ tầng số và hạ tầng đô thị thông minh, nhằm tạo điều kiện cho sự phát triển đồng bộ, liên kết vùng và hội nhập quốc tế sâu rộng.

Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh – Nền tảng của mọi thành công

Song hành với nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, Nghị quyết Đại hội XIV tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện. Việc đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực cầm quyền, tăng cường kiểm soát quyền lực và đẩy mạnh đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được xác định là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục và không có vùng cấm.

Nghị quyết khẳng định việc tổ chức bộ máy hệ thống chính trị theo mô hình mới phải bảo đảm vận hành đồng bộ, thông suốt, tránh chồng chéo, trùng lặp chức năng, qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và phục vụ Nhân dân.

Phát triển văn hóa và con người – Sức mạnh nội sinh của dân tộc

Bên cạnh phát triển kinh tế, Nghị quyết Đại hội XIV đặc biệt coi trọng xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, được đặt trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới. Văn kiện xác định văn hóa không chỉ là mục tiêu mà còn là động lực của phát triển, là sức mạnh nội sinh bảo đảm cho sự phát triển bền vững.

Việc xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe Nhân dân và thực hiện tốt các chính sách an sinh xã hội được xem là điều kiện tiên quyết để bảo đảm mọi người dân đều được thụ hưởng thành quả phát triển, qua đó củng cố niềm tin và khát vọng vươn lên.

Giữ vững quốc phòng, an ninh và chủ động hội nhập quốc tế

Nghị quyết tiếp tục khẳng định nhiệm vụ xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại nhằm bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc. Đồng thời, công tác đối ngoại được triển khai đồng bộ, sáng tạo và hiệu quả, góp phần nâng cao vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.

Với tầm nhìn chiến lược và quyết tâm chính trị cao, Nghị quyết Đại hội XIV không chỉ đề ra những mục tiêu cụ thể cho giai đoạn 2026 – 2030 mà còn khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc trong dài hạn. Việc lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính thể hiện sự lựa chọn dứt khoát con đường phát triển dựa trên tri thức và sáng tạo, phù hợp với xu thế của thời đại.

Trong dòng chảy hội nhập và cạnh tranh toàn cầu, tinh thần đổi mới mạnh mẽ về tư duy và hành động mà Nghị quyết Đại hội XIV đề ra chính là chìa khóa để Việt Nam tận dụng cơ hội, vượt qua thách thức và vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển mới với niềm tin và khát vọng lớn lao.