Sau 07 năm triển khai thực hiện Đề án “Tuyên truyền, phổ biến trong cán bộ, công chức, viên chức và Nhân dân về nội dung của Công ước chống tra tấn và pháp luật Việt Nam về phòng, chống tra tấn” theo Quyết định số 65/QĐ-TTg ngày 12/01/2018 của Thủ tướng Chính phủ, công tác tuyên truyền, phổ biến Công ước chống tra tấn (CAT) và các quy định pháp luật Việt Nam có liên quan đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, bảo đảm quyền con người và tăng cường hiệu quả thực thi pháp luật trong toàn hệ thống chính trị.

Chỉ đạo quyết liệt, triển khai đồng bộ từ Trung ương đến địa phương

Ngay sau khi Đề án được phê duyệt, Bộ Tư pháp đã chủ động ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện, đồng thời hướng dẫn, đôn đốc các bộ, ngành, địa phương tổ chức thực hiện nghiêm túc, bài bản. Trên cơ sở chức năng quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL), Bộ Tư pháp đã tham mưu Hội đồng phối hợp PBGDPL Trung ương ban hành kế hoạch hoạt động hằng năm; chỉ đạo Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý lồng ghép nhiệm vụ của Đề án vào các kế hoạch PBGDPL trọng tâm, bảo đảm tính thống nhất, xuyên suốt trong tổ chức thực hiện.

Tại các bộ, ngành Trung ương, đặc biệt là Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Bộ Y tế, nội dung Công ước chống tra tấn và pháp luật về phòng, chống tra tấn được đưa vào chương trình công tác, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, sinh hoạt chính trị – pháp luật hằng năm. Việc triển khai Đề án được gắn với yêu cầu thực hiện nghiêm nguyên tắc thượng tôn Hiến pháp và pháp luật, tôn trọng và bảo vệ quyền con người trong hoạt động công vụ.

Ở địa phương, 34/34 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã ban hành kế hoạch triển khai Đề án, xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, lộ trình và phân công trách nhiệm cụ thể. Sở Tư pháp được giao làm đầu mối tham mưu, phối hợp với các sở, ngành liên quan tổ chức tuyên truyền, phổ biến nội dung Công ước chống tra tấn và pháp luật Việt Nam về phòng, chống tra tấn đến cán bộ, công chức và Nhân dân.

Phối hợp chặt chẽ, phát huy vai trò của các cơ quan trong hệ thống chính trị

Trong quá trình triển khai Đề án, công tác phối hợp liên ngành được đặc biệt chú trọng. Bộ Tư pháp và các bộ, ngành đã tích cực phối hợp với Bộ Công an – cơ quan chủ trì thực thi Công ước - trong việc xây dựng và triển khai Kế hoạch tăng cường thực thi hiệu quả Công ước chống tra tấn theo Quyết định số 87/QĐ-TTg ngày 14/02/2023 của Thủ tướng Chính phủ.

Tại địa phương, sự phối hợp giữa Sở Tư pháp với Công an, Viện kiểm sát, Tòa án, cơ quan thi hành án, các tổ chức chính trị – xã hội đã tạo nên sức mạnh tổng hợp trong tuyên truyền, phổ biến và đưa các quy định của Công ước chống tra tấn vào thực tiễn hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án và tiếp công dân.

Đổi mới hình thức tuyên truyền, đa dạng hóa tài liệu phổ biến pháp luật

Một trong những điểm nhấn nổi bật của Đề án là công tác biên soạn, phát hành và đăng tải tài liệu tuyên truyền, phổ biến nội dung Công ước chống tra tấn và pháp luật Việt Nam về phòng, chống tra tấn. Bộ Tư pháp đã chủ trì xây dựng Bộ tài liệu tuyên truyền chính thống, được đăng tải trên Cổng thông tin điện tử PBGDPL quốc gia và các cổng thông tin của nhiều bộ, ngành Trung ương.

Bên cạnh đó, nhiều tài liệu phổ biến pháp luật với hình thức phong phú, dễ hiểu đã được biên soạn và phát hành như sách tham khảo cho giáo viên và học sinh trung học phổ thông, sổ tay pháp luật, tờ gấp, câu hỏi – đáp, tiểu phẩm pháp luật, bài giảng điện tử. Các bộ, ngành như Bộ Quốc phòng, Bộ Công an đã chủ động xây dựng khối lượng lớn tài liệu chuyên sâu phục vụ đào tạo, bồi dưỡng và tuyên truyền trong lực lượng.

Ở địa phương, nhiều tỉnh, thành phố đã sáng tạo trong biên soạn tài liệu phù hợp với điều kiện thực tiễn và nhu cầu của người dân; một số địa phương phát hành hàng trăm nghìn tờ gấp, tài liệu pháp luật, góp phần đưa nội dung Công ước chống tra tấn đến gần hơn với Nhân dân.

Tăng cường tập huấn, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ thực thi pháp luật

Trong giai đoạn 2018–2025, hàng trăm hội nghị, hội thảo, lớp tập huấn về Công ước chống tra tấn và pháp luật phòng, chống tra tấn đã được tổ chức ở Trung ương và địa phương. Nội dung tập huấn tập trung vào nguyên tắc cấm tra tấn, nhục hình; quyền của người bị bắt, tạm giữ, tạm giam; trách nhiệm của cơ quan tiến hành tố tụng trong bảo vệ quyền con người.

Do ảnh hưởng của dịch Covid-19, một số hoạt động được chuyển sang hình thức trực tuyến, góp phần bảo đảm tính liên tục của công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Việc tổ chức các hội nghị, lớp tập huấn ngày càng chú trọng đổi mới phương pháp, tăng cường trao đổi, thảo luận tình huống thực tiễn, nâng cao hiệu quả tiếp thu và vận dụng pháp luật.

Đưa Công ước chống tra tấn vào thực tiễn đời sống pháp lý – xã hội

Không chỉ dừng lại ở tuyên truyền, phổ biến, nội dung Công ước chống tra tấn còn được lồng ghép hiệu quả trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án hình sự, xử lý vi phạm hành chính, tiếp công dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo. Các cơ quan tiến hành tố tụng đã quán triệt nghiêm nguyên tắc tôn trọng, bảo vệ quyền con người; không để xảy ra các hành vi bức cung, nhục hình, tra tấn trong quá trình thực thi nhiệm vụ.

Công tác trợ giúp pháp lý, hòa giải ở cơ sở được tăng cường, đặc biệt đối với các nhóm yếu thế, người bị tạm giữ, tạm giam. Thông qua đó, các thông điệp về quyền con người và phòng, chống tra tấn được truyền tải trực tiếp, góp phần nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật trong Nhân dân.

Lan tỏa thông tin đối ngoại, khẳng định nỗ lực của Việt Nam trong thực thi Công ước

Thông qua hoạt động đối ngoại và thông tin đối ngoại, Bộ Ngoại giao và các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài đã tích cực tuyên truyền về nỗ lực và kết quả của Việt Nam trong thực thi Công ước chống tra tấn, đồng thời phản bác các thông tin sai lệch, xuyên tạc. Các hoạt động bảo vệ Báo cáo quốc gia tại các cơ chế nhân quyền của Liên hợp quốc đã góp phần nâng cao uy tín, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Đánh giá chung và định hướng thời gian tới

Qua 07 năm triển khai, Đề án đã đạt được mục tiêu đề ra, tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của cán bộ, công chức, viên chức và Nhân dân về phòng, chống tra tấn. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, việc thực hiện Đề án vẫn còn một số hạn chế như ứng dụng công nghệ thông tin chưa đồng bộ, công tác kiểm tra, giám sát chưa thường xuyên, kinh phí còn hạn chế.

Thời gian tới, trên cơ sở kết quả tổng kết, Bộ Tư pháp và các bộ, ngành, địa phương sẽ tiếp tục nghiên cứu, đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm tăng cường hiệu quả tuyên truyền, phổ biến Công ước chống tra tấn, gắn với thực hiện các khuyến nghị của Ủy ban chống tra tấn và yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, bảo đảm ngày càng tốt hơn quyền con người, quyền công dân trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.