Ngày 02/12/2025, Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 310/2025/NĐ‑CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 125/2020/NĐ‑CP ngày 19/10/2020 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế, hóa đơn. Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 16/01/2026, nhằm hoàn thiện khung pháp lý xử lý vi phạm, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người nộp thuế trong thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước.

Mở rộng khái niệm và làm rõ phạm vi vi phạm hành chính

Một trong những nội dung quan trọng của Nghị định là mở rộng và làm rõ khái niệm “vi phạm hành chính về thuế”. Theo đó, hành vi vi phạm không chỉ giới hạn trong các quy định về thuế mà còn bao gồm các khoản thu thuộc ngân sách nhà nước do cơ quan thuế quản lý như tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, tài nguyên nước, lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp nhà nước và cổ tức/lợi nhuận vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Điều này nhằm đảm bảo thống nhất trong quản lý và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến thuế và các nguồn thu ngân sách do cơ quan thuế quản lý.

Bổ sung các trường hợp không bị xử phạt do bất khả kháng

Nghị định bổ sung các trường hợp bất khả kháng trong xử phạt vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn. Theo đó, các trường hợp bất khả kháng bao gồm: thiên tai, thảm họa, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ, chiến tranh, bạo loạn, đình công hoặc sự kiện không thể lường trước và không thể khắc phục dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép. Trong những trường hợp nêu trên, người nộp thuế có thể được miễn hoặc không bị xử phạt nếu chứng minh được thiệt hại do các sự kiện này gây ra.

Làm rõ đối tượng và mức xử phạt

Nghị định cũng làm rõ đối tượng bị xử phạt bao gồm tổ chức, cá nhân trực tiếp thực hiện hành vi vi phạm, cũng như những đối tượng liên quan đến hoạt động kê khai, nộp thuế, xuất hóa đơn sai quy định. Đồng thời, mức phạt được quy định rõ ràng hơn cho từng hành vi, trong đó hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm có thể bị phạt tăng cao so với quy định trước đây.

Hướng tới quản lý linh hoạt, tạo động lực tuân thủ

Nghị định áp dụng nguyên tắc “một hành vi – một mức phạt”, giảm áp lực phạt nặng mang tính hình thức và tạo động lực tuân thủ cho người nộp thuế, thay vì chỉ trừng phạt. Quy định mới được đánh giá sẽ giúp doanh nghiệp và cá nhân dễ dàng hơn trong thực hiện nghĩa vụ thuế, đồng thời vẫn đảm bảo tính răn đe đối với hành vi vi phạm thực chất.