Con hẻm nhỏ của khu phố vốn yên bình bỗng nhiều ngày liền trở nên náo động bởi những tiếng cãi vã phát ra từ quán cơm bình dân của bà Huệ. Quán cơm nằm ngay đầu ngõ, lúc nào cũng nghi ngút khói bếp, đông khách bởi đồ ăn ngon, giá lại phải chăng. Người lao động quanh khu vực quen gọi nơi đây là “quán cơm bụi thân thuộc”. Thế nhưng phía sau sự tấp nập ấy lại tồn tại một câu chuyện khiến tình làng nghĩa xóm có lúc tưởng chừng rạn nứt.
Phía sau quán cơm của bà Huệ là mảnh ruộng rau xanh tốt của bà Lý. Bao năm nay, bà Lý sống nhờ những luống rau cải, rau muống, mồng tơi tự tay chăm bón. Mỗi sáng tinh mơ, người phụ nữ ấy lại lom khom ngoài ruộng, cần mẫn tưới từng gốc rau để kịp mang ra chợ bán.
Thế nhưng từ ngày quán cơm của bà Huệ đông khách hơn, lượng nước thải và rác sinh hoạt cũng tăng lên. Không xây dựng hệ thống thoát nước bài bản, bà Huệ cứ tiện đâu xả đó. Nước vo gạo, nước rửa bát, thức ăn thừa, giấy ăn… theo dòng nước đục ngầu chảy tràn ra con đường nhỏ rồi đổ dồn xuống ruộng rau phía sau nhà bà Lý. Chỉ sau một thời gian ngắn, nhiều luống rau bị úng vàng, thối rễ rồi hỏng dần.
Nhìn công sức bao ngày bị dòng nước thải phá hỏng, bà Lý không giấu được bức xúc. Bà nhiều lần sang gặp bà Huệ đề nghị khắc phục, đồng thời yêu cầu bồi thường số rau bị thiệt hại. Nhưng đáp lại, bà Huệ cho rằng nước chảy từ chỗ cao xuống chỗ thấp là chuyện tự nhiên, bản thân bà không cố ý xâm phạm đất của ai nên không đồng ý bồi thường.
Mâu thuẫn vì thế ngày càng căng thẳng. Từ những lời nhắc nhở ban đầu, hai người phụ nữ chuyển sang cãi vã gay gắt. Có hôm đúng lúc quán cơm đông khách nhất, bà Lý đứng ngay ngoài cửa lớn tiếng trách móc khiến khách ăn ngại ngùng bỏ đi. Không khí khu phố vốn yên ả bỗng trở nên nặng nề bởi những tiếng hơn thua mỗi ngày.
Trước tình hình đó, Tổ hòa giải khu phố đã phải vào cuộc. Các hòa giải viên đều là những người gắn bó lâu năm với địa phương, hiểu tính cách của từng hộ dân nên chọn cách nhẹ nhàng gặp gỡ, phân tích để tháo gỡ khúc mắc thay vì đẩy sự việc đi xa hơn.
Trong buổi hòa giải tại nhà văn hóa khu phố, không khí ban đầu vẫn còn khá căng thẳng. Bà Huệ cho rằng mình làm ăn vất vả, không cố tình gây thiệt hại cho ai. Trong khi đó, bà Lý nghẹn ngào kể về những luống rau bị hỏng và công sức mưu sinh của mình.
Các thành viên Tổ hòa giải đã kiên trì phân tích để cả hai hiểu rằng giữa những hộ có đất liền kề, pháp luật quy định rất rõ trách nhiệm trong việc cấp, thoát nước. Theo Điều 277 Bộ luật Dân sự năm 2005, người sử dụng lối thoát nước phải hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại cho bất động sản liền kề; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường.
Từ quy định đó, Tổ hòa giải giải thích rằng việc nước tự nhiên chảy từ nơi cao xuống nơi thấp là chuyện khách quan, nhưng trong trường hợp này, nước thải sinh hoạt từ hoạt động kinh doanh của quán cơm không thể tùy tiện xả ra môi trường. Bà Huệ có trách nhiệm xây dựng cống hoặc rãnh thoát nước đúng quy định để tránh gây ô nhiễm và ảnh hưởng đến ruộng rau của bà Lý cũng như vệ sinh chung của khu phố.
Không chỉ phân tích bằng quy định pháp luật, các hòa giải viên còn chân tình chia sẻ về tình làng nghĩa xóm. Họ nói với bà Huệ rằng quán cơm sạch sẽ, không có mùi nước thải mới giữ chân được khách lâu dài. Một môi trường kinh doanh văn minh cũng chính là cách bảo vệ uy tín và kế sinh nhai của bà. Còn với bà Lý, việc giữ hòa khí với hàng xóm sẽ tốt hơn nhiều so với những cuộc cãi vã kéo dài.
Những lời phân tích thấu tình đạt lý dần khiến không khí buổi hòa giải dịu xuống. Sau một hồi im lặng, bà Huệ thừa nhận bản thân vì mải làm ăn nên chưa chú ý đúng mức đến việc bảo vệ môi trường và đã để ảnh hưởng đến ruộng rau của hàng xóm. Bà cam kết ngay sau buổi hòa giải sẽ xây dựng rãnh thoát nước dẫn vào hệ thống thoát nước công cộng, không để nước thải chảy sang đất của bà Lý nữa.
Về phần mình, bà Lý cũng bày tỏ thiện chí. Bà cho rằng số rau bị hỏng tuy đáng tiếc nhưng không quá lớn; điều quan trọng nhất là từ nay tình trạng ô nhiễm phải chấm dứt. Vì vậy, nếu bà Huệ thực hiện đúng cam kết thì bà sẽ không yêu cầu bồi thường thiệt hại nữa.
Kết thúc buổi hòa giải, hai người phụ nữ từng nhiều ngày căng thẳng cuối cùng đã vui vẻ bắt tay nhau trước sự chứng kiến của bà con khu phố. Tờ biên bản hòa giải thành được ký không chỉ khép lại một vụ mâu thuẫn dân sự nhỏ mà còn giữ gìn được nghĩa tình láng giềng vốn quý giá trong đời sống cộng đồng.
Câu chuyện ấy thêm một lần cho thấy vai trò quan trọng của công tác hòa giải ở cơ sở. Nhiều mâu thuẫn tưởng chừng nhỏ nhặt nhưng nếu không được giải quyết kịp thời rất dễ dẫn đến mất đoàn kết, thậm chí phát sinh tranh chấp phức tạp. Khi pháp luật được giải thích bằng sự chân thành và tinh thần “chín bỏ làm mười”, nhiều xung đột đã được hóa giải ngay từ trong khu dân cư, góp phần giữ gìn sự bình yên và văn minh trong đời sống hằng ngày.