Dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của nhà nước hoạt động mở cửa, hội nhập quốc tế ở các cơ quan, đơn vị, địa phương đã quán triệt và thực hiện nghiêm túc quan điểm, đường lối của Đảng, chủ trương, chính sách, pháp luật của Nhà nước về bảo đảm tối cao lợi ích quốc gia - dân tộc trong quá trình mở cửa, hội nhập quốc tế. Các hoạt động ký kết, hợp tác, trao đổi song phương, đa phương giữa nước ta với các nước trên thế giới, các tổ chức quốc tế đều trên nguyên tắc giữ vững độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ; xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Đến nay, nước ta có quan hệ ngoại giao với 193 quốc gia trên thế giới, trong đó có quan hệ đối tác chiến lược và đối tác toàn diện với 30 nước, có quan hệ kinh tế với hơn 230 quốc gia, vùng lãnh thổ, đã ký 16 Hiệp định thương mại tự do (FTA).

Mở cửa, hội nhập quốc tế đã góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm của người dân, doanh nghiệp, nâng cao quy mô sản xuất của nhiều doanh nghiệp, thu hút được nhiều nhà đầu tư, nhiều công trình, dự án được triển khai ở hầu khắp các lĩnh vực, ngành nghề. Nhờ vậy, đã nâng cao đời sống của người dân, doanh nghiệp, tăng khả năng cạnh tranh của sản phẩm hàng hóa trên thế giới. Tổng Bí thư Tô Lâm đánh giá: “Từ một nền kinh tế nghèo nàn, lạc hậu, trình độ thấp bị bao vây, cấm vận, Việt Nam đã trở thành một trong 34 nền kinh tế lớn nhất thế giới… thu nhập bình quân đầu người tăng từ 100 USD lên 5.000 USD… lọt vào nhóm 20 nước có quy mô thương mại lớn nhất thế giới”.

Nghị quyết số 59-NQ/TW khẳng định: Hội nhập quốc tế đạt được khá toàn diện, góp phần gia tăng sức mạnh tổng hợp quốc gia, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ và lợi ích quốc gia - dân tộc; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định; nâng cao tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế của đất nước. Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, mở cửa, hội nhập quốc tế còn một số hạn chế, như: nhiều tiềm năng, thế mạnh của đất nước chưa được khai thác, sử dụng đúng tầm để thu hút các nhà đầu tư, các đối tác tìm kiếm cơ hội đầu tư và phát triển; trong quan hệ hợp tác và phát triển còn cạnh tranh không lành mạnh, nguy cơ xâm lăng về văn hóa, tụt hậu về kinh tế, chệch hướng luôn hiện hữu, tiềm ẩn bởi lợi nhuận kinh tế và thiếu kiểm tra, giám sát, buông lỏng lãnh đạo, quản lý của một số cơ quan, ban, ngành liên quan.

Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ rõ: “Kết quả thực hiện các chủ trương hội nhập quốc tế vẫn còn những điểm chưa thực sự như mong đợi, chưa đạt các mục tiêu đề ra… cạnh tranh không công bằng, tăng trưởng không bền vững, gia tăng khoảng cách giàu nghèo, ô nhiễm môi trường”. Trước yêu cầu của tình hình trong nước và thế giới, để tiếp tục giữ vững định hướng xã  trong quá trình mở cửa, hội nhập quốc tế, vững vàng trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước, cần thực hiện một số nhóm giải pháp sau:

Thứ nhất, quán triệt sâu sắc quan điểm, đường lối của Đảng về tiếp tục giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình mở cửa, hội nhập quốc tế. Nghị quyết số 59-NQ/TW xác định: Tăng cường sự lãnh; đổi mới tư duy, nhận thức và hành động trong hội nhập quốc tế trong tình hình mới. Với tinh thần đó, cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, địa phương trong quá trình tham gia mở cửa, hội nhập quốc tế cần đặt lợi ích của Đảng, của nhân dân lên trên hết, trước hết; không vì lợi nhuận mà bất chấp tất cả, chà đạp lên các giá trị đạo đức, văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc, nhất là sức khỏe của người dân, tương lai của thế hệ trẻ. Quán triệt và thực hiện nghiêm túc tư tưởng mở cửa, hội nhập quốc tế độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển. Mở cửa, hội nhập quốc tế để gia tăng sự hiểu biết, tôn trọng lẫn nhau, không can thiệp, đưa ra những yêu sách phi lý, trái với quan điểm, đường lối của Đảng, chủ trương, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện, đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm việc ký kết, hợp tác, trao đổi để thực hiện các dự án, chương trình với nước ngoài; rà soát, đánh giá một cách căn cơ, cẩn trọng, kỹ lưỡng việc thực hiện hợp tác, ký kết đó có lợi gì và có hại gì với cơ quan, đơn vị, địa phương; từ đó, họp bàn, thống nhất trong cấp ủy, tổ chức đảng đem lại những điều kiện thuận lợi, môi trường phát triển tốt nhất cho cơ quan, đơn vị, địa phương mình.

Đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền đến cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và người dân, doanh nghiệp quan điểm, đường lối, mục tiêu, nhiệm vụ hội nhập quốc tế trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn mình; từ đó, tạo sự đồng thuận, thống nhất về nhận thức, hành động trong toàn xã hội; luôn nêu cao tinh thần, trách nhiệm với Đảng, Nhà nước trong mở cửa, hội nhập quốc tế; gạt bỏ nhận thức, tư duy làm ăn phi pháp vì lợi nhuận ra bên ngoài, xây dựng phương pháp, tác phong làm ăn có kỷ cương, pháp luật và có trách nhiệm hơn với đất nước. Hoạt động ký kết, hợp tác, trao đổi, buôn bán, xuất nhập khẩu của người dân, doanh nghiệp cần theo đúng quan điểm chủ trương của Đảng, đúng pháp luật, vì lợi ích của đất nước, của nhân dân; bảo đảm tối cao độc lập về kinh tế, chính trị, không bị lệ thuộc, chi phối bởi bất kỳ điều khoản nào. Nghị quyết số 59-NQ/TW nhấn mạnh: Tích cực đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền đối ngoại và hội nhập quốc tế; nâng cao nhận thức về hội nhập quốc tế đi đôi với bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ an ninh chính trị nội bộ, bảo vệ nội bộ nhà nước19.

Thứ hai, tăng cường quản lý nhà nước, cơ quan, ban, ngành có liên quan đối với việc mở cửa, hội nhập quốc tế. Nghị quyết số 59-NQ/TW xác định nâng cao năng lực, phát huy vai trò của các cơ quan quản lý nhà nước… trong đẩy mạnh liên kết giữa các doanh nghiệp trong nước; giữa doanh nghiệp Việt Nam với khu vực đầu tư nước ngoài. Các cơ quan, ban, ngành tăng cường công tác kiểm tra, giám sát hoạt động buôn bán, trao đổi, xuất, nhập khẩu hàng hóa của người dân, doanh nghiệp đối với khu vực đầu tư nước ngoài; bất kỳ hoạt động nào của người dân, doanh nghiệp và của cơ quan nhà nước đều chịu sự giám sát, kiểm tra của pháp luật, của cơ quan, ban, ngành chuyên môn. Xây dựng chương trình, kế hoạch kiểm tra, giám sát thường xuyên, đột xuất đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh có hàng hóa xuất khẩu ra nước ngoài, hoặc ký kết, hợp tác với công ty nước ngoài.

Trước tình trạng một số hàng giả, hàng kém chất lượng đang xuất hiện trên thị trường gây bức xúc trong nhân dân, công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động xuất, nhập khẩu càng trở nên cấp bách hơn bao giờ hết; đặt ra cho cơ quan, ban, ngành phát huy vai trò, trách nhiệm của mình trong kiểm tra, giám sát hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân, doanh nghiệp; kiên quyết, xử lý nghiêm theo đúng quy định pháp luật đối với tổ chức, cá nhân dung túng, bao che, tiếp tay cho sai phạm; những cơ sở sản xuất, kinh doanh xuất nhập khẩu không đúng mặt hàng theo quy định xử lý thật nghiêm, đình chỉ, đóng cửa sản xuất, kinh doanh, thậm chí khởi tố hình sự, có như vậy, mới tạo sức răn đe, mới phòng, chống ngăn chặn có hiệu quả hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng; xây dựng thương hiệu, uy tín sản phẩm trong thị trường quốc tế.

Thứ ba, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ và không ngừng củng cố, tăng cường quốc phòng, an ninh trong quá trình mở cửa, hội nhập quốc tế. Một trong những yếu tố quan trọng, quyết định để giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình mở cửa, hội nhập quốc tế là chúng ta xây dựng cho được một nền kinh tế độc lập, tự chủ và không ngừng củng cố quốc phòng, an ninh ở mọi lúc, mọi nơi, mọi điều kiện hoàn cảnh, không bao giờ được lơ là, chủ quan, mất cảnh giác, say xưa, ngủ quyên trên vòng nguyệt quế. Nghị quyết số 59-NQ/TW của Đảng chỉ rõ: Hội nhập quốc tế về chính trị, quốc phòng, an ninh sâu rộng, toàn diện và hiệu quả hơn, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, nâng cao tiềm lực và vị thế quốc tế của đất nước.

Theo đó, các cơ sở sản xuất, kinh doanh của người dân, doanh nghiệp hợp tác với nước ngoài nâng cao năng xuất, chất lượng sản phẩm, tạo khả năng cạnh tranh cao trên thị trường thế giới, bảo đảm được tính chống chịu trước những tác động rủi ro từ bên ngoài, như: thuế, những thách thức an ninh phi truyền thống… chỉ có trên cơ sở đó, mới tạo ra được tiềm lực kinh tế đủ mạnh, không bị ảnh hưởng, không bị lệ thuộc từ bất kỳ nền kinh tế nào. Trong quá trình đó, giải quyết và xử lý tốt mối quan hệ giữa xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ với chủ động hội nhập quốc tế; quán triện và thực hiện tốt bài học “dĩ bất biến, ứng vạn biến” trong mở cửa, hội nhập quốc tế. Những vấn đề thuộc về nguyên tắc như: độc lập, chủ quyền, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của nhà nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, là những nội dung mang tính “dĩ bất biến” không bao giờ thay đổi. Vạn biến là những vấn đề thuộc về đối sách trong xử lý, giải quyết các mục tiêu, nhiệm vụ mở cửa, hội nhập với các nước trên thế giới, không cứng nhắc, dập khuân, máy móc, tùy điều kiện, hoàn cảnh đưa ra những đối sách phù hợp, hiệu quả.

Củng cố, giữ vững quốc phòng, an ninh, xây dựng Quân đội nhân dân và Công an cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, tiến thắng lên hiện đại; tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân, thực sự là lực lượng chính trị tin cậy, công cụ bạo lực sắc bén trong bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ sự nghiệp đổi mới đất nước, làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc. Đồng thời, tăng cường hợp tác quốc tế về quốc phòng, an ninh để khẳng định vị thế, uy tín quốc tế về tiềm lực quốc phòng, an ninh của đất nước.

Nghị quyết số 59-NQ/TW xác định: Tiếp tục mở rộng, nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh trở thành một trụ cột trong quan hệ với các nước liên quan, phù hợp với tư duy mới về bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa trong quá trình mở cửa, hội nhập quốc tế theo tinh thần Nghị quyết số 59-NQ/TW, ngày 24-1-2025 của Bộ Chính trị “về hội nhập quốc tế trong tình hình mới” là sự kế thừa, tiếp nối dòng chảy lịch sử của dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh về việc kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, sức mạnh trong nước với sức mạnh ngoài nước. Chính nhờ sự kết hợp nhuần nhuyễn, sáng tạo, linh hoạt và hiệu quả theo định hướng xã hội chủ nghĩa, mà sự nghiệp cách mạng đấu tranh giải phóng dân tộc (trước đây), đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, mở cửa, hội nhập quốc tế (hiện nay) đạt được nhiều thành tựu to lớn, góp phần củng cố, nâng cao vị thế, uy tín của đất nước trên trường quốc tế. Trong một thế giới đầy biến động, phức tạp như hiện nay, mở cửa, hội nhập quốc tế không giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, mục tiêu độc lập dân tộc và xã hội chủ nghĩa rất dễ bị chệch hướng. Nghị quyết số 59-NQ/TW khẳng định: Hội nhập quốc tế là quá trình vừa hợp tác, vừa đấu tranh…, kiên định về nguyên tắc, mục tiêu chiến lược, giữ vững thế chủ động, linh hoạt về sách lược và trong xử lý các vấn đề nảy sinh.

Minh Thu