Con ngõ nhỏ ở quận Hải An vốn yên bình bỗng nhiều ngày liền xôn xao bởi câu chuyện tranh chấp một căn nhà vừa mua bán xong thì bất ngờ có người đến đòi lại. Người mua là chị An, một phụ nữ ngoài ba mươi tuổi, làm ăn chăm chỉ, nhiều năm dành dụm mới đủ tiền mua được căn nhà mơ ước. Hôm ký giấy mua bán với ông Bảy, chị mừng đến mất ngủ. Căn nhà tuy không quá lớn nhưng nằm ở vị trí thuận tiện, lại đúng nơi chị muốn ổn định cuộc sống lâu dài cho các con.

Sau khi giao đủ tiền, nhận giấy tờ nhà từ ông Bảy, chị An bắt đầu sửa sang lại căn nhà. Người quen đến chơi ai cũng chúc mừng vì cuối cùng chị đã “an cư lạc nghiệp”. Thế nhưng niềm vui ấy chẳng kéo dài được bao lâu. Một buổi sáng, khi thợ đang vận chuyển vật liệu vào nhà thì một người phụ nữ lớn tuổi bất ngờ xuất hiện trước cổng. Gương mặt bà căng thẳng, giọng gay gắt:

“Căn nhà này chưa ai được quyền mua bán hết! Tôi là vợ ông Bảy, tôi không đồng ý bán nhà!”

Cả con ngõ lúc ấy như lặng đi. Chị An bối rối mang hợp đồng mua bán ra giải thích rằng mình đã trả đủ tiền, giấy tờ đã ký kết đầy đủ. Nhưng bà Bảy nhất quyết không chấp nhận. Bà cho rằng căn nhà là tài sản chung của hai vợ chồng được mua sau khi kết hôn, vậy mà ông Bảy tự ý bán đi không hề hỏi ý kiến bà.

“Ông ấy giấu tôi chuyện bán nhà. Tôi không ký, cũng không ủy quyền cho ai cả!” - bà Bảy vừa nói vừa lau nước mắt. Không khí căng thẳng kéo dài nhiều ngày. Chị An thì lo lắng vì số tiền tích cóp cả đời đã giao hết cho bên bán. Bà Bảy lại uất ức vì cho rằng tài sản chung của gia đình bị đem bán mà mình không hề hay biết. Còn ông Bảy thì im lặng, vẻ mặt đầy mệt mỏi.

Khi mâu thuẫn ngày càng gay gắt, tổ hòa giải của khu dân cư đã vào cuộc. Buổi hòa giải hôm ấy diễn ra tại nhà văn hóa tổ dân phố. Căn phòng nhỏ chật kín người, nhưng không khí lại rất trầm lắng. Chị An ngồi một góc, ôm chặt chiếc túi đựng hồ sơ mua bán nhà. Bà Bảy thì liên tục thở dài, còn ông Bảy gần như không dám nhìn vợ. 

Sau khi lắng nghe các bên trình bày, tổ hòa giải bắt đầu phân tích từng vấn đề. Qua xem xét giấy tờ, các hòa giải viên xác định căn nhà là tài sản chung của vợ chồng ông Bảy vì được tạo lập sau thời kỳ hôn nhân. Theo Điều 33 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, tài sản do vợ, chồng tạo ra trong thời kỳ hôn nhân về nguyên tắc là tài sản chung; tài sản chung của vợ chồng thuộc sở hữu chung hợp nhất. Trường hợp không có căn cứ chứng minh tài sản đang tranh chấp là tài sản riêng của một bên thì tài sản đó được coi là tài sản chung. Điều quan trọng hơn là trong toàn bộ hồ sơ mua bán không có bất kỳ tài liệu nào thể hiện bà Bảy đồng ý bán nhà hoặc ủy quyền cho chồng được quyền định đoạt tài sản.

Một hòa giải viên chậm rãi giải thích: Điều 35 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định việc chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung do vợ chồng thỏa thuận; đối với bất động sản, việc định đoạt phải có sự thỏa thuận bằng văn bản của vợ chồng. Vợ chồng có quyền ngang nhau trong việc chiếm hữu, sử dụng và định đoạt tài sản chung. Đối với nhà đất là tài sản có giá trị lớn  thì việc mua bán nhất thiết phải có sự bàn bạc, thỏa thuận của cả hai vợ chồng. Nghe đến đó, chị An bắt đầu lặng người. Chị vốn chỉ nghĩ rằng người đứng ra giao dịch là ông Bảy nên việc mua bán đã hoàn toàn hợp pháp. Chị chưa từng nghĩ chỉ thiếu chữ ký của người vợ mà cả giao dịch có thể gặp rắc rối lớn đến như vậy.

Thấy chị An lo lắng, tổ hòa giải tiếp tục nhẹ nhàng phân tích: “Trong câu chuyện này, chị An cũng là người ngay tình. Tuy nhiên, vì giao dịch chưa có đầy đủ sự đồng ý của các đồng sở hữu nên hợp đồng mua bán chưa đảm bảo giá trị pháp lý”.  Ông Bảy cúi đầu thừa nhận do cần tiền gấp nên đã tự ý bán nhà mà không bàn bạc với vợ. Ông nghĩ chỉ cần mình đứng ra ký giấy là đủ, không ngờ sự việc lại đi xa đến vậy. Sau nhiều giờ phân tích thấu tình đạt lý, Tổ hòa giải giải thích rằng nếu giao dịch bị xác định là vô hiệu thì theo quy định tại Điều 131 Bộ luật Dân sự năm 2015, giao dịch vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm xác lập; các bên phải khôi phục lại tình trạng ban đầu và hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. Trường hợp có thiệt hại thì bên có lỗi có thể phải bồi thường. Các bên cuối cùng cũng đồng ý phương án hòa giải. Ông Bảy phải hoàn trả toàn bộ số tiền đã nhận cho chị An, còn chị An trả lại căn nhà.

Ngày giao trả lại chìa khóa, chị An không giấu được sự tiếc nuối. Bao dự định về một mái ấm mới đành gác lại. Nhưng chị cũng thừa nhận mình đã rút ra bài học rất lớn trong giao dịch nhà đất. Còn bà Bảy, sau những ngày căng thẳng, cũng dịu giọng hơn. Bà hiểu rằng chị An không cố tình tranh chấp với gia đình mình mà chỉ vì quá tin tưởng vào giấy tờ mua bán. Vụ việc khép lại trong sự đồng thuận, không phải đưa nhau ra tòa án, cũng không để tình làng nghĩa xóm thêm rạn nứt. Người dân trong khu phố sau câu chuyện ấy vẫn thường nhắc nhau một điều rất giản dị nhưng vô cùng quan trọng: Khi mua bán nhà đất là tài sản chung của vợ chồng, đừng bao giờ bỏ qua chữ ký của người còn lại. Việc mua bán nhà ở còn phải tuân thủ các quy định về hình thức hợp đồng, công chứng hoặc chứng thực theo Luật Nhà ở năm 2023.