Triển khai Chương trình quốc gia về bảo tồn các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm, Ủy ban nhân dân thành phố đã xây dựng Kế hoạch số 158/KH-UBND ngày 30/4/2026 với trọng tâm là các nhóm giải pháp thực hiện đồng bộ, mang tính lâu dài và phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương. Trong đó, nội dung thực hiện tập trung vào 4 nhóm sau:

- Điều tra, đánh giá tình trạng và xây dựng cơ sở dữ liệu các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ trên địa bàn: Điều tra, đánh giá hiện trạng quần thể, sinh cảnh sống của các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ.

- Mở rộng và nâng cao hiệu quả biện pháp bảo tồn tại chỗ các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ; bảo tồn và phục hồi sinh cảnh sống của các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ.

- Thực hiện bảo tồn chuyển chỗ đối với các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ.

- Nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật và kiểm soát được các hoạt động ảnh hưởng tiêu cực tới loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ: Kiểm soát việc khai thác tận diệt các loài hoang dã; xóa bỏ các chợ, tụ điểm mua bán trái pháp luật loài và các sản phẩm của động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ.

Theo đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai khảo sát trên toàn địa bàn, dự kiến hoàn thành trong năm 2027. Kết quả sẽ hình thành báo cáo tổng thể và cơ sở dữ liệu khoa học, làm căn cứ xây dựng chính sách, giải pháp bảo tồn phù hợp với điều kiện thực tiễn của thành phố. Các giải pháp bảo tồn thực hiện trên địa bàn thành phố bao gồm:

Nâng cao nhận thức – thay đổi hành vi từ cộng đồng

Giải pháp đầu tiên và có ý nghĩa nền tảng là đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục pháp luật, góp phần thay đổi nhận thức và hành vi của người dân đối với công tác bảo tồn động vật hoang dã.:

• Lồng ghép nội dung bảo vệ động vật hoang dã vào các chương trình truyền thông về đa dạng sinh học, bảo vệ môi trường
• Tổ chức phổ biến các quy định pháp luật liên quan đến cấm săn bắt, buôn bán, tiêu thụ trái phép động vật hoang dã
• Đa dạng hóa hình thức tuyên truyền như báo chí, mạng xã hội, phim tư liệu, cuộc thi tìm hiểu… phù hợp với từng nhóm đối tượng
• Phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội, trường học, cộng đồng dân cư trong lan tỏa thông điệp bảo tồn

Thông qua đó, từng bước hình thành ý thức tự giác của người dân trong việc bảo vệ các loài động vật hoang dã, đặc biệt là các loài nguy cấp, quý, hiếm.

Tăng cường thực thi pháp luật – kiểm soát chặt các hành vi vi phạm

Một trong những giải pháp trọng tâm là nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật, bảo đảm tính răn đe và phòng ngừa vi phạm.

Các nhiệm vụ cụ thể gồm:

• Tăng cường phối hợp liên ngành giữa công an, kiểm lâm, hải quan, quản lý thị trường, bộ đội biên phòng trong kiểm tra, xử lý vi phạm
• Kiểm soát chặt chẽ các hành vi khai thác, vận chuyển, buôn bán, quảng cáo, tiêu thụ trái phép động vật hoang dã
• Rà soát, kiểm tra các cơ sở gây nuôi; kiên quyết xóa bỏ các chợ, tụ điểm buôn bán trái pháp luật
• Thiết lập cơ chế chia sẻ thông tin, đường dây nóng để tiếp nhận phản ánh từ người dân

Việc siết chặt quản lý sẽ góp phần ngăn chặn hiệu quả các hoạt động xâm hại đến các loài động vật hoang dã.

Ứng dụng khoa học công nghệ – nâng cao hiệu quả bảo tồn

Trong bối cảnh chuyển đổi số, Hải Phòng chú trọng ứng dụng công nghệ hiện đại nhằm nâng cao chất lượng công tác bảo tồn:

• Sử dụng bẫy ảnh, thiết bị bay không người lái (drone), thiết bị ghi âm tự động để theo dõi, giám sát loài
• Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số về các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm
• Nghiên cứu tập tính, sinh thái học của loài để phục vụ công tác cứu hộ, nhân nuôi, tái thả
• Ứng dụng công nghệ trong quản lý, theo dõi quá trình gây nuôi, phục hồi quần thể

Đồng thời, thành phố cũng chú trọng nghiên cứu tác động của biến đổi khí hậu đối với các loài và hệ sinh thái, từ đó đề xuất các giải pháp thích ứng phù hợp.

Huy động nguồn lực xã hội – mở rộng sự tham gia

• Công tác bảo tồn không thể chỉ dựa vào nguồn lực nhà nước, vì vậy thành phố xác định xã hội hóa là giải pháp quan trọng:
• Tạo điều kiện thuận lợi để các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước tham gia đầu tư, hỗ trợ hoạt động bảo tồn
• Lồng ghép nhiệm vụ bảo tồn vào các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, du lịch sinh thái, nông – lâm – ngư nghiệp
• Khuyến khích các tổ chức xã hội, câu lạc bộ, tình nguyện viên tham gia bảo tồn tại hiện trường, truyền thông, tư vấn chuyên môn
• Xây dựng các mô hình cộng đồng tham gia bảo vệ động vật hoang dã
• Sự tham gia rộng rãi của xã hội sẽ giúp nâng cao hiệu quả và tính bền vững của công tác bảo tồn.

Tăng cường hợp tác trong nước và quốc tế

Hải Phòng cũng đẩy mạnh hợp tác đa dạng nhằm tiếp cận nguồn lực, công nghệ và kinh nghiệm tiên tiến:

• Hợp tác với các tổ chức, chuyên gia trong và ngoài nước về chuyển giao công nghệ bảo tồn
• Trao đổi, tiếp nhận nguồn giống phục vụ gây nuôi, tái thả
• Phối hợp triển khai các dự án nghiên cứu, bảo tồn loài nguy cấp

Việc mở rộng hợp tác không chỉ nâng cao năng lực mà còn góp phần đưa công tác bảo tồn của thành phố tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế.

Với việc triển khai đồng bộ các giải pháp từ tuyên truyền, thực thi pháp luật, ứng dụng công nghệ đến huy động nguồn lực và hợp tác, Hải Phòng đang từng bước nâng cao hiệu quả công tác bảo tồn các loài động vật hoang dã nguy cấp, quý, hiếm.

Đức Quân