Từ ngày 01/01/2027, Nghị định số 399/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định mức lương tối thiểu đối với người lao động chính thức có hiệu lực. Văn bản pháp luật này đánh dấu bước điều chỉnh quan trọng trong chính sách tiền lương và bảo đảm an sinh xã hội. Mức lương tối thiểu vùng sẽ tăng từ 7,3% đến 9,2% so với hiện hành. Cụ thể, lương tối thiểu Vùng I tăng từ 5,31 triệu lên 5,7 triệu đồng/tháng; Vùng II tăng từ 4,73 triệu lên 5,08 triệu đồng/tháng; Vùng III tăng từ 4,14 triệu lên 4,45 triệu đồng/tháng; và Vùng IV tăng từ 3,7 triệu lên 4,04 triệu đồng/tháng. Việc nâng sàn lương tối thiểu không chỉ cải thiện thu nhập cho lao động lương thấp mà còn kéo theo sự gia tăng của 6 nhóm quyền lợi pháp lý liên quan về tiền lương, bảo hiểm và trợ cấp.
Theo khoản 2 Điều 90 Bộ luật Lao động, mức lương theo công việc hoặc chức danh không được thấp hơn mức lương tối thiểu. Do đó, doanh nghiệp bắt buộc phải nâng lương cho lao động đang hưởng mức tối thiểu hiện hành lên bằng hoặc cao hơn mức tối thiểu vùng mới từ ngày 01/01/2027. Bên cạnh đó, Điều 29 Bộ luật Lao động quy định khi gặp khó khăn đột xuất, doanh nghiệp có thể tạm thời chuyển người lao động sang làm công việc khác. Trong thời gian điều chuyển, tiền lương công việc mới phải bằng ít nhất 85% lương cũ và không thấp hơn mức lương tối thiểu. Khi lương tối thiểu vùng nâng lên từ năm 2027, mức lương thấp nhất nhận được trong thời gian điều chuyển công việc cũng tự động tăng theo.
Tăng tiền lương thực tế và mức lương điều chuyển
Việc tăng lương tối thiểu vùng mang lại tác động tích cực đối với hệ thống bảo hiểm xã hội bắt buộc. Căn cứ Luật Bảo hiểm xã hội, tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc bao gồm mức lương theo công việc hoặc chức danh, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác. Khi lương tối thiểu vùng tăng từ ngày 01/01/2027, tiền lương đóng bảo hiểm xã hội của nhóm lao động đang hưởng lương tối thiểu sẽ điều chỉnh tăng tương ứng. Khi tiền lương đóng tăng, mức hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội tính trên mức đóng thực tế của người lao động cũng sẽ gia tăng theo.
Đồng thời, tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm thất nghiệp cũng được tính tương tự như đóng bảo hiểm xã hội. Điều chỉnh tăng lương tối thiểu vùng từ ngày 01/01/2027 giúp nâng cao cả mức đóng và mức hưởng bảo hiểm thất nghiệp của lao động nhận lương sàn. Đối với người lao động có mức đóng cao, quy định này mang lại lợi ích thông qua mở rộng trần mức hưởng. Luật Bảo hiểm thất nghiệp quy định mức hưởng trợ cấp thất nghiệp hằng tháng tối đa không vượt quá 5 lần mức lương tối thiểu vùng. Dù tiền lương đóng cao, mức hưởng tối đa cũng bị khống chế bằng 5 lần mức lương tối thiểu. Khi lương tối thiểu vùng nâng lên, mức hưởng tối đa này sẽ tự động điều chỉnh tăng.
Mở rộng quyền lợi bảo hiểm và trợ cấp thất nghiệp
Trong quá trình lao động, nếu phát sinh trường hợp bắt buộc ngừng việc, Điều 99 Bộ luật Lao động quy định người lao động vẫn được trả lương theo thỏa thuận nhưng không thấp hơn mức lương tối thiểu. Khi áp dụng mức lương tối thiểu vùng năm 2027, mức lương ngừng việc tối thiểu mà doanh nghiệp chi trả cho người lao động cũng sẽ tăng tương ứng. Quy định này bảo đảm nguồn thu nhập căn bản cho người lao động khi doanh nghiệp gặp sự cố gián đoạn sản xuất.
Bên cạnh đó, chính sách mới giúp giảm thiểu rủi ro tài chính cho người lao động khi xảy ra sơ suất. Điều 129 Bộ luật Lao động quy định người lao động làm hư hỏng dụng cụ, thiết bị gây thiệt hại tài sản phải bồi thường theo quy định. Tuy nhiên, nếu thiệt hại do sơ suất không nghiêm trọng có giá trị không quá 10 tháng lương tối thiểu vùng thì mức bồi thường tối đa là 3 tháng tiền lương. Khi mức lương tối thiểu tăng vào năm 2027, ngưỡng giá trị thiệt hại tính theo 10 tháng lương tối thiểu cũng tăng theo. Sự điều chỉnh này gia tăng cơ hội người lao động được áp dụng mức bồi thường tối đa 3 tháng tiền lương khi xảy ra sơ suất không nghiêm trọng.
Tăng lương ngừng việc và nâng hạn mức bảo vệ
Việc ban hành Nghị định số 399/2026/NĐ-CP và tăng lương tối thiểu vùng từ ngày 01/01/2027 thể hiện sự quan tâm của Nhà nước trong việc bảo đảm an sinh xã hội. Việc 6 nhóm quyền lợi gia tăng đồng bộ khẳng định tính nhân văn của pháp luật lao động. Để Nghị định đi vào cuộc sống, doanh nghiệp cần chủ động rà soát thang bảng lương, điều chỉnh hợp đồng lao động và thực hiện đóng bảo hiểm đúng quy định. Cơ quan quản lý và bảo hiểm xã hội các cấp cần đẩy mạnh tuyên truyền, kiểm tra, bảo đảm chính sách được thực thi nghiêm túc, tạo môi trường lao động hài hòa và phát triển bền vững.
Trà My