Quốc hội khóa XV, Kỳ họp thứ 10, ngày 05 tháng 12 năm 2025 thông qua Luật Giám định tư pháp số 105/2025/QH15 (sau đây gọi là Luật); Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 5 năm 2026; Theo đó, một số quy định pháp luật về giám định tư pháp được quy định như sau:

 Quyền, nghĩa vụ của người trưng cầu giám định tư pháp

* Người trưng cầu giám định tư pháp có các quyền sau:

Trưng cầu người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp để thực hiện giám định;

Yêu cầu người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp trả kết luận giám định đúng nội dung và thời hạn đã yêu cầu;

Yêu cầu người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp đã thực hiện giám định giải thích kết luận giám định;

Đề nghị Tòa án triệu tập người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp đã thực hiện giám định tham gia phiên tòa để giải thích, trình bày kết luận giám định;

Quyết định giám định bổ sung, giám định lại, thay đổi hoặc yêu cầu thay đổi người giám định tư pháp;

Quyền khác theo quy định của pháp luật.

* Người trưng cầu giám định tư pháp có các nghĩa vụ sau:

Ra quyết định trưng cầu giám định bằng văn bản;

Xác định rõ nội dung, lĩnh vực hoặc chuyên ngành cần giám định trong quyết định trưng cầu đối với vụ việc, vụ án đang giải quyết; nội dung trưng cầu phải cụ thể, rõ ràng, phù hợp với đối tượng giám định;

Lựa chọn người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp có năng lực, đủ điều kiện thực hiện giám định phù hợp với tính chất, nội dung cần giám định để ra quyết định trưng cầu giám định;

Cung cấp đầy đủ hồ sơ trưng cầu giám định ngay khi ban hành quyết định trưng cầu giám định và chịu trách nhiệm trước pháp luật về hồ sơ trưng cầu giám định do mình cung cấp;

Thực hiện hoặc đề nghị cơ quan có thẩm quyền áp dụng các biện pháp theo quy định của pháp luật để bảo vệ người giám định tư pháp hoặc người thân thích của người giám định tư pháp khi bị đe dọa tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản do tham gia vụ việc, vụ án;

Thông báo ngay bằng văn bản cho người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp biết việc đình chỉ giải quyết vụ việc, vụ án để dừng việc thực hiện giám định;

Thanh toán kịp thời, đầy đủ chi phí giám định tư pháp khi trưng cầu người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp không do ngân sách nhà nước bảo đảm kinh phí hoạt động;

Nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.

Quyền, nghĩa vụ của người yêu cầu giám định tư pháp

* Người yêu cầu giám định tư pháp có các quyền sau:

Yêu cầu người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp thực hiện giám định sau khi đã đề nghị người trưng cầu giám định tư pháp trưng cầu giám định mà không được chấp nhận;

Yêu cầu người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp trả kết luận giám định đúng thời hạn quy định của pháp luật;

Yêu cầu người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp giải thích kết luận giám định;

Đề nghị Tòa án triệu tập người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp đã thực hiện giám định tham gia phiên tòa để giải thích, trình bày kết luận giám định;

Yêu cầu người trưng cầu giám định tư pháp trưng cầu giám định bổ sung, giám định lại theo quy định của pháp luật;

Quyền khác theo quy định của pháp luật.

* Người yêu cầu giám định tư pháp có các nghĩa vụ sau:

Cung cấp đầy đủ hồ sơ yêu cầu giám định và chịu trách nhiệm trước pháp luật về hồ sơ yêu cầu giám định do mình cung cấp;

Nộp tạm ứng chi phí giám định tư pháp khi yêu cầu giám định; thanh toán kịp thời, đầy đủ chi phí giám định cho người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp khi nhận kết luận giám định;

Nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.

Quyền, nghĩa vụ của người giám định tư pháp trong hoạt động giám định tư pháp

* Người giám định tư pháp có các quyền sau:

Yêu cầu người trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp cung cấp đầy đủ hồ sơ trưng cầu, yêu cầu giám định;

Lựa chọn phương pháp cần thiết, phù hợp để tiến hành giám định theo nội dung, lĩnh vực hoặc chuyên ngành cần giám định;

Sử dụng kết quả thực nghiệm, xét nghiệm, kết luận chuyên môn hoặc kết luận giám định do tổ chức, cá nhân khác đã thực hiện phục vụ cho việc giám định;

Độc lập đưa ra kết luận giám định;

Đề nghị người trưng cầu giám định tư pháp hoặc cơ quan có thẩm quyền thực hiện các biện pháp theo quy định của pháp luật để bảo vệ bản thân, người thân thích của mình khi bị đe dọa tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản do tham gia vụ việc, vụ án;

Từ chối thực hiện giám định tư pháp trong trường hợp theo quy định của pháp luật;

Được bố trí vị trí phù hợp khi tham gia tố tụng tại phiên tòa;

Được hưởng thù lao, chế độ bồi dưỡng giám định tư pháp, chi phí tham gia phiên tòa và chi phí cần thiết khác theo quy định của pháp luật;

Được xem xét loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm theo quy định của pháp luật có liên quan và của cấp có thẩm quyền khi đã thực hiện giám định đúng quy định về trình tự, thủ tục, quy trình giám định tư pháp, quy chuẩn chuyên môn trong hoạt động giám định, vô tư, khách quan, không vụ lợi; trường hợp kết luận gian dối hoặc từ chối kết luận giám định mà không vì lý do bất khả kháng hoặc không do trở ngại khách quan thì phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự;

Được sử dụng người giúp việc trong quá trình thực hiện giám định tư pháp;

Quyền khác theo quy định của pháp luật.

* Người giám định tư pháp có các nghĩa vụ sau:

Tuân thủ quy trình giám định tư pháp, quy chuẩn chuyên môn trong hoạt động giám định khi thực hiện giám định tư pháp;

Thực hiện giám định theo đúng nội dung, lĩnh vực hoặc chuyên ngành cần giám định;

Thực hiện và trả kết luận giám định đúng thời hạn yêu cầu;

Lập hồ sơ giám định;

Bảo quản đối tượng giám định, tài liệu, mẫu vật có liên quan đã nhận và gửi trả lại cơ quan có thẩm quyền theo quy định;

Không được thông báo kết quả giám định cho người khác, trừ trường hợp được người trưng cầu, yêu cầu giám định đồng ý bằng văn bản;

Chịu trách nhiệm cá nhân về kết luận giám định do mình đưa ra;

Bồi thường thiệt hại khi thực hiện giám định tư pháp theo quy định của pháp luật;

Nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.

Quyền, nghĩa vụ của tổ chức giám định tư pháp trong hoạt động giám định tư pháp

* Tổ chức giám định tư pháp được trưng cầu, yêu cầu giám định có các quyền sau:

Yêu cầu người trưng cầu, yêu cầu giám định tư pháp cung cấp đầy đủ hồ sơ trưng cầu, yêu cầu giám định;

Phân công người giám định tư pháp thực hiện giám định;

Từ chối thực hiện giám định tư pháp trong trường hợp theo quy định của pháp luật;

Được nhận tạm ứng, thanh toán kịp thời, đầy đủ chi phí giám định theo quy định của pháp luật;

 Đề nghị người trưng cầu giám định tư pháp hoặc cơ quan có thẩm quyền thực hiện các biện pháp theo quy định của pháp luật để bảo vệ quyền, lợi ích, uy tín, tài sản của tổ chức mình do tham gia vụ việc, vụ án;

Quyền khác theo quy định của pháp luật.

Tổ chức giám định tư pháp được trưng cầu, yêu cầu giám định có các nghĩa vụ sau:

Chỉ đạo, đôn đốc việc tổ chức thực hiện giám định theo đúng thời hạn, nội dung, lĩnh vực hoặc chuyên ngành cần giám định;

Bảo đảm thời gian, trang thiết bị, phương tiện và các điều kiện cần thiết khác cho việc thực hiện giám định;

Thông báo ngay bằng văn bản cho người trưng cầu, yêu cầu giám định trong trường hợp có nội dung mới hoặc vấn đề khác phát sinh trong quá trình thực hiện giám định;

Bảo quản đối tượng giám định, tài liệu, mẫu vật có liên quan đã nhận và gửi trả lại cơ quan có thẩm quyền theo quy định;

Bồi thường thiệt hại trong trường hợp người thực hiện giám định của tổ chức mình cố ý làm sai lệch kết luận giám định, gây thiệt hại cho tổ chức, cá nhân;

Chịu trách nhiệm về kết luận giám định do mình đưa ra;

Nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.

HB