Nhằm bảo đảm tổ chức và hoạt động của Đoàn Hội thẩm quân nhân được thực hiện thống nhất, chặt chẽ, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong công tác quản lý, kiện toàn đội ngũ Hội thẩm quân nhân. Ngày 03/11/2026, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ban hành Thông tư số 178/2026/TT-BQP quy định chi tiết và hướng dẫn về tổ chức, hoạt động của Hội thẩm quân nhân và Đoàn Hội thẩm quân nhân Tòa án quân sự trong Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong đó, các Điều 13, 14, 15 và 16 quy định cụ thể về tổ chức, hoạt động của Đoàn Hội thẩm quân nhân và trình tự, thủ tục cử, miễn nhiệm, bãi nhiệm Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân.
Về tổ chức và hoạt động của Đoàn Hội thẩm quân nhân
Tổ chức và hoạt động của Đoàn Hội thẩm quân nhân được thực hiện theo Quy chế tổ chức và hoạt động của Đoàn Hội thẩm ban hành kèm theo Nghị quyết số 99/2025/UBTVQH15.
Thủ tục cử Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân
Khi có quyết định cử Hội thẩm quân nhân nhiệm kỳ mới hoặc khi khuyết Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân thì Chánh án Tòa án quân sự cấp quân khu, Chánh án Tòa án quân sự khu vực chủ trì, phối hợp cùng cơ quan cán bộ, quân lực tổng cục, quân khu, quân chủng, quân đoàn hoặc cấp tương đương trao đổi, thống nhất lập danh sách nhân sự đề nghị cử Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân để báo cáo, đề nghị Chủ nhiệm Chính trị tổng cục, quân khu, quân chủng, quân đoàn hoặc cấp tương đương xét, quyết định.
Hồ sơ đề nghị cử Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân, gồm:
- Bản tóm tắt lý lịch có dán ảnh và nhận xét của chỉ huy đơn vị quản lý;
- Công văn của Chánh án Tòa án quân sự cấp quân khu, Tòa án quân sự khu vực đề nghị Chủ nhiệm Chính trị tổng cục, quân khu, quân chủng, quân đoàn hoặc cấp tương đương cử Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân;
- Danh sách đề nghị cử Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân (do Tòa án quân sự nơi Đoàn Hội thẩm quân nhân thực hiện nhiệm vụ xét xử lập).
Các mẫu biểu sử dụng trong đề nghị cử Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân theo phụ lục kèm Thông tư này, gồm:
- Công văn của Chánh án Tòa án quân sự cấp quân khu, Tòa án quân sự khu vực đề nghị Chủ nhiệm Chính trị tổng cục, quân khu, quân chủng, quân đoàn hoặc cấp tương đương cử Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân (Mẫu số 6);
- Danh sách đề nghị cử Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân (Mẫu số 7);
- Quyết định cử Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân (Mẫu số 8).
Thủ tục miễn nhiệm Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân
- Trong trường hợp có căn cứ để miễn nhiệm Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân (vì lý do sức khỏe, theo nguyện vọng cá nhân hoặc vì lý do chính đáng khác) thì Chánh án Tòa án quân sự cấp quân khu, Chánh án Tòa án quân sự khu vực trao đổi, thống nhất với cơ quan cán bộ, quân lực tổng cục, quân khu, quân chủng, quân đoàn hoặc cấp tương đương đề nghị Chủ nhiệm Chính trị tổng cục, quân khu, quân chủng, quân đoàn hoặc cấp tương đương nơi có Tòa án quân sự ra quyết định miễn nhiệm Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân.
- Hồ sơ đề nghị miễn nhiệm Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân, gồm:
+ Đơn xin miễn nhiệm Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân (trường hợp Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân chủ động xin miễn nhiệm) nêu cụ thể lý do xin miễn nhiệm;
+ Tài liệu xác định căn cứ để miễn nhiệm (tài liệu, văn bản của cơ quan y tế có thẩm quyền, quyết định điều động, chuyển ngành);
+ Văn bản của Chánh án Tòa án quân sự quản lý Hội thẩm quân nhân, trong đó nêu rõ kết quả trao đổi với cơ quan cán bộ, quân lực tổng cục, quân khu, quân chủng, quân đoàn hoặc cấp tương đương;
+ Văn bản của cơ quan cán bộ, quân lực tổng cục, quân khu, quân chủng, quân đoàn hoặc cấp tương đương (nếu có).
Quyết định miễn nhiệm Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân được gửi cho đơn vị giới thiệu Hội thẩm quân nhân, Tòa án quân sự nơi quản lý Hội thẩm quân nhân, Đoàn Hội thẩm quân nhân và cá nhân Hội thẩm quân nhân. Đáng chú ý, Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân đương nhiên được miễn nhiệm khi được miễn nhiệm Hội thẩm quân nhân.
Thủ tục bãi nhiệm Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân
- Trong trường hợp có căn cứ để bãi nhiệm Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân (khi không hoàn thành nhiệm vụ hoặc vi phạm về phẩm chất đạo đức hoặc có hành vi vi phạm pháp luật, kỷ luật) thì Chánh án Tòa án quân sự cấp quân khu, Chánh án Tòa án quân sự khu vực trao đổi, thống nhất với cơ quan cán bộ, quân lực tổng cục, quân khu, quân chủng, quân đoàn hoặc cấp tương đương đề nghị Chủ nhiệm Chính trị tổng cục, quân khu, quân chủng, quân đoàn hoặc cấp tương đương nơi có Tòa án quân sự ra quyết định bãi nhiệm Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân.
- Hồ sơ đề nghị bãi nhiệm Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân, gồm:
+ Các tài liệu chứng minh Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân không hoàn thành nhiệm vụ hoặc vi phạm về phẩm chất đạo đức hoặc vi phạm pháp luật, kỷ luật; kết luận của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền;
+ Ý kiến bằng văn bản của cơ quan cán bộ, quân lực tổng cục, quân khu, quân chủng, quân đoàn hoặc cấp tương đương;
+ Văn bản của Chánh án Tòa án quân sự nơi quản lý Hội thẩm quân nhân.
- Quyết định bãi nhiệm Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân được gửi cho đơn vị giới thiệu Hội thẩm quân nhân, Tòa án quân sự nơi quản lý Hội thẩm quân nhân, Đoàn Hội thẩm quân nhân và cá nhân Hội thẩm quân nhân.
- Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân đương nhiên bị bãi nhiệm khi bị bãi nhiệm Hội thẩm quân nhân. Hội thẩm quân nhân đương nhiên bị bãi nhiệm khi bị bãi nhiệm Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn Hội thẩm quân nhân.
Như vậy, việc quy định cụ thể về tổ chức, hoạt động của Đoàn Hội thẩm quân nhân, đồng thời làm rõ trình tự, hồ sơ và trách nhiệm của các cơ quan liên quan trong việc cử, miễn nhiệm, bãi nhiệm Trưởng đoàn, Phó Trưởng đoàn. Qua đó, góp phần kiện toàn tổ chức, nâng cao trách nhiệm và bảo đảm hiệu quả hoạt động của Đoàn Hội thẩm quân nhân trong Quân đội nhân dân Việt Nam.
Ngọc Mai