Hoạt động của tàu biển và phương tiện thủy nội địa tại cửa khẩu cảng có vai trò quan trọng đối với lưu thông hàng hóa, vận tải hành khách và phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, đây cũng là khu vực tiềm ẩn nhiều nguy cơ liên quan đến an ninh, trật tự, đòi hỏi công tác quản lý, kiểm soát phải được thực hiện chặt chẽ, đúng quy định nhưng bảo đảm thuận lợi cho hoạt động hàng hải, đường thủy nội địa. Ngày 21/7/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 289/2026/NĐ-CP về quản lý, bảo đảm an ninh, trật tự tại cửa khẩu cảng do Bộ Công an quản lý, có hiệu lực từ ngày 01/10/2026. Theo đó, tại Điều 18 của Nghị định quy định tàu biển Việt Nam hoạt động tuyến nội địa và phương tiện thuỷ nội địa đến, rời cửa khẩu cảng, gồm nội dung chi tiết sau:

Tàu biển Việt Nam hoạt động tuyến nội địa và phương tiện thủy nội địa đến, rời cửa khẩu cảng

- Tàu biển Việt Nam hoạt động tuyến nội địa phải làm thủ tục đến, rời cảng theo quy định của pháp luật về quản lý hoạt động hàng hải và chịu sự kiểm soát, kiểm tra, giám sát của Công an cửa khẩu cảng trong thời gian neo đậu tại cửa khẩu cảng;

- Phương tiện thủy nội địa phải đăng ký đi, đến và chịu sự kiểm soát, kiểm tra, giám sát của Công an cửa khẩu cảng trong thời gian neo đậu tại cửa khẩu cảng.

Trong quá trình đi, đến, hoạt động tại cửa khẩu cảng, thuyền trưởng tàu biển Việt Nam hoạt động tuyến nội địa và phương tiện thủy nội địa phải cung cấp cho Công an cửa khẩu cảng thông tin về phương tiện, hàng hóa, các thông tin khác có liên quan đến an ninh, trật tự khi có yêu cầu.

Địa điểm làm thủ tục, đăng ký đi, đến

Tại trụ sở chính hoặc văn phòng đại diện của Cảng vụ hàng hải, Cảng vụ đường thủy nội địa.

Thời hạn làm thủ tục, đăng ký đi, đến

- Đối với tàu biển Việt Nam hoạt động tuyến nội địa: Thực hiện theo quy định của pháp luật về quản lý hoạt động hàng hải;

- Đối với phương tiện thủy nội địa:

Chậm nhất 02 giờ, sau khi phương tiện thủy nội địa neo đậu an toàn tại cầu cảng; chậm nhất 04 giờ, sau khi phương tiện thủy nội địa neo đậu an toàn tại các vị trí khác trong vùng nước cảng, thuyền trưởng hoặc chủ tàu, người được ủy quyền (sau đây viết chung là người đăng ký) phải đăng ký đến cho phương tiện thủy nội địa đến cảng.

Chậm nhất 01 giờ, trước khi phương tiện thủy nội địa dự kiến rời cửa khẩu cảng, người đăng ký phải đăng ký đi cho phương tiện thủy nội địa rời cảng.

Chậm nhất 30 phút, từ khi tiếp nhận đầy đủ các loại giấy tờ mà người đăng ký nộp và xuất trình theo quy định, Công an cửa khẩu cảng phải hoàn thành đăng ký đến, đi cho phương tiện thủy nội địa và trả lại 01 bản khai các loại giấy tờ có đóng dấu kiểm soát đến, đi mà người đăng ký đã nộp theo quy định.

Các loại giấy tờ người làm thủ tục, người đăng ký phải nộp và xuất trình cho Công an cửa khẩu cảng khi làm thủ tục, đăng ký đến, đi cho tàu biển Việt Nam hoạt động tuyến nội địa và phương tiện thủy nội địa

- Giấy tờ phải nộp:

Đối với tàu biển Việt Nam hoạt động tuyến nội địa: Thực hiện theo quy định của pháp luật về quản lý hoạt động hàng hải.

Đối với phương tiện thủy nội địa: 02 bản chính Danh sách thuyền viên, 02 bản chính Danh sách hành khách (nếu có);

- Giấy tờ phải xuất trình:

Đối với thuyền viên: Sổ thuyền viên hoặc hộ chiếu thuyền viên.

Đối với hành khách (nếu có): Hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế hoặc Giấy chứng minh nhân dân hoặc thẻ Căn cước công dân hoặc thẻ Căn cước.

Khi thực hiện thủ tục, đăng ký, kiểm tra, giám sát đối với tàu biển Việt Nam hoạt động tuyến nội địa và phương tiện thủy nội địa, Công an cửa khẩu cảng được kiểm tra:

- Sổ nhật ký hành trình;

- Giấy tờ liên quan đến hàng hóa nếu có hàng hóa trên tàu biển Việt Nam hoạt động tuyến nội địa và phương tiện thủy nội địa, bao gồm: Hợp đồng vận chuyển hàng hóa; hợp đồng mua bán hàng hóa và hóa đơn giá trị gia tăng hoặc phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ; giấy phép vận chuyển của cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam đối với các loại hàng hóa vận chuyển có điều kiện khi phát hiện dấu hiệu vi phạm;

- Người làm thủ tục, người đăng ký có trách nhiệm xuất trình các loại giấy tờ quy định khi Công an cửa khẩu cảng yêu cầu.

Đối với tàu biển Việt Nam hoạt động tuyến nội địa và phương tiện thủy nội địa làm thủ tục, đăng ký đến, đi bằng cách thức điện tử thông qua Cổng thông tin một cửa quốc gia theo quy định của Cơ chế một cửa quốc gia, người đăng ký không phải nộp các loại giấy tờ “Giấy tờ phải nộp: Đối với tàu biển Việt Nam hoạt động tuyến nội địa: Thực hiện theo quy định của pháp luật về quản lý hoạt động hàng hải. Đối với phương tiện thủy nội địa: 02 bản chính Danh sách thuyền viên, 02 bản chính Danh sách hành khách (nếu có); chỉ xuất trình các loại giấy tờ  “Giấy tờ phải xuất trình: Đối với thuyền viên: Sổ thuyền viên hoặc hộ chiếu thuyền viên. Đối với hành khách (nếu có): Hộ chiếu hoặc giấy tờ có giá trị đi lại quốc tế hoặc Giấy chứng minh nhân dân hoặc thẻ Căn cước công dân hoặc thẻ Căn cước.

Trong quá trình đăng ký, kiểm soát, kiểm tra, giám sát, nếu phát hiện tàu biển Việt Nam hoạt động tuyến nội địa và phương tiện thủy nội địa có dấu hiệu rõ ràng vi phạm pháp luật hoặc có căn cứ xác định thông tin khai báo về phương tiện, thuyền viên, hành khách, hàng hóa không đầy đủ, không chính xác, Trạm trưởng Trạm Công an cửa khẩu cảng ra quyết định kiểm tra trực tiếp tại phương tiện và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về quyết định của mình.

Như vậy, việc quy định thủ tục và kiểm soát đối với tàu biển Việt Nam hoạt động tuyến nội địa và phương tiện thủy nội địa khi đến, rời cửa khẩu cảng mang ý nghĩa chiến lược về an ninh quốc gia, hiệu quả kinh tế và tối ưu hóa quản lý hành chính.

Thanh Hiền