Ngày 27/11/2025, Chính phủ ban hành Nghị định số 307/2025/NĐ-CP về phân loại đơn vị hành chính. Nghị định được ban hành đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc đánh giá và quản lý chính quyền địa phương dựa trên tiêu chí định lượng rõ ràng. Nghị định này mang đến nhiều điểm mới đáng chú ý, đặc biệt là việc áp dụng phương pháp tính điểm và bổ sung các loại phân loại mới.

Phương pháp phân loại hoàn toàn bằng tính điểm

Thay vì chỉ dựa vào các mức tiêu chuẩn cứng nhắc, việc phân loại đơn vị hành chính (tỉnh, xã, phường, đặc khu) nay được thực hiện bằng phương pháp tính điểm, với tổng điểm tối đa là 100 điểm và điểm ưu tiên (nếu có).

Các tiêu chí tính điểm bao gồm: Quy mô dân số; diện tích tự nhiên; điều kiện phát triển kinh tế - xã hội; yếu tố đặc thù. Việc phân loại đơn vị hành chính như sau: đơn vị hành chính loại I: đạt từ 75 điểm trở lên; đơn vị hành chính loại II: đạt từ 60 điểm đến dưới 75 điểm; đơn vị hành chính loại III: đạt dưới 60 điểm.

Phường, đặc khu có thêm loại đặc biệt

Nghị định bổ sung loại đặc biệt cho phường và đặc khu. Phường, đặc khu được phân loại đặc biệt khi có tổng số điểm đạt được từ 90 điểm trở lên (không bao gồm điểm ưu tiên) Phường, đặc khu được phân loại đặc biệt khi có tổng số điểm đạt được từ 90 điểm trở lên (không bao gồm điểm ưu tiên) và đáp ứng các tiêu chí ưu tiên đặc thù về dân số, diện tích lớn, hoặc có vị trí chiến lược, vai trò quan trọng. Bộ trưởng Bộ Nội vụ sẽ quyết định công nhận phân loại cho phường, đặc khu loại đặc biệt.

Cụ thể hóa tiêu chí ưu tiên (tối đa 10 điểm)

Nghị định quy định rõ các trường hợp đơn vị hành chính được cộng thêm điểm ưu tiên (tối đa 10 điểm cho mỗi khoản ưu tiên, nhưng chỉ áp dụng tiêu chí cao nhất nếu có nhiều ưu tiên), bao gồm:

- Đơn vị có quy mô dân số lớn (đạt từ 300% tiêu chuẩn).

- Đơn vị có diện tích tự nhiên lớn (tỉnh, xã có diện tích tự nhiên đạt từ 300% trở lên so với tiêu chuẩn; Phường có diện tích tự nhiên từ 42 km² trở lên).

- Đơn vị có vị trí, vai trò chiến lược đặc biệt về kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, bảo vệ chủ quyền quốc gia về biển, đảo của Tổ quốc, trung tâm du lịch có thương hiệu quốc tế;  Đơn vị hành chính cấp xã được xác định là trung tâm tổng hợp cấp tỉnh về kinh tế, tài chính, văn hóa, giáo dục, đào tạo, y tế, du lịch, khoa học và công nghệ, đầu mối giao thông, có vai trò thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, thành phố.

Quy định chuyển tiếp cho các đơn vị hành chính sắp xếp

Nghị định đưa ra các mốc thời gian rõ ràng cho việc phân loại lại đơn vị hành chính:

- Các đơn vị hành chính được hình thành trên cơ sở sắp xếp năm 2025 phải được phân loại lại trước ngày 30/6/2026.

- Các đơn vị hành chính đã phân loại trước đây nhưng không sắp xếp năm 2025 phải được phân loại lại trước ngày 30/4/2026.

- Trong thời gian chưa phân loại, đơn vị sau khi chia là đơn vị hành chính loại III; đơn vị sau khi nhập hoặc thành lập mới sẽ lấy loại cao nhất của các đơn vị trước đó; đơn vị hành chính sau khi điều chỉnh địa giới hoặc thành lập trên cơ sở nguyên trạng 01 đơn vị hành chính cùng cấp thì được xác định theo loại của đơn vị hành chính trước khi điều chỉnh địa giới hoặc thành lập đơn vị hành chính.

Nghị định được ban hành sẽ tạo ra một khung pháp lý minh bạch, khoa học, thúc đẩy các đơn vị hành chính nỗ lực nâng cao các tiêu chí phát triển để đạt được phân loại cao hơn, qua đó nâng cao chất lượng quản lý và dịch vụ công.