Trong bối cảnh nền kinh tế số đang trở thành động lực tăng trưởng chính, Chính phủ Việt Nam đã khẳng định quyết tâm chính trị mạnh mẽ thông qua việc phê duyệt Chương trình cung cấp dịch vụ viễn thông công ích đến năm 2030 vào ngày 1/5/2026. Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của văn bản pháp lý này chính là quyết định tặng 400.000 điện thoại thông minh cho các hộ nghèo và cận nghèo đang sinh sống tại các xã đặc biệt khó khăn, khu vực đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, cũng như các vùng bãi ngang, ven biển và hải đảo. Đây không chỉ đơn thuần là một đợt tặng quà hiện vật mà là một phần trong chiến lược tổng thể nhằm xóa mù công nghệ và tạo điều kiện cho người dân tiếp cận trực tiếp với các dịch vụ hành chính công trực tuyến, y tế từ xa và giáo dục số ngay tại những khu vực xa xôi nhất của Tổ quốc.

Lộ trình thực hiện chương trình này được xác định rõ ràng kéo dài từ ngày 30/4/2026 đến hết ngày 31/12/2030, với mục tiêu phấn đấu tối thiểu 400.000 hộ gia đình thuộc diện đối tượng chính sách được trang bị thiết bị đầu cuối thông minh. Đối tượng thụ hưởng không chỉ giới hạn ở đất liền mà còn mở rộng đến các khu vực đặc thù như nhà giàn trên biển, đảm bảo tính bao trùm của chính sách đến mọi tọa độ của lãnh thổ. Tuy nhiên, để đảm bảo tính công bằng và tránh lãng phí nguồn lực ngân sách, Chính phủ cũng quy định rõ các tiêu chí loại trừ nghiêm ngặt đối với những hộ đã từng được hỗ trợ từ chương trình "Sóng và máy tính cho em" từ năm 2021 hoặc đã nhận được sự hỗ trợ tương đương từ các chương trình xã hội hóa khác. Điều này cho thấy sự quản lý chặt chẽ và nhất quán trong việc phân phối nguồn lực công ích của Nhà nước qua các thời kỳ.

Song song với việc hỗ trợ thiết bị, Chương trình còn đặt ra mục tiêu đầy thách thức về hạ tầng viễn thông khi yêu cầu tất cả các thôn đã có điện thuộc các khu vực đặc biệt khó khăn đều phải được tiếp cận dịch vụ viễn thông di động mặt đất và Internet băng rộng cố định. Đối với những khu vực có địa hình quá hiểm trở hoặc vùng sâu vùng xa chưa thể vươn tới bằng hạ tầng mặt đất, Chính phủ đã mở ra hướng đi mới bằng việc hỗ trợ sử dụng dịch vụ viễn thông cố định vệ tinh tầm thấp. Sự tích hợp các công nghệ vệ tinh tiên tiến này đảm bảo rằng ngay cả ở những vùng lõm sóng sâu nhất, người dân vẫn có thể duy trì liên lạc và truy cập thông tin, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội và đảm bảo an ninh quốc phòng tại địa phương.

Tầm nhìn của Chính phủ cũng đặc biệt hướng tới việc củng cố hệ thống giáo dục và y tế cơ sở thông qua chính sách hỗ trợ hạ tầng Internet. Theo đó, các trường mầm non, phổ thông và trạm y tế xã tại các khu vực khó khăn nếu có nhu cầu đều được hỗ trợ tối đa trong việc sử dụng dịch vụ Internet băng rộng cố định mặt đất. Đây là nền tảng cốt yếu để triển khai các mô hình học tập trực tuyến và tư vấn sức khỏe từ xa, giúp thu hẹp khoảng cách về chất lượng dịch vụ giữa thành thị và nông thôn. Bên cạnh đó, các ngư dân trên tàu thuyền đánh bắt xa bờ cũng được đưa vào diện đối tượng ưu tiên để hỗ trợ sử dụng dịch vụ viễn thông di động hàng hải, một chính sách không chỉ giúp nâng cao hiệu quả kinh tế biển mà còn là sự động viên tinh thần lớn lao giúp ngư dân yên tâm bám biển, khẳng định chủ quyền quốc gia.

Nhìn lại quá trình triển khai, chúng ta có thể thấy tính kế thừa và phát triển từ Chương trình cung cấp dịch vụ viễn thông công ích giai đoạn đến năm 2025 được phê duyệt từ cuối năm 2021. Trong giai đoạn trước, Bộ Thông tin và Truyền thông đã từng đặt mục tiêu hỗ trợ tổng cộng 800.000 hộ nghèo, cận nghèo và gia đình chính sách trang bị đầu cuối, trong đó có 400.000 máy tính bảng và 400.000 điện thoại thông minh. Một điểm linh hoạt đáng lưu ý được kế thừa là trong trường hợp các hộ dân đã có thiết bị hoặc có nguyện vọng tự mua sắm theo sở thích, chương trình sẽ hỗ trợ một phần kinh phí tương đương 500.000 đồng. Việc phân chia số lượng thiết bị dựa trên tỷ lệ hộ nghèo chưa có điện thoại thông minh tại từng tỉnh thành giúp đảm bảo nguồn lực được đưa đến đúng nơi thực sự cần thiết.