Cơ sở pháp lý vững chắc – nền tảng cho triển khai đồng bộ

Công tác y tế trường học (YTTH) giai đoạn 2026–2030 tại thành phố Hải Phòng được xây dựng trên nền tảng hệ thống văn bản pháp lý đầy đủ, chặt chẽ từ Trung ương đến địa phương. Các chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác y tế trường học, phòng chống bạo lực học đường; các thông tư liên tịch giữa Bộ Y tế và Bộ Giáo dục và Đào tạo; cùng các chương trình hành động của Thành ủy đã tạo nên hành lang pháp lý quan trọng, đảm bảo tính thống nhất trong tổ chức thực hiện.

Ngày 13/4/2026, liên Sở: Y tế, Giáo dục và Đào tạo ban hành Kế hoạch liên ngành số 111/KHLN-SYT-SGDĐT thể hiện sự chủ động, quyết liệt của các cơ chuyên môn thành phố trong việc cụ thể hóa các chủ trương lớn. Đây không chỉ là văn bản điều hành mà còn là chiến lược dài hạn, hướng tới xây dựng hệ thống y tế trường học hiện đại, hiệu quả, phù hợp với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Mục tiêu chung: Phát triển toàn diện thể chất và tinh thần học sinh

Kế hoạch xác định rõ mục tiêu chung là tăng cường giáo dục, bảo vệ và chăm sóc sức khỏe học sinh trong các cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông. Trọng tâm là đảm bảo mọi học sinh đều được phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần và hành vi lối sống.

Không chỉ dừng lại ở việc phòng chống bệnh tật, công tác YTTH còn hướng tới xây dựng thói quen sống lành mạnh, nâng cao ý thức tự chăm sóc sức khỏe cho học sinh. Đồng thời, việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ gây bệnh, đặc biệt là các bệnh truyền nhiễm và bệnh học đường được đặt ra như một nhiệm vụ trọng tâm xuyên suốt.

Kiện toàn hệ thống chỉ đạo và cơ chế phối hợp liên ngành

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là củng cố và nâng cao hiệu quả hoạt động của Ban Chỉ đạo liên ngành về công tác y tế trường học. Việc kiện toàn bộ máy giúp tăng cường vai trò điều phối, đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành y tế và giáo dục. Bên cạnh đó, cơ chế phối hợp liên ngành được mở rộng, huy động sự tham gia của các cơ quan, tổ chức và địa phương, qua đó tạo nên mạng lưới triển khai đồng bộ, thống nhất từ thành phố đến cơ sở.

Nâng cao sức khỏe toàn diện cho học sinh

Trong giai đoạn 2026–2030, công tác nâng cao sức khỏe học sinh được triển khai theo hướng toàn diện và bền vững. Các hoạt động phòng chống dịch bệnh, vệ sinh môi trường, đảm bảo an toàn thực phẩm tiếp tục được đẩy mạnh. Đáng chú ý, kế hoạch đặc biệt quan tâm đến sức khỏe tâm thần học sinh - một vấn đề ngày càng nổi lên trong bối cảnh hiện đại. Việc mở rộng các chương trình tư vấn tâm lý, hỗ trợ học sinh giải tỏa áp lực học tập, phòng chống bạo lực học đường cho thấy sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và hành động của các cấp, các ngành.

Phát triển hệ thống y tế trường học theo hướng chuyên nghiệp

Kế hoạch đặt mục tiêu đảm bảo 100% trường học bố trí cán bộ làm công tác YTTH hoặc ký hợp đồng với Trạm Y tế tuyến xã hoặc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh từ hình thức phòng khám đa khoa trở lên. Đây là điều kiện tiên quyết để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu trong nhà trường. Song song với đó, đội ngũ cán bộ y tế trường học được chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao năng lực chuyên môn, đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế cũng được đầu tư, nâng cấp theo hướng đồng bộ, hiện đại, phấn đấu 100% trường học và các cơ sở giáo dục có phòng y tế riêng, bảo đảm diện tích được trang bị đầy đủ thiết bị, vật tư y tế và cơ số thuốc thiết yếu đảm bảo công tác sơ cấp cứu và chăm sóc sức khỏe học sinh, tạo nền tảng vững chắc cho hoạt động y tế trường học.

Tăng cường gắn kết giữa nhà trường, y tế cơ sở và cộng đồng

Công tác y tế trường học không thể tách rời hệ thống y tế cơ sở và sự tham gia của cộng đồng. Kế hoạch nhấn mạnh việc củng cố mối liên kết giữa nhà trường với trạm y tế xã, phường trong công tác phòng chống dịch bệnh và chăm sóc sức khỏe ban đầu. Đồng thời, sự phối hợp giữa các sở, ngành và các tổ chức xã hội được tăng cường nhằm huy động nguồn lực cho công tác này. Vai trò của phụ huynh học sinh cũng được đề cao, góp phần tạo nên sự đồng thuận và hiệu quả trong chăm sóc sức khỏe học sinh.

Xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh

Việc xây dựng môi trường học đường an toàn là yêu cầu xuyên suốt trong kế hoạch. Các tiêu chí về cơ sở vật chất, vệ sinh môi trường, điều kiện học tập và sinh hoạt được duy trì và nâng cao. Phấn đấu 100% các cơ sở giáo dục đảm bảo các điều kiện vệ sinh môi trường, cung cấp đủ nước sạch cho sinh hoạt và ăn uống; có nhà vệ sinh đảm bảo vệ sinh, an toàn, thân thiện và sử dụng tốt; Phối hợp thực hiện đo, kiểm tra các yếu tố môi trường như: Vi khí hậu, ánh sáng, tiếng ổn, qui cách bàn ghế, bảng, phòng học.... trong trường học trên địa bàn toàn thành phố để đảm bảo vệ sinh môi trường học tập cho học sinh theo qui định của Bộ Y tế.

Những giải pháp này không chỉ đảm bảo an toàn cho học sinh mà còn góp phần tạo dựng môi trường giáo dục thân thiện, tích cực.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số

Ứng dụng công nghệ thông tin được xác định là giải pháp đột phá trong công tác y tế trường học. Phấn đấu 100% người học được cập nhật và quản lý thông tin về sức khỏe vào Sổ sức khỏe điện tử toàn dân kết nối liên thông với cơ sở dữ liệu Quốc gia về dân cư; 90% cơ sở giáo dục triển khai hiệu quả phần mềm quản lý, theo dõi và thống kê, đánh giá về sức khỏe người học; 80% cơ sở giáo dục mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông triển khai phần mềm đánh giá tình trạng dinh dưỡng và phần mềm xây dựng thực đơn cân bằng dinh dưỡng khi tổ chức bữa ăn học đường…

 Việc triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử giúp quản lý thông tin sức khỏe học sinh một cách khoa học, các phần mềm quản lý, theo dõi và đánh giá sức khỏe học sinh được triển khai rộng rãi, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, đảm bảo quản lý sức khỏe định kỳ, phát hiện, can thiệp kịp thời các vấn đề sức khỏe của học sinh, trong các cơ sở giáo dục. Đồng thời, việc số hóa tài liệu và truyền thông giáo dục sức khỏe cũng giúp tăng cường khả năng tiếp cận thông tin của học sinh và phụ huynh.

Đổi mới công tác truyền thông, giáo dục sức khỏe

Truyền thông giáo dục sức khỏe được triển khai theo hướng đa dạng, linh hoạt và phù hợp với từng nhóm đối tượng. Các cơ sở giáo dục chủ động xây dựng kế hoạch truyền thông hằng năm, tổ chức nhiều hoạt động thiết thực nhằm nâng cao nhận thức cho học sinh. Phấn đấu 100% cơ sở giáo dục tổ chức ít nhất 02 hoạt động truyền thông/năm học về phòng, chống dịch bệnh, dinh dưỡng học đường, sức khỏe tâm thần, phòng chống tai nạn thương tích, phòng chống tác hại thuốc lá, rượu bia và các tệ nạn xã hội; trên 98% học sinh được tuyên truyền, phổ biến kiến thức về bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe…

Tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, truyền thông giáo dục sức khỏe cho học sinh với các nội dung cơ bản về chăm sóc sức khỏe; phòng chống dịch bệnh và nâng cao sức khỏe bảo gồm: Giáo dục vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường, dinh dưỡng và an toàn thực phẩm...; phòng chống các yếu tố nguy cơ của bệnh không lây nhiễm như phòng chống tật khúc xạ, cong vẹo cột sống, các bệnh về răng miệng, bệnh giun, sán đặc biệt là đối tượng mầm non và tiểu học; tư vấn, chăm sóc sức khỏe sinh sản vị thành niên, thanh niên; phòng, chống HIV/AIDS, ma túy học đường; đảm bảo an toàn thực phẩm; cải thiện tình trạng dinh dưỡng trẻ em…

Tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày nước thế giới (22/3); tuần lễ quốc gia nước sạch, vệ sinh môi trường: Ngày toàn dân hiến máu nhân đạo (7/4); Ngày thế giới không thuốc lá (31/5); Ngày môi trường thế giới (5/6); Ngày vệ sinh yêu nước (2/7); Ngày thế giới phòng, chống HIV/AIDS (1/12); Tháng hành động vì trẻ em (từ 1-30/6); Tháng hành động vì chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm (15/4-15/5) và các sự kiện, hoạt động khác liên quan đến công tác truyền thông chăm sóc sức khỏe học sinh…

Thông qua việc triển khai đồng bộ các hoạt động trên, mục tiêu cốt lõi của công tác truyền thông giáo dục sức khỏe học đường không chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức mà còn hướng tới tạo sự chuyển biến mạnh mẽ từ nhận thức đến hành vi, từ mỗi cá nhân học sinh đến gia đình và cộng đồng. Qua đó, góp phần hình thành lối sống lành mạnh, chủ động phòng bệnh, nâng cao thể chất và tinh thần cho học sinh, đảm bảo sự phát triển toàn diện, bền vững trong hiện tại và tương lai.

Đẩy mạnh công tác phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe học sinh

Duy trì giám sát sĩ số, tình hình sức khỏe học sinh hàng ngày tại trường, thông tin báo cáo kịp thời theo quy định khi xảy ra dịch bệnh hoặc sự việc bất thường liên quan đến sức khỏe học sinh. Giám sát chặt chẽ công tác vệ sinh môi trường chú trọng việc xây dựng, sử dụng và bảo quản các công trình cấp nước và công trình vệ sinh trường học; kiểm soát việc bảo quản, thu gom và xử lý chất thải, hóa chất độc hại nguy hiểm trong nhà trường; kiểm tra, rà soát hệ thống chiếu sáng trong lớp học, các quy định về tiêu chuẩn bàn, ghế, bảng... để cải tạo, nâng cấp, sửa chữa. Tổ chức điều tra yếu tổ vệ sinh trường học tại các cơ sở giáo dục.

Các hoạt động khám sức khỏe định kỳ, phân loại và quản lý sức khỏe học sinh được triển khai đồng bộ tại các trường học. Việc phát hiện sớm và can thiệp kịp thời các vấn đề sức khỏe giúp hạn chế biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống cho học sinh. Cụ thể như: khám, kiểm tra sức khỏe đầu năm học, sơ cấp cứu ban đầu, phối hợp với gia đình để khám quản lý điều trị các bệnh mãn tính cho học sinh…

Các chương trình phòng chống bệnh học đường như tật khúc xạ, cong vẹo cột sống, bệnh răng miệng được duy trì và mở rộng. Đồng thời, công tác phòng chống tai nạn thương tích, đặc biệt là đuối nước và bạo lực học đường, được chú trọng nhằm đảm bảo an toàn cho học sinh.

Chăm sóc dinh dưỡng và đảm bảo an toàn thực phẩm

Bữa ăn học đường đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển thể chất của học sinh. Kế hoạch yêu cầu các bữa ăn phải đảm bảo dinh dưỡng hợp lý, đa dạng thực phẩm và phù hợp với từng lứa tuổi. Tổ chức triển khải các hoạt động của Chương trình Sữa học đường, chỉ đạo các trường mầm non, tiểu học cho trẻ em, học sinh uống sữa đạt chất lượng.

 Công tác kiểm soát an toàn thực phẩm được tăng cường, đặc biệt tại các bếp ăn bán trú và căng tin trường học, phấn đấu 100% các trường tổ chức ăn bán trú, nội trú (có căng tin, bếp ăn tập thể) phải đảm bảo các điều kiện an toàn thực phấm theo quy định. Không để xảy ra ngộ độc thực phẩm và các bệnh liên quan đến dinh dưỡng trong các cơ sở giáo dục.

Tăng cường công tác tư vấn và chăm sóc sức khỏe tâm lý học đường

Sức khỏe tâm thần học sinh được đặc biệt quan tâm trong giai đoạn mới. Theo đó, 100% cơ sở giáo dục (trừ cơ sở giáo dục mầm non) thành lập tổ/bộ phận tư vấn học đường hoặc công tác xã hội; bố trí nhân sự phụ trách và địa điểm thực hiện theo quy định.

Việc thành lập bộ phận tư vấn học đường tại các cơ sở giáo dục giúp hỗ trợ kịp thời cho học sinh gặp khó khăn về tâm lý. Các hoạt động sàng lọc, phát hiện sớm nguy cơ được triển khai nhằm can thiệp hiệu quả. Đồng thời, việc lồng ghép giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng kiểm soát cảm xúc và sử dụng mạng xã hội an toàn giúp học sinh phát triển toàn diện và thích ứng tốt với môi trường học tập.

Tăng cường kiểm tra, giám sát và đánh giá

Tăng cường phối hợp liên ngành Y tế - GDĐT, các cơ quan có liên quan trong việc kiểm tra, giám sát việc thực hiện công tác YTTH tại địa phương; giám sát điều kiện vệ sinh trong các cơ sở giáo dục.

Công tác kiểm tra, giám sát cần được thực hiện thường xuyên nhằm đảm bảo các nội dung của kế hoạch được triển khai hiệu quả. Việc đánh giá điều kiện vệ sinh trường học, tình hình sức khỏe học sinh và công tác an toàn thực phẩm giúp phát hiện kịp thời những tồn tại, hạn chế. Đồng thời, việc xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá và phần mềm quản lý dữ liệu công tác YTTH, quản lý sức khỏe học sinh ở các cấp giúp nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý.

Bảo đảm nguồn lực và kinh phí thực hiện

Nguồn kinh phí thực hiện kế hoạch được huy động từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm y tế, các chương trình dự án và nguồn xã hội hóa. Việc bố trí kinh phí hợp lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực là yếu tố quan trọng đảm bảo tính bền vững của công tác y tế trường học. Đồng thời, cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị giúp tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực.

Tổ chức thực hiện đồng bộ, phát huy hiệu quả

Các nhiệm vụ trong kế hoạch được phân công cụ thể cho từng cơ quan, đơn vị, đảm bảo rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm. Sở Y tế giữ vai trò chủ trì về chuyên môn, trong khi Sở Giáo dục và Đào tạo chịu trách nhiệm triển khai tại các cơ sở giáo dục. Các đơn vị y tế cơ sở đóng vai trò hỗ trợ chuyên môn, phối hợp chặt chẽ với nhà trường. Cơ chế phối hợp này giúp đảm bảo tính thống nhất và hiệu quả trong quá trình thực hiện.

Hướng tới một thế hệ học sinh khỏe mạnh, phát triển bền vững

Kế hoạch liên ngành về công tác y tế trường học giai đoạn 2026–2030 của thành phố Hải Phòng là bước đi quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống chăm sóc sức khỏe học sinh. Với mục tiêu toàn diện, giải pháp đồng bộ và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, kế hoạch không chỉ góp phần nâng cao sức khỏe học sinh mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong tương lai. Đây chính là tiền đề quan trọng để xây dựng một môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh và bền vững.

Đặng Tuyến