Trong bối cảnh yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước ngày càng cấp thiết, công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực tiếp tục được đặt ở vị trí trọng tâm, xuyên suốt trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng và nâng cao hiệu lực quản trị quốc gia. Tinh thần chỉ đạo nổi bật là kiên quyết, kiên trì đẩy mạnh đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, tiêu cực với phương châm hành động rõ ràng: quyết liệt hơn, hiệu quả hơn, bền vững hơn; nói ít, làm nhiều, làm đến cùng; mỗi việc đều có kết quả cụ thể, tạo chuyển biến rõ ràng, thực chất.
Đáng chú ý, trong tiến trình hoàn thiện thể chế, Luật Tiết kiệm, chống lãng phí số 110/2025/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10 ngày 10/12/2025 và sẽ có hiệu lực từ ngày 01/7/2026 được kỳ vọng tạo ra khuôn khổ pháp lý đồng bộ, góp phần siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong quản lý, sử dụng nguồn lực, đồng thời nâng cao hiệu quả phòng ngừa, ngăn chặn các biểu hiện lãng phí, tiêu cực ngay từ gốc.
Quyết liệt nhưng phải đi vào thực chất
Thực tiễn thời gian qua cho thấy, công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực đã đạt nhiều kết quả quan trọng, tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực trong toàn xã hội. Tuy nhiên, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực vẫn còn diễn biến phức tạp, với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, gắn với những lĩnh vực nhạy cảm, những khâu dễ phát sinh lợi ích nhóm.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là tiếp tục giữ vững quyết tâm chính trị cao, mà quan trọng hơn là phải nâng tầm hiệu quả tổ chức thực hiện. Phòng, chống tham nhũng không thể dừng ở những kết quả mang tính điểm nhấn, mà phải trở thành công việc thường xuyên, liên tục, đi vào chiều sâu, tạo chuyển biến rõ ràng trong từng ngành, từng lĩnh vực.
Tinh thần “nói ít, làm nhiều” đòi hỏi mỗi chủ trương phải gắn với hành động cụ thể; “làm đến cùng” không chỉ là xử lý dứt điểm vụ việc mà còn là khắc phục triệt để nguyên nhân, điều kiện phát sinh sai phạm. Đây cũng chính là yêu cầu cốt lõi để bảo đảm tính bền vững của công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong giai đoạn mới.
Kiểm soát quyền lực - “chốt chặn” quan trọng
Một trong những giải pháp then chốt được nhấn mạnh là tăng cường kiểm soát quyền lực trong toàn bộ quá trình xây dựng và thực thi chính sách. Quyền lực nếu không được kiểm soát chặt chẽ sẽ dễ bị lạm dụng, trở thành nguồn gốc của tham nhũng, tiêu cực và lãng phí.
Việc kiểm soát quyền lực cần được thực hiện bằng cơ chế cụ thể, minh bạch, có thể giám sát và truy vết. Từ khâu xây dựng chủ trương, ban hành chính sách đến tổ chức thực hiện, mọi quy trình đều phải được thiết kế với các “hàng rào kiểm soát” rõ ràng, hạn chế tối đa khoảng trống dễ bị lợi dụng.
Trong đó, việc triển khai Luật Tiết kiệm, chống lãng phí số 110/2025/QH15 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Luật không chỉ đặt ra các nguyên tắc sử dụng hiệu quả nguồn lực công mà còn yêu cầu tăng cường trách nhiệm giải trình, minh bạch trong quản lý tài chính, tài sản công, đầu tư công -những lĩnh vực vốn tiềm ẩn nguy cơ cao về lãng phí và tiêu cực.
Một điểm đổi mới nổi bật là chuyển mạnh công tác kiểm tra, giám sát từ “hậu kiểm” sang “phòng ngừa từ sớm, từ xa”. Đây là bước chuyển có tính chiến lược, giúp giảm thiểu rủi ro, hạn chế thiệt hại và nâng cao hiệu quả quản lý.
Theo đó, việc giám sát cần được triển khai ngay từ đầu đối với quá trình xây dựng và thực hiện các chủ trương, chính sách, đặc biệt là các công trình, dự án trọng điểm cấp quốc gia và của địa phương. Không chờ sai phạm xảy ra mới xử lý, mà phải chủ động phát hiện nguy cơ ngay trong quá trình vận hành.
Kiểm soát quyền lực ngay từ “khâu đầu vào” sẽ giúp nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường, từ đó có biện pháp điều chỉnh kịp thời. Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với yêu cầu quản trị hiện đại, trong đó phòng ngừa luôn được đặt lên hàng đầu.
Cùng với đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng hệ thống dữ liệu minh bạch, kết nối liên thông giữa các cơ quan sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, giảm thiểu sự can thiệp chủ quan.
Đổi mới tư duy để vừa “chống” vừa “xây”
Một yêu cầu lớn đặt ra hiện nay là phải đổi mới mạnh mẽ tư duy và cách làm, nhằm giải quyết hiệu quả bài toán kép: vừa phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, vừa thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
Nếu không có cách tiếp cận phù hợp, rất dễ rơi vào tình trạng e ngại, sợ sai, dẫn đến trì trệ trong thực thi công vụ. Do đó, cùng với việc siết chặt kỷ luật, cần hoàn thiện thể chế, tạo hành lang pháp lý rõ ràng để cán bộ yên tâm thực hiện nhiệm vụ.
Trong đó, Luật Tiết kiệm, chống lãng phí số 110/2025/QH15 được kỳ vọng sẽ góp phần quan trọng trong việc định hình lại cách thức quản lý, sử dụng nguồn lực theo hướng hiệu quả, minh bạch, có trách nhiệm. Khi các quy định được cụ thể hóa và thực thi nghiêm túc, sẽ hạn chế tối đa những “kẽ hở” dễ bị lợi dụng.
Đồng thời, cần có cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Khi cán bộ được bảo vệ trong khuôn khổ pháp luật, họ sẽ chủ động hơn trong đổi mới, sáng tạo, qua đó góp phần thúc đẩy phát triển.
Nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, phát huy sức mạnh toàn xã hội
Hiệu quả của công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực phụ thuộc rất lớn vào vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu. Sự gương mẫu, quyết liệt của người đứng đầu sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa, góp phần nâng cao kỷ luật, kỷ cương trong toàn bộ hệ thống.
Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò giám sát của Nhân dân, của báo chí và các tổ chức xã hội. Công khai, minh bạch thông tin không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là giải pháp quan trọng để phòng ngừa tham nhũng, tiêu cực.
Kiên quyết, kiên trì nhưng phải hiệu quả và bền vững – đó là yêu cầu xuyên suốt trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hiện nay. Mỗi kết quả đạt được không chỉ dừng ở xử lý một vụ việc, mà phải góp phần hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản trị, ngăn ngừa sai phạm từ gốc. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp, trong đó có việc thực thi Luật Tiết kiệm, chống lãng phí số 110/2025/QH15, sẽ góp phần tạo dựng môi trường minh bạch, lành mạnh, sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển.