Ở một làng quê nọ, có hai anh em nhà bác Hai và bác Ba sống cạnh nhau trên mảnh đất được chia từ thời cha ông. Giữa hai nhà vốn có một hàng rào dâm bụt xanh tốt, vừa làm ranh giới tự nhiên, vừa là nơi gắn bó với bao kỷ niệm của gia đình.
Thế nhưng, một ngày nọ, chỉ vì cành cây gãy đổ sang vườn bên cạnh sau một trận gió lớn, cộng thêm những lời qua tiếng lại lúc nóng giận, hai anh em xảy ra tranh cãi. Từ đó, tình cảm vốn thân thiết dần trở nên lạnh nhạt, người này tránh mặt người kia. Để không phải nhìn thấy nhau, bác Hai quyết định thuê thợ xây một bức tường gạch cao ngăn cách hai nhà. Bức tường thô cứng không chỉ che khuất khoảng sân mà còn khiến không gian vốn thoáng đãng trở nên ngột ngạt.
Một hôm, bác Ba cần tìm thợ mộc sửa lại mái hiên. Có một chàng thanh niên đến xin việc. Thay vì giao việc sửa mái hiên, bác Ba chỉ tay về phía bức tường gạch rồi nói:
– Cậu lấy số gỗ vụn sau nhà, làm cho tôi một chiếc cầu thang bắc qua bức tường này để tôi nhìn sang nhà bên kia mà… tức chơi!
Chàng thanh niên mỉm cười, không nói gì, bắt tay vào công việc. Sau một ngày miệt mài đục đẽo, khi bác Ba bước ra kiểm tra, ông vô cùng ngạc nhiên khi thấy trước mắt không phải một chiếc cầu thang mà là một cây cầu gỗ nhỏ xinh, vững chắc, nối liền hai khoảng sân vốn bị ngăn cách bởi bức tường.
Đúng lúc ấy, bác Hai từ trong nhà bước ra. Nhìn thấy cây cầu, bác ngỡ ngàng rồi dần dịu lại. Chàng thợ mộc bước xuống, nhẹ nhàng nói:
– Bức tường đã khiến hai bác xa cách nhau quá lâu rồi. Cháu nghĩ đã đến lúc cần một nhịp cầu để mọi người có thể bước lại gần nhau.
Nói xong, chàng thanh niên thu dọn dụng cụ rồi lặng lẽ ra về.
Bác Hai chậm rãi bước lên cầu, nhìn sang người em đang đứng phía bên kia. Sau một thoáng im lặng, bác cất tiếng:
– Chuyện hôm trước, anh cũng có phần nóng nảy. Chỉ vì một cành cây mà anh em mình giận nhau đến tận bây giờ, nghĩ lại thật không đáng.
Bác Ba xúc động, bước lên cầu, nắm lấy tay anh:
– Em cũng có lỗi. Thôi thì anh em mình bỏ qua cho nhau. Tường đã xây rồi thì cùng tìm cách xử lý cho đúng, còn cây cầu này cứ để lại để hai nhà thường xuyên qua lại.
Hai anh em cùng ngồi uống trà dưới mái hiên. Câu chuyện dần chuyển sang việc xây dựng bức tường và cách ứng xử khi xảy ra mâu thuẫn giữa những người có bất động sản liền kề.
Bác Hai trầm ngâm:
– Nói thật với chú, hôm ấy nóng giận quá nên tôi gọi thợ xây tường ngay trên đường ranh giới giữa hai nhà mà chưa hỏi ý kiến chú. Hôm qua, anh Hưng, thành viên Tổ hòa giải ở thôn, có ghé qua nhắc nhở. Anh ấy giải thích rằng theo Điều 175 Bộ luật Dân sự năm 2015, ranh giới giữa các bất động sản liền kề được xác định theo thỏa thuận, quyết định của cơ quan có thẩm quyền hoặc theo tập quán, ranh giới đã tồn tại ổn định từ 30 năm trở lên mà không có tranh chấp. Các bên có nghĩa vụ tôn trọng, duy trì ranh giới chung, không được tự ý lấn chiếm hoặc thay đổi mốc giới. Đặc biệt, theo khoản 1 và khoản 2 Điều 176 Bộ luật Dân sự năm 2015, mỗi người chỉ được xây tường ngăn trên phần đất thuộc quyền sử dụng của mình; nếu muốn xây tường trên ranh giới chung thì phải có sự thỏa thuận của các chủ sở hữu bất động sản liền kề. Trường hợp một bên tự ý xây dựng trên ranh giới mà bên kia không đồng ý và có lý do chính đáng thì có thể phải dỡ bỏ công trình đó.
Bác Ba gật đầu, tiếp lời:
– Đúng rồi anh ạ. Tôi cũng phải nhận lỗi. Cành cây nhà tôi vươn sang phần đất của anh mà tôi chưa chủ động xử lý. Theo khoản 2 Điều 175 Bộ luật Dân sự năm 2015, người sử dụng đất chỉ được trồng cây và thực hiện các hoạt động khác trong phạm vi đất thuộc quyền sử dụng của mình; nếu rễ cây, cành cây vượt quá ranh giới thì phải xén rễ, cắt, tỉa phần vượt quá, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác. Đáng lẽ tôi phải chủ động khắc phục, tránh để ảnh hưởng đến nhà anh.
Bác Hai tiếp tục:
– Anh Hưng còn nói, khi xây dựng công trình, chúng ta cũng phải tuân thủ các quy định về xây dựng. Theo Điều 174 Bộ luật Dân sự năm 2015 về nghĩa vụ tôn trọng quy tắc xây dựng, chủ sở hữu phải bảo đảm an toàn, không xây dựng vượt quá độ cao, khoảng cách theo quy định và không được xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu bất động sản liền kề. Vì vậy, tôi sẽ kiểm tra lại vị trí, kết cấu bức tường để xử lý cho đúng quy định, không làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của gia đình chú.
Bác Ba vui vẻ đáp:
– Cũng may là có các anh trong Tổ hòa giải đến giải thích, phân tích phải trái. Tôi được biết, theo Điều 4 Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013, hoạt động hòa giải phải tôn trọng sự tự nguyện của các bên, bảo đảm khách quan, công bằng, kịp thời, có lý, có tình; đồng thời phát huy tinh thần đoàn kết, tương trợ trong cộng đồng dân cư. Bên cạnh đó, khoản 1 Điều 235 Luật Đất đai năm 2024 cũng quy định Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải, hòa giải ở cơ sở trước khi yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết.
Bác Hai gật gù:
– Đúng là cái lý phải đi đôi với cái tình. Anh em, hàng xóm sống cạnh nhau lâu dài, nếu có chuyện gì thì nên bình tĩnh trao đổi, tôn trọng quyền lợi của nhau, không nên vì một phút nóng giận mà làm mất tình cảm bao năm. Ngày mai, tôi sẽ mời thợ kiểm tra, điều chỉnh bức tường cho phù hợp với ranh giới và quy định pháp luật. Hai anh em mình cùng trồng lại hàng dâm bụt như ngày trước nhé!
Bác Ba vui vẻ đồng ý:
– Nhất trí! Còn chiếc cầu gỗ này cứ giữ nguyên, để nhắc nhở con cháu rằng dù có bất đồng thì cũng phải biết tìm cách tháo gỡ, đừng dựng thêm những bức tường ngăn cách nhau.
Sau đó, với sự hỗ trợ, hướng dẫn của Tổ hòa giải ở thôn, hai anh em đã cùng trao đổi, thống nhất cách xử lý bức tường và xác định lại ranh giới sử dụng đất trên cơ sở các giấy tờ, mốc giới hiện có. Những nội dung đã thống nhất được ghi nhận bằng văn bản để hai bên cùng thực hiện.
Từ đó, bức tường gạch không còn là biểu tượng của sự giận hờn, chia cách; thay vào đó, nhịp cầu gỗ trở thành hình ảnh đẹp về sự cảm thông, sẻ chia và tình làng nghĩa xóm. Câu chuyện của hai anh em bác Hai, bác Ba cũng là lời nhắc nhở mỗi người: trong quan hệ giữa các chủ sở hữu bất động sản liền kề, cần tôn trọng ranh giới, thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật; khi phát sinh mâu thuẫn, hãy bình tĩnh trao đổi, thương lượng và phát huy vai trò của công tác hòa giải ở cơ sở để giải quyết bất đồng trên tinh thần tự nguyện, có lý, có tình.
Ngọc Mai