Xóm Chùa quanh năm thanh bình, rợp bóng mát bởi những vườn cây ăn quả nằm san sát nhau. Trong số đó, mối quan hệ giữa nhà ông Nam và nhà ông Vinh vốn là tấm gương sáng về tình làng nghĩa xóm. Hai mảnh đất chỉ ngăn cách bởi một hàng rào dâm bụt thấp mà chính tay hai ông trồng từ thuở niên thiếu. Thế nhưng, sự bình yên ấy bỗng chốc bị phá vỡ bởi một mâu thuẫn tưởng chừng rất nhỏ: cành bưởi diễn sát ranh giới.

          Gốc bưởi diễn nhà ông Nam trồng sát hàng rào, theo thời gian phát triển, tán cây vươn dài sang phần sân và mái tôn nhà ông Vinh. Vào mùa mưa bão, cành cây cọ xát vào mái tôn gây ra tiếng động lớn, lá bưởi và quả rụng liên tục làm nghẹt đường mương thoát nước nhà ông Vinh. Nhiều lần nhắc nhở nhưng thấy ông Nam bận rộn chưa kịp cắt tỉa, ông Vinh sẵn tính nóng nảy đã tự ý vác dao chặt đứt ba cành bưởi lớn vươn sang nhà mình, rồi vứt ngổn ngang trước cổng nhà ông Nam.

          Nhìn thấy cây quý bị chặt hạ không thương tiếc, ông Nam xót xa rồi đùng đùng nổi giận: "Cây là tài sản của tôi, ông không có quyền xâm phạm!". Ông Vinh cũng không vừa: "Cây của ông nhưng lấn sang không gian nhà tôi, làm hư hại mái tôn thì tôi có quyền dọn dẹp!". Từ đó, tình cảm bao năm rạn nứt, hai nhà thường xuyên lời qua tiếng lại, thậm chí suýt xảy ra xô xát.

          Nhận được tin báo, Chị Lan – Tổ trưởng Tổ hòa giải cơ sở của xóm, lập tức phối hợp cùng tư pháp xã đến nhà hai bên để ghi nhận sự việc. Thay vì phân xử đúng sai ngay lập tức, Chị Lan mời cả hai ông cùng ra nhà văn hóa thôn để cùng ngồi lại trò chuyện trên tinh thần thượng tôn pháp luật và gìn giữ tình làng nghĩa xóm.

          Tại buổi hòa giải, Chị Lan ân cần phân tích dựa trên các quy định của Bộ luật Dân sự:

          Đầu tiên, Chị Lan hướng về phía ông Vinh và giải thích về quyền sở hữu cây trồng: "Bác Vinh ạ, căn cứ theo khoản 2 Điều 175 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về ranh giới giữa các bất động sản “Người sử dụng đất có quyền trồng cây và làm việc khác trong khuôn viên đất thuộc quyền sử của mình và theo ranh giới đã được xác định;  nếu rễ cây, cành cây vượt quá ranh giới thì phải xén rễ, cắt, tỉa cành phần vượt quá, trừ trường hợp có thoả thuận khác”, do vậy bác có quyền yêu cầu chủ sở hữu (là bác Nam) cắt tỉa. Bác không được tự ý chặt hạ khi chưa có sự đồng ý hay chưa yêu cầu bác Nam xử lý. Việc bác tự ý chặt cành bưởi khi chưa thông báo là chưa đúng quy trình pháp luật, dễ cấu thành hành vi xâm phạm tài sản của người khác."

          Tiếp đến, Chị Lan quay sang giải thích cho ông Nam về nghĩa vụ của chủ sở hữu cây trồng: "Còn về phần bác Nam, căn cứ theo khoản 1 Điều 177 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định bảo đảm an toàn trong trường hợp cây cối, công trình có nguy cơ gây thiệt hại “Trường hợp cây cối, công trình xây dựng có nguy cơ sập đổ xuống bất động sản liền kề và xung quanh thì chủ sở hữu tài sản thực hiện ngay các biện pháp khắc phục, chặt cây, sửa chữa hoặc dỡ bỏ công trình xây dựng đó theo yêu cầu của chủ sở hữu bất động sản liền kể và xung quanh hoặc theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; nếu không tự nguyện thực hiện thì chủ sở hữu bất động sản liền kề và xung quanh có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thầm quyền cho chặt cây, phá dỡ. Chi phí chặt cây, phá dỡ do chủ sở hữu cây cối, công trình xây dựng chịu”. Cụ thể, trường hợp rễ cây, cành cây vượt quá ranh giới rào ngăn mà gây thiệt hại hoặc có nguy cơ gây thiệt hại cho nhà bên cạnh, thì bác có nghĩa vụ phải cắt tỉa ngay. Bác để cành bưởi làm nghẹt mương, đập vào mái tôn nhà bác Vinh là đã vô tình làm ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp của hàng xóm rồi.

          Nghe Chị Lan phân tích thấu tình đạt lý, kết hợp đọc các văn bản luật rõ ràng, cả hai ông cụ đều lặng người. Họ nhận ra mình vì cái tôi quá lớn và sự thiếu hiểu biết pháp luật mà suýt chút nữa đã biến một mâu thuẫn nhỏ thành vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

          Ông Nam chủ động đứng dậy, đỡ lấy tay ông Vinh: "Tôi sơ suất quá, cứ nghĩ cây mình trồng thì mình để thế nào cũng được, không ngờ lại gây phiền toái cho bác đến vậy. Ngày mai tôi sẽ thuê người cắt tỉa gọn gàng toàn bộ phần tán cây sát ranh giới."

          Ông Vinh nghe vậy cũng dịu giọng, lộ rõ vẻ ngượng ngùng: "Tôi cũng có lỗi vì quá nóng nảy. Đáng lẽ tôi phải ngồi lại bàn bạc với bác trước chứ không nên tự ý chặt cây như vậy. Mong bác bỏ qua cho!"

          Buổi hòa giải kết thúc bằng những cái bắt tay siết chặt. Nhờ sự can thiệp kịp thời, thấu tình đạt lý và dựa trên nền tảng pháp luật vững chắc của tổ hòa giải, tình làng nghĩa xóm giữa nhà ông Nam và ông Vinh không những được hàn gắn mà còn trở nên khăng khít hơn trước.

Kim Ngân