Chính phủ đã ban hành Nghị định số 137/2026/NĐ-CP ngày 07/4/2026 về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp. Nghị định được xây dựng trên cơ sở Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, với nhiều quy định mới nhằm tăng cường kiểm soát hoạt động bán hàng đa cấp, bảo đảm tính minh bạch của doanh nghiệp, phòng ngừa các mô hình biến tướng và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng. Nghị định quy định toàn diện từ điều kiện đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp, quản lý hoạt động tại địa phương, quản lý người tham gia bán hàng đa cấp đến trách nhiệm của doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước.

Chỉ được kinh doanh đa cấp đối với hàng hóa hợp pháp

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định là quy định rõ đối tượng được kinh doanh theo phương thức đa cấp. Theo đó, hoạt động bán hàng đa cấp chỉ được thực hiện đối với hàng hóa; mọi hoạt động kinh doanh đa cấp đối với đối tượng không phải hàng hóa đều bị cấm, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Nghị định cũng quy định nhiều nhóm hàng hóa không được kinh doanh theo phương thức đa cấp như: thuốc, thiết bị y tế, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật, hóa chất nguy hiểm và sản phẩm nội dung số. Quy định này nhằm hạn chế nguy cơ lợi dụng mô hình đa cấp để trục lợi, gây ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và quyền lợi người tiêu dùng.

Ngăn chặn mô hình đa cấp biến tướng

Một điểm mới quan trọng khác là Nghị định đã cụ thể hóa hành vi phát triển mạng lưới bán hàng đa cấp không dựa trên giao dịch mua bán hàng hóa; Không được hưởng lợi chỉ từ việc lôi kéo người tham gia.

Theo quy định, các hành vi như nhận tiền, lợi ích kinh tế từ việc giới thiệu người khác tham gia mà không dựa trên hoạt động mua bán hàng hóa; duy trì nhiều mã số kinh doanh đa cấp; mua bán, chuyển giao mạng lưới người tham gia… đều bị coi là hành vi vi phạm. Đây được xem là bước siết chặt nhằm ngăn chặn tình trạng kinh doanh đa cấp biến tướng theo mô hình “kim tự tháp”, chỉ tập trung phát triển mạng lưới thay vì tiêu thụ hàng hóa thực tế.

Tăng điều kiện hoạt động đối với doanh nghiệp bán hàng đa cấp

Nghị định 137/2026/NĐ-CP quy định doanh nghiệp muốn hoạt động bán hàng đa cấp phải đáp ứng hàng loạt điều kiện nghiêm ngặt. Cụ thể:

Doanh nghiệp phải ký quỹ, có hệ thống công nghệ thông tin

Doanh nghiệp phải được thành lập tại Việt Nam; thực hiện ký quỹ tại ngân hàng thương mại; có hợp đồng tham gia bán hàng đa cấp, quy tắc hoạt động, kế hoạch trả thưởng minh bạch; đồng thời phải xây dựng hệ thống công nghệ thông tin quản lý mạng lưới người tham gia và trang thông tin điện tử phục vụ công khai thông tin.

Đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, nhà đầu tư phải có ít nhất 3 năm kinh nghiệm hoạt động bán hàng đa cấp thực tế ở nước ngoài.

Giấy chứng nhận hoạt động có thời hạn 5 năm

Hoạt động bán hàng đa cấp bắt buộc phải đăng ký với Bộ Công Thương. Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp có thời hạn 5 năm và được gia hạn nhiều lần nếu doanh nghiệp tiếp tục đáp ứng đủ điều kiện theo quy định.

Nghị định cũng quy định chặt chẽ về hồ sơ, trình tự cấp mới, sửa đổi, gia hạn, cấp lại và thu hồi giấy chứng nhận hoạt động bán hàng đa cấp.

Tăng cường quản lý hoạt động bán hàng đa cấp tại địa phương

Để nâng cao hiệu quả quản lý, Nghị định quy định doanh nghiệp bán hàng đa cấp chỉ được hoạt động tại địa phương sau khi được Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xác nhận đăng ký hoạt động.

Đồng thời, hội nghị, hội thảo đa cấp đông người phải thông báo trước. Doanh nghiệp tổ chức hội nghị, hội thảo, đào tạo về bán hàng đa cấp có từ 50 người tham dự trở lên hoặc từ 20 người tham gia bán hàng đa cấp trở lên phải thông báo trước cho cơ quan có thẩm quyền tại địa phương.

Hồ sơ thông báo phải nêu rõ nội dung chương trình, tài liệu trình bày, danh sách báo cáo viên, số lượng người tham gia và các thông tin liên quan khác.

Quy định này giúp cơ quan quản lý tăng cường giám sát, kịp thời phát hiện các dấu hiệu tuyên truyền sai sự thật hoặc lôi kéo người dân tham gia mô hình đa cấp trái pháp luật.

Quy định chặt chẽ đối với người tham gia bán hàng đa cấp

Nghị định cũng đặt ra nhiều điều kiện đối với người tham gia bán hàng đa cấp nhằm bảo đảm tính minh bạch và hạn chế rủi ro trong hoạt động này.

Theo quy định, người tham gia bán hàng đa cấp phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ và cư trú tại Việt Nam. Đặc biệt, doanh nghiệp không được ký hợp đồng với các trường hợp như: người có tiền án về lừa đảo, buôn bán hàng giả; người từng vi phạm quy định về bán hàng đa cấp; cán bộ, công chức; sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng, công an…

Nghị định yêu cầu doanh nghiệp phải ký hợp đồng bằng văn bản với người tham gia bán hàng đa cấp, trong đó quy định rõ quyền, nghĩa vụ của các bên, kế hoạch trả thưởng, cơ chế giải quyết tranh chấp và chính sách mua lại hàng hóa.

Người tham gia bán hàng đa cấp có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng bằng văn bản. Khi hợp đồng chấm dứt, doanh nghiệp phải thanh toán đầy đủ tiền hoa hồng, tiền thưởng và các lợi ích kinh tế khác cho người tham gia trong thời hạn 30 ngày làm việc.

Tăng tính công khai, minh bạch trong quản lý

Một điểm đáng chú ý khác là Nghị định khuyến khích thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử thông qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia. Hồ sơ, kết quả giải quyết thủ tục có thể thực hiện hoàn toàn trực tuyến bằng chữ ký điện tử.

Đồng thời, Bộ Công Thương và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm công khai thông tin liên quan đến hoạt động bán hàng đa cấp trên trang thông tin điện tử để người dân thuận tiện tra cứu, giám sát.

Việc ban hành Nghị định 137/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý chặt chẽ hơn cho hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp, góp phần ngăn chặn các mô hình đa cấp bất chính, bảo vệ người tiêu dùng và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh.