Chính phủ ban hành Nghị định số 405/2026/NĐ-CP ngày 11/11/2026, quy định về quản lý, sử dụng biên chế công chức, nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm việc bố trí, sử dụng biên chế phù hợp với vị trí việc làm, chức năng, nhiệm vụ và yêu cầu tổ chức bộ máy hành chính.Nghị định có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký, đồng thời thay thế Nghị định số 62/2020/NĐ-CP ngày 01/6/2020 của Chính phủ về vị trí việc làm và biên chế công chức.
Đây là văn bản quan trọng, tạo cơ sở pháp lý cho việc xác định, quản lý, phân bổ và sử dụng biên chế công chức tại các cơ quan, tổ chức hành chính từ Trung ương đến địa phương, đặc biệt trong bối cảnh tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Quản lý biên chế công chức phải gắn với vị trí việc làm
Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định là quy định việc xác định biên chế công chức phải căn cứ vào vị trí việc làm, khối lượng công việc, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của từng cơ quan, đơn vị.
Theo đó, việc xác định biên chế không chỉ dựa trên số lượng tổ chức, đơn vị hành chính mà còn phải xem xét tính chất, đặc điểm công việc, mức độ phức tạp, phạm vi quản lý và điều kiện thực tế.
Nghị định yêu cầu bảo đảm tính khoa học, khách quan, công khai, minh bạch, hiệu quả và nâng cao chất lượng đội ngũ công chức trong các cơ quan, tổ chức hành chính.
Xây dựng kế hoạch biên chế công chức theo giai đoạn 5 năm và hằng năm
Nghị định quy định việc xây dựng và giao biên chế công chức được thực hiện theo kế hoạch giai đoạn 5 năm và hằng năm.
Các cơ quan, tổ chức có trách nhiệm đánh giá tình hình quản lý, sử dụng biên chế trong giai đoạn trước; xác định nhu cầu biên chế phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, vị trí việc làm và yêu cầu thực tiễn.
Việc lập kế hoạch phải có căn cứ, số liệu cụ thể, thuyết minh rõ nhu cầu sử dụng biên chế, bảo đảm phù hợp với tổng biên chế được cấp có thẩm quyền giao.
Quy định này góp phần nâng cao tính chủ động trong công tác tổ chức cán bộ, đồng thời hạn chế tình trạng đề xuất biên chế thiếu căn cứ hoặc sử dụng biên chế chưa hiệu quả.
Quy định rõ thẩm quyền giao và điều chỉnh biên chế công chức
Nghị định xác định cụ thể trách nhiệm, thẩm quyền của các cơ quan trong việc xây dựng, thẩm định, quyết định giao và điều chỉnh biên chế công chức.
Đáng chú ý, việc điều chỉnh biên chế phải dựa trên những căn cứ cụ thể như thay đổi về tổ chức bộ máy, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn hoặc yêu cầu thực tế phát sinh trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Việc điều chỉnh phải bảo đảm đúng thẩm quyền, trình tự, thủ tục và phù hợp với tổng biên chế được giao, tránh tình trạng tự ý tăng biên chế hoặc bố trí biên chế không đúng quy định.
Tăng cường trách nhiệm của chính quyền địa phương cấp xã
Một nội dung đặc biệt đáng quan tâm đối với các xã, phường, đặc khu là quy định tại Điều 13 về trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp xã.
Theo đó, UBND cấp xã có trách nhiệm xây dựng kế hoạch biên chế công chức theo yêu cầu của cấp tỉnh và quy định của Nghị định; hướng dẫn, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo về quản lý, sử dụng biên chế công chức theo quy định của pháp luật.
Đồng thời, UBND cấp xã phải thực hiện thống kê, báo cáo tình hình quản lý, sử dụng biên chế công chức theo yêu cầu của cấp tỉnh và quy định hiện hành.
Đây là cơ sở quan trọng để chính quyền cấp xã chủ động rà soát đội ngũ công chức, đánh giá nhu cầu nhân lực, bố trí công chức phù hợp với nhiệm vụ của từng bộ phận chuyên môn, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Tăng cường kiểm tra, giám sát và trách nhiệm của người đứng đầu
Nghị định quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức hành chính trong quản lý, sử dụng biên chế công chức.
Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện các quy định về quản lý, sử dụng biên chế; bảo đảm sử dụng đúng số lượng biên chế được giao, phù hợp với vị trí việc làm, chức năng và nhiệm vụ.
Bên cạnh đó, các cơ quan có thẩm quyền tăng cường hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm và giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến công tác quản lý, sử dụng biên chế công chức.
Quy định này nhằm nâng cao kỷ luật, kỷ cương hành chính, phòng ngừa tình trạng sử dụng biên chế sai mục đích, không đúng thẩm quyền hoặc thiếu hiệu quả.
Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý biên chế
Nghị định nhấn mạnh trách nhiệm xây dựng, cập nhật, quản lý dữ liệu về biên chế công chức, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và thực hiện chuyển đổi số trong công tác quản lý.
Việc quản lý dữ liệu đầy đủ, chính xác, thống nhất sẽ giúp các cơ quan có thẩm quyền theo dõi tình hình sử dụng biên chế, phục vụ công tác thống kê, tổng hợp, báo cáo và đưa ra quyết định điều chỉnh phù hợp với thực tiễn.
Đây cũng là giải pháp quan trọng góp phần hiện đại hóa nền hành chính, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và giảm bớt các thủ tục hành chính không cần thiết.
Quy định về chuyển tiếp, bảo đảm ổn định trong quá trình thực hiện
Nghị định có quy định chuyển tiếp đối với các trường hợp đã được tuyển vào biên chế trước ngày 01/4/1993 và đang làm các công việc tại vị trí việc làm hỗ trợ, phục vụ trong các cơ quan, tổ chức hành chính.
Đồng thời, Nghị định quy định việc áp dụng đối với một số cơ quan, tổ chức có tính chất đặc thù, bảo đảm phù hợp với yêu cầu quản lý và quy định pháp luật có liên quan.
Các cơ quan, đơn vị cần nghiên cứu kỹ nội dung này để thực hiện thống nhất, bảo đảm quyền lợi của người có liên quan và không làm gián đoạn hoạt động của bộ máy hành chính.
Hiệu lực thi hành và yêu cầu triển khai thực hiện
Nghị định số 405/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 11/11/2026.
Để triển khai thực hiện hiệu quả, các cơ quan, đơn vị, địa phương cần chủ động nghiên cứu, quán triệt các quy định mới; rà soát tình hình quản lý, sử dụng biên chế công chức hiện có; đánh giá mức độ phù hợp giữa số lượng công chức với vị trí việc làm, khối lượng công việc và chức năng, nhiệm vụ được giao.
Đặc biệt, đối với chính quyền cấp xã, cần chú trọng công tác thống kê, tổng hợp, xây dựng kế hoạch biên chế, kịp thời báo cáo những khó khăn, vướng mắc và đề xuất cấp có thẩm quyền xem xét, giải quyết.
Việc triển khai thực hiện nghiêm túc Nghị định số 405/2026/NĐ-CP có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng biên chế công chức, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất, năng lực, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới; góp phần xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, phục vụ ngày càng tốt hơn nhu cầu của Nhân dân.
Huy Khánh