Nhiều gia đình hiện nay thuê người giúp việc để hỗ trợ công việc nội trợ, chăm sóc trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người bệnh. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết rằng ngoài việc ký hợp đồng lao động, người sử dụng lao động còn phải thông báo với chính quyền địa phương về việc thuê hoặc chấm dứt thuê người giúp việc. Nếu không thực hiện đúng quy định, có thể bị xử phạt đến 3 triệu đồng. Theo quy định tại khoản 1 Điều 161 Bộ luật Lao động năm 2019, người giúp việc gia đình là người lao động làm thường xuyên các công việc trong gia đình của một hoặc nhiều hộ gia đình. Các công việc trong gia đình bao gồm công việc nội trợ, quản gia, chăm sóc trẻ em, chăm sóc người bệnh, chăm sóc người già, lái xe, làm vườn và các công việc khác cho hộ gia đình nhưng không liên quan đến hoạt động thương mại.

Điều 162 Bộ luật Lao động năm 2019, khi giao kết hợp đồng lao động với người giúp việc gia đình cần lưu ý những vấn đề sau:

- Người sử dụng lao động phải giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản với lao động là người giúp việc gia đình.

- Thời hạn của hợp đồng lao động đối với lao động là người giúp việc gia đình do hai bên thỏa thuận. Một bên có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động bất kỳ khi nào nhưng phải báo trước ít nhất 15 ngày.

- Hai bên thỏa thuận trong hợp đồng lao động về hình thức trả lương, kỳ hạn trả lương, thời giờ làm việc hằng ngày, chỗ ở.

* Thuê người giúp việc gia đình không thông báo bị phạt đến 3 triệu đồng

Khi thuê người giúp việc gia đình, người sử dụng lao động ngoài phải ký kết hợp đồng lao động phải khai báo cho cơ quan địa phương (thông báo cho Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu về việc sử dụng hoặc chấm dứt sử dụng lao động) theo khoản 2 Điều 90 Nghị định 145/2020/NĐ-CP ngày 14/12/2020 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật lao động về điều kiện lao động và quan hệ lao động.

Theo đó, tại Điều 28 Nghị định số 283/2026/NĐ-CP ngày 15/7/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng (có hiệu lực thi hành từ ngày 10/9/2026) quy định về mức phạt vi phạm quy định về lao động là người giúp việc gia đình như sau:

(1) Phạt cảnh cáo đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi sau đây:

- Không giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản với lao động là người giúp việc gia đình;

- Không trả tiền tàu xe đi đường khi lao động là người giúp việc gia đình thôi việc về nơi cư trú, trừ trường hợp lao động là người giúp việc gia đình chấm dứt hợp đồng lao động trước thời hạn.

(2) Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi sau đây:

- Không thông báo cho Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn việc sử dụng lao động hoặc chấm dứt việc sử dụng lao động là người giúp việc gia đình theo quy định;

- Đã bị xử phạt cảnh cáo đối với các hành vi vi phạm quy định tại (1) nhưng lại tiếp tục vi phạm.

(3) Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi sau đây:

- Giữ giấy tờ tùy thân của lao động là người giúp việc gia đình;

 Không trả cho lao động là người giúp việc gia đình khoản tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế theo quy định của pháp luật để người lao động chủ động tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế.

(4) Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có hành vi ngược đãi, quấy rối tình dục, cưỡng bức lao động, hoặc dùng vũ lực đối với người lao động là người giúp việc gia đình nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

(5) Biện pháp khắc phục hậu quả

- Buộc người sử dụng lao động phải giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản với lao động là người giúp việc gia đình;

- Buộc người sử dụng lao động trả đủ tiền tàu xe đi đường cho lao động là người giúp việc gia đình đối với hành vi vi phạm không trả tiền tàu xe đi đường khi lao động là người giúp việc gia đình thôi việc về nơi cư trú;

- Buộc người sử dụng lao động trả lại giấy tờ tùy thân cho lao động là người giúp việc gia đình đối với hành vi vi phạm giữ giấy tờ tùy thân của lao động là người giúp việc gia đình.

- Buộc người sử dụng lao động trả đủ tiền bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho lao động là người giúp việc gia đình khi vi phạm quy định tại điểm b khoản 3 Điều này.

Như vậy, theo quy định hiện hành thì trường hợp người sử dụng lao động không thông báo cho Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu về việc sử dụng hoặc chấm dứt sử dụng lao động là người giúp việc sẽ bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng

Bên cạnh đó, khi thuê người giúp việc, hai bên phải ký kết hợp đồng lao động bằng văn bản, và người sử dụng lao động phải đảm bảo trả các khoản bảo hiểm và tiền tàu xe đi đường cho người giúp việc thôi việc về nơi cư trú

Trường hợp vi phạm, người sử dụng lao động có thể sẽ bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 1 đến 15 triệu đồng.

Huy Quang