Nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Việc làm năm 2025, ngày 07/4/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 138/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm về phát triển kỹ năng nghề. Nghị định gồm nhiều nội dung quan trọng liên quan đến đánh giá kỹ năng nghề quốc gia, cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia và chính sách hỗ trợ người lao động tham gia đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ kỹ năng nghề.
Một trong những nội dung nổi bật của Nghị định là quy định cụ thể về bộ công cụ đánh giá kỹ năng nghề quốc gia. Theo đó, bộ công cụ này bao gồm ngân hàng câu hỏi kiểm tra kiến thức, bài đánh giá thực hành, đề kiểm tra và hệ thống cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ đánh giá kỹ năng nghề theo từng bậc trình độ. Bộ Nội vụ là cơ quan tổ chức biên soạn, quản lý và cung cấp đề đánh giá kỹ năng nghề quốc gia cho các tổ chức đánh giá kỹ năng nghề sử dụng trong các kỳ đánh giá.
Nghị định cũng quy định rõ quy trình tổ chức đánh giá kỹ năng nghề quốc gia. Các tổ chức đánh giá phải thực hiện đầy đủ các bước từ xây dựng kế hoạch, thành lập Ban giám khảo, tổ chức kiểm tra kiến thức chuyên môn, kỹ năng thực hành đến tổng hợp kết quả và công nhận kết quả đánh giá. Việc đánh giá được thực hiện định kỳ trong năm, trong đó đối với các bậc trình độ từ bậc 3 trở lên sẽ tổ chức bốn kỳ đánh giá mỗi năm; riêng bậc 1 và bậc 2 có thể tổ chức nhiều kỳ tùy nhu cầu thực tế.
Đáng chú ý, Nghị định quy định khá chi tiết điều kiện tham dự đánh giá kỹ năng nghề quốc gia đối với từng bậc trình độ kỹ năng nghề từ bậc 1 đến bậc 5. Người lao động muốn tham gia đánh giá ở các bậc cao hơn phải đáp ứng yêu cầu về bằng cấp, chứng chỉ hoặc số năm kinh nghiệm làm việc trong nghề tương ứng. Quy định này nhằm bảo đảm việc đánh giá đúng năng lực thực tế, từng bước chuẩn hóa chất lượng nguồn nhân lực theo khung trình độ kỹ năng nghề quốc gia.
Bên cạnh đó, Nghị định còn có cơ chế ưu tiên đối với người đạt thành tích cao tại các kỳ thi kỹ năng nghề quốc gia, ASEAN, châu Á và thế giới. Theo quy định, người đạt huy chương hoặc chứng chỉ kỹ năng nghề xuất sắc tại các kỳ thi này được công nhận tương đương một số bậc trình độ kỹ năng nghề quốc gia và được miễn phần thi thực hành khi tham gia đánh giá ở bậc cao hơn.
Về cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia, Nghị định quy định chứng chỉ được chia thành 05 bậc tương ứng với Khung trình độ kỹ năng nghề quốc gia. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh là cơ quan có thẩm quyền cấp, cấp lại chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia. Người lao động có thể thực hiện thủ tục trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính công ích hoặc trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Thời hạn giải quyết hồ sơ là 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Đặc biệt, việc cấp, quản lý và tra cứu chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia sẽ được thực hiện trên môi trường điện tử theo lộ trình chuyển đổi số. Chứng chỉ điện tử có giá trị pháp lý tương đương chứng chỉ bản giấy, tạo thuận lợi cho người lao động trong sử dụng, lưu trữ và xác thực thông tin nghề nghiệp.
Nghị định cũng quy định các trường hợp bị thu hồi chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia nếu có hành vi gian lận, giả mạo hồ sơ đề nghị cấp chứng chỉ. Đây là quy định nhằm bảo đảm tính minh bạch, công bằng và uy tín của hệ thống đánh giá kỹ năng nghề quốc gia.
Một nội dung quan trọng khác là quy định về công nhận, thừa nhận lẫn nhau chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia giữa Việt Nam với các quốc gia khác. Việc công nhận được thực hiện trên cơ sở tham chiếu khung trình độ kỹ năng nghề và tiêu chuẩn kỹ năng nghề giữa các quốc gia, phù hợp với điều ước quốc tế và các thỏa thuận mà Việt Nam tham gia. Quy định này mở ra cơ hội cho lao động Việt Nam nâng cao khả năng dịch chuyển lao động và hội nhập quốc tế.
Theo Nghị định, người có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia sẽ được ưu tiên trong tuyển dụng, bố trí việc làm, xét nâng lương, nâng bậc, đào tạo nâng cao trình độ và tham gia các chương trình liên thông, chuyển đổi trong giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học. Đồng thời, người đạt chứng chỉ xuất sắc còn được xem xét tôn vinh, khen thưởng theo quy định của pháp luật.
Để tạo điều kiện cho người lao động tham gia đánh giá và nâng cao trình độ kỹ năng nghề, Nghị định quy định nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực đối với các nhóm đối tượng chính sách, người có công, hộ nghèo, cận nghèo, người khuyết tật, người dân tộc thiểu số, thanh niên hoàn thành nghĩa vụ quân sự, thanh niên tình nguyện… Mức hỗ trợ bao gồm chi phí cấp chứng chỉ, tiền ăn, đi lại và chi phí tham gia đánh giá kỹ năng nghề với mức hỗ trợ tối đa lên tới 4 triệu đồng/người/lần.
Ngoài ra, người lao động còn được hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ kỹ năng nghề, hỗ trợ tiền ăn, đi lại và học phí đào tạo đối với các nghề yêu cầu phải có chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia. Đây là chính sách có ý nghĩa thiết thực, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển thị trường lao động trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.