Trong bối cảnh Đảng và Nhà nước khẳng định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị, định hướng sửa đổi đạo luật này không đơn thuần là việc thêm các chính sách ưu đãi mà yêu cầu cốt lõi đặt ra là phải tạo ra được một hành lang pháp lý đủ an toàn, thực chất, giúp các chính sách chuyển hóa thành năng lực nội sinh cho doanh nghiệp, đặc biệt là tạo động lực mạnh mẽ để hàng triệu hộ kinh doanh chủ động chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp.

Tại Dự thảo Luật sửa đổi lần này, cơ quan soạn thảo đã đưa ra nhiều đề xuất mang tính đột phá. Hộ kinh doanh sau khi chuyển đổi sẽ được áp dụng cơ chế kê khai, nộp thuế và chế độ kế toán của doanh nghiệp siêu nhỏ; sử dụng các biểu mẫu, báo cáo tối giản trong thời hạn 36 tháng kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.

Bên cạnh vấn đề thuế và kế toán, bài toán chi phí lao động cũng được tháo gỡ thông qua cơ chế đóng bảo hiểm xã hội linh hoạt và tích hợp liên thông các thủ tục hành chính. Cụ thể, các doanh nghiệp mới chuyển đổi sẽ được giảm mức đóng bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp trong 12 tháng đầu hoạt động. Đồng thời, Dự thảo cũng kiến nghị miễn hoàn toàn lệ phí đăng ký kinh doanh, phí công bố thông tin doanh nghiệp lần đầu, cùng các khoản phí thẩm định, cấp phép hành nghề liên quan đến điều kiện đầu tư kinh doanh. Những cơ chế này kỳ vọng sẽ xóa bỏ đáng kể các rào cản, chi phí ban đầu, tạo tâm lý thoải mái cho các chủ hộ kinh doanh khi bước chân vào thị trường.

Tuy nhiên, vấn đề nhiều doanh nghiệp quan tâm là thời điểm trước khi chuyển đổi. Các hộ kinh doanh băn khoăn về việc lựa chọn loại hình doanh nghiệp phù hợp, phương thức xử lý tài sản và công nợ tồn đọng, cách thức chuyển giao các hợp đồng kinh tế cũ sang pháp nhân mới, và đặc biệt là nỗi lo truy thu nghĩa vụ thuế trong giai đoạn kinh doanh cá thể trước đây. Nếu không giải quyết triệt để những vấn đề này, các chính sách ưu đãi hậu chuyển đổi sẽ khó phát huy tác dụng.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, các chuyên gia kiến nghị cần bổ sung một gói hỗ trợ kỹ thuật toàn diện kéo dài 3 năm theo lộ trình giảm dần biên độ nâng đỡ. Trong năm đầu tiên, Nhà nước cần tập trung hỗ trợ tối đa về công nghệ quản lý bao gồm hóa đơn điện tử, phần mềm kế toán và tư vấn tuân thủ pháp luật. Sang năm thứ hai, các biện pháp hỗ trợ trực tiếp sẽ được giảm dần, thay thế bằng hoạt động cố vấn chuyên sâu và cảnh báo rủi ro vận hành. Đến năm thứ ba, doanh nghiệp sẽ tự tin bước vào quỹ đạo tuân thủ và vận hành như một doanh nghiệp thông thường.

Do đó, một trong những kiến nghị mang tính thực tiễn cao được cộng đồng doanh nghiệp đề xuất là việc xây dựng cơ chế hỗ trợ tuân thủ trong giai đoạn đầu tiếp cận thị trường chính thức. Cơ quan quản lý nhà nước cần thay đổi tư duy từ giám sát xử phạt sang đồng hành hướng dẫn. Trong trường hợp doanh nghiệp chuyển đổi phát sinh lỗi vi phạm lần đầu về thủ tục thuế, kế toán, hóa đơn, bảo hiểm hay các điều kiện kinh doanh thông thường khác, nếu hành vi đó không chứa yếu tố gian lận cố ý, trốn tránh nghĩa vụ hay gây hậu quả nghiêm trọng cho xã hội, cơ quan chức năng cần ưu tiên biện pháp nhắc nhở, lập biên bản hướng dẫn khắc phục thay vì áp dụng các chế tài xử phạt hành chính.

Tùng Lâm