Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang đề xuất xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường vào Chương trình lập pháp năm 2026 của Quốc hội. Động thái này được kỳ vọng sẽ tạo ra một bước đột phá lớn, khơi thông các nguồn lực cho sản xuất kinh doanh và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế dài hạn.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, việc xây dựng dự án luật xuất phát từ yêu cầu triển khai Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật và Nghị quyết số 66.19/2026/NQ-CP của Chính phủ về cắt giảm, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của bộ. Các nghị quyết chiến lược này đặt ra một lộ trình nghiêm ngặt, yêu cầu Chính phủ phải khẩn trương trình Quốc hội sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan tại 13 luật hiện hành và phải bảo đảm các sửa đổi này chính thức có hiệu lực trước ngày 1/3/2027.

Trước áp lực quỹ thời gian còn lại không nhiều, cơ quan soạn thảo nhận định việc xây dựng đồng thời nhiều dự án luật riêng lẻ cho từng lĩnh vực sẽ đối mặt với rất nhiều thách thức về mặt tiến độ, phân bổ nguồn lực và đặc biệt là khó bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật. Do đó, phương án xây dựng một luật duy nhất để sửa đổi, bổ sung các nội dung liên quan đến thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh của 10 luật được đánh giá là giải pháp tối ưu và có tính khả thi cao nhất. Các luật nằm trong diện điều chỉnh bao gồm Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật, Luật Trồng trọt, Luật Chăn nuôi, Luật Thú y, Luật Thủy sản, Luật Thủy lợi, Luật Đê điều, Luật Tài nguyên nước, Luật Khí tượng thủy văn, và Luật Địa chất và khoáng sản. Những đạo luật này vốn có mối liên hệ vô cùng chặt chẽ trong hoạt động quản lý nhà nước về lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, việc đồng thời cải cách sẽ tạo ra hiệu ứng cộng hưởng thuận lợi cho cả người dân lẫn doanh nghiệp. Đáng chú ý, để tập trung tối đa nguồn lực vào các điểm nghẽn hành chính, dự án luật lần này sẽ không bao gồm các nội dung sửa đổi của Luật Đất đai, Luật Bảo vệ môi trường và Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo.

Theo cơ quan soạn thảo, dự án luật đề xuất bãi bỏ 31 thủ tục hành chính và 14 điều kiện kinh doanh không còn phù hợp với xu thế phát triển, đồng thời tiến hành đơn giản hóa sâu rộng nhiều quy trình kiểm soát thuộc 8 lĩnh vực quản lý trọng điểm. Mục tiêu xuyên suốt của chiến dịch cải cách này là kiên quyết loại bỏ các quy định trung gian không cần thiết, cắt giảm tối đa chi phí tuân thủ mượn danh quản lý, từ đó kiến tạo một môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng và minh bạch hơn cho các thành phần kinh tế.

Trong lĩnh vực chăn nuôi và thú y, dự thảo luật mạnh dạn đề xuất bãi bỏ hoàn toàn 7 thủ tục hành chính vốn được cộng đồng doanh nghiệp phản ánh là gây phát sinh nhiều chi phí cơ hội và kéo dài thời gian thương mại hóa sản phẩm. Điển hình là các thủ tục liên quan đến nhập khẩu đực giống, tinh và phôi giống gia súc, quy trình công bố thông tin sản phẩm thức ăn bổ sung sản xuất trong nước hoặc nhập khẩu, thủ tục công bố lại thông tin sản phẩm thức ăn bổ sung, cùng quy trình cấp lại giấy chứng nhận đủ điều kiện chăn nuôi đối với các trang trại quy mô lớn. Bên cạnh đó, các rào cản gia nhập thị trường cũng được nới lỏng khi dự thảo kiến nghị xóa bỏ 3 điều kiện kinh doanh cốt lõi liên quan đến dịch vụ khảo nghiệm thức ăn chăn nuôi, hoạt động khảo nghiệm giống vật nuôi và các điều kiện ràng buộc trong hoạt động mua bán, nhập khẩu thức ăn chăn nuôi.

Tương tự, ngành thủy sản và kiểm ngư cũng chứng kiến một cuộc thanh lọc thủ tục hành chính quy mô lớn khi cơ quan soạn thảo đề xuất bãi bỏ 5 thủ tục hành chính. Các doanh nghiệp ngành thủy sản sẽ được giảm bớt gánh nặng từ các thủ tục cấp, cấp lại hoặc thu hồi giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện đóng mới, cải hoán tàu cá, cũng như các quy trình khảo nghiệm thức ăn thủy sản, khảo nghiệm sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản và khảo nghiệm giống thủy sản. Đồng thời, 4 nhóm điều kiện kinh doanh cũng được đưa vào danh sách kiến nghị loại bỏ hoàn toàn, bao gồm các quy định áp cho cơ sở mua bán và nhập khẩu thức ăn thủy sản, cơ sở khảo nghiệm thức ăn thủy sản, cơ sở đóng mới, cải hoán tàu cá và các cơ sở khảo nghiệm giống thủy sản, tạo không gian tự chủ lớn hơn cho các nhà đầu tư.

Không dừng lại ở khối ngành nông nghiệp, dự án luật còn mở rộng phạm vi sang các lĩnh vực tài nguyên nước, thủy lợi và khoáng sản nhằm đồng bộ hóa dòng chảy kinh tế. Trong lĩnh vực tài nguyên nước, một trong những điểm mới nhận được sự quan tâm lớn của dư luận là việc đề xuất bãi bỏ 3 thủ tục hành chính liên quan chặt chẽ đến giấy phép thăm dò nước dưới đất, giúp các doanh nghiệp giảm thiểu các bước trung gian khi triển khai dự án hạ tầng.

Đi cùng với việc tinh gọn thủ tục, hai điều kiện kinh doanh có tính chất ràng buộc về dịch vụ hỗ trợ ra quyết định điều hòa, phân phối tài nguyên nước và dịch vụ hỗ trợ vận hành hồ chứa, liên hồ chứa cũng được kiến nghị xóa bỏ khỏi hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Thay vì duy trì các điều kiện cấp phép áp đặt ban đầu gây xơ cứng hoạt động của thị trường, cơ quan soạn thảo chuyển dịch tư duy sang quản lý bằng tiêu chuẩn và hậu kiểm kỹ thuật. Đáng chú ý, dự thảo luật cũng dành một phần quan trọng để thiết lập các quy định đơn giản hóa thủ tục điều chỉnh quy trình vận hành liên hồ chứa. Sự thay đổi mang tính thực tiễn này sẽ giúp các cơ quan quản lý và doanh nghiệp khai thác chủ động, linh hoạt hơn trong công tác điều tiết, khai thác và sử dụng tài nguyên nước, vừa bảo đảm an toàn thiên tai, thủy lợi, vừa tối ưu hóa hiệu quả phát điện và phục vụ sản xuất nông nghiệp hạ du.

Trong lĩnh vực chăn nuôi và thú y, dự thảo đề xuất bãi bỏ 7 thủ tục hành chính. Nhiều thủ tục được đánh giá là phát sinh chi phí và thời gian cho doanh nghiệp như nhập khẩu đực giống, tinh và phôi giống gia súc; công bố thông tin sản phẩm thức ăn bổ sung sản xuất trong nước hoặc nhập khẩu; công bố lại thông tin sản phẩm thức ăn bổ sung; cấp lại giấy chứng nhận đủ điều kiện chăn nuôi đối với trang trại quy mô lớn.

Bên cạnh đó, dự án luật cũng đề xuất bãi bỏ 3 điều kiện kinh doanh liên quan đến dịch vụ khảo nghiệm thức ăn chăn nuôi, khảo nghiệm giống vật nuôi và hoạt động mua bán, nhập khẩu thức ăn chăn nuôi.

Trong lĩnh vực thủy sản và kiểm ngư, cơ quan soạn thảo đề xuất bãi bỏ 5 thủ tục hành chính, bao gồm các thủ tục cấp, cấp lại hoặc thu hồi giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện đóng mới, cải hoán tàu cá; khảo nghiệm thức ăn thủy sản, sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản và khảo nghiệm giống thủy sản.

Đồng thời, kiến nghị loại bỏ 4 nhóm điều kiện kinh doanh liên quan đến cơ sở mua bán, nhập khẩu thức ăn thủy sản; cơ sở khảo nghiệm thức ăn thủy sản; cơ sở đóng mới, cải hoán tàu cá và cơ sở khảo nghiệm giống thủy sản…

Trong lĩnh vực tài nguyên nước, dự thảo đề xuất bãi bỏ 3 thủ tục hành chính liên quan đến giấy phép thăm dò nước dưới đất. Đồng thời, hai điều kiện kinh doanh về dịch vụ hỗ trợ ra quyết định điều hòa, phân phối tài nguyên nước và dịch vụ hỗ trợ vận hành hồ chứa, liên hồ chứa cũng được đề xuất loại bỏ.

Khi các rào cản hành chính này được tháo gỡ, dòng vốn đầu tư vào khu vực nông nghiệp, nông thôn và tài nguyên môi trường hứa hẹn sẽ tăng tốc mạnh mẽ, giảm bớt gánh nặng chi phí gián tiếp và tạo môi trường cạnh tranh sòng phẳng, giúp các doanh nghiệp Việt Nam tự tin nâng cao năng lực nội sinh để hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Văn Nhân