Ngày 21/4/2026, Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã ký ban hành Quyết định số 1058/QĐ-BTP về việc công bố dữ liệu trợ giúp pháp lý đủ điều kiện khai thác, sử dụng để thay thế giấy tờ trong thành phần hồ sơ thủ tục hành chính. Đây là bước đi quan trọng nhằm triển khai chủ trương đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển dữ liệu số và cải cách thủ tục hành chính theo định hướng của Chính phủ.

Quyết định được ban hành trên cơ sở Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017, Luật Dữ liệu năm 2024, các nghị định của Chính phủ về quản lý, kết nối và chia sẻ dữ liệu số giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị, đồng thời cụ thể hóa yêu cầu cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu theo Nghị quyết số 66.7/2025/NQ-CP ngày 15/11/2025 của Chính phủ.

* Từng bước thay thế giấy tờ bằng dữ liệu số

Theo Quyết định số 1058/QĐ-BTP, các dữ liệu trong Cơ sở dữ liệu trợ giúp pháp lý (CSDL TGPL) đã đáp ứng điều kiện khai thác, sử dụng để thay thế giấy tờ trong hồ sơ thủ tục hành chính gồm:

(1) Giấy đăng ký tham gia trợ giúp pháp lý;

(2) Quyết định thu hồi Giấy đăng ký tham gia trợ giúp pháp lý;

(3) Quyết định cấp/cấp lại thẻ cộng tác viên trợ giúp pháp lý;

(4) Quyết định thu hồi thẻ cộng tác viên trợ giúp pháp lý;

(5) Thẻ trợ giúp viên pháp lý;

(6) Thẻ cộng tác viên trợ giúp pháp lý.

Việc công bố và chia sẻ các dữ liệu này giúp cơ quan giải quyết thủ tục hành chính có thể khai thác trực tiếp từ CSDL TGPL thay vì yêu cầu tổ chức, cá nhân phải nộp hoặc xuất trình giấy tờ như trước đây. Qua đó góp phần giảm thời gian, chi phí thực hiện thủ tục hành chính; nâng cao tính chính xác, đồng bộ của thông tin; đồng thời tạo thuận lợi cho người dân, tổ chức và cơ quan nhà nước trong quá trình giải quyết công việc.

Đây cũng là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền hành chính hiện đại, lấy dữ liệu làm trung tâm, phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước và cung cấp dịch vụ công.

* Bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu an toàn, đồng bộ

Quyết định nêu rõ mục tiêu của việc chia sẻ dữ liệu là thay thế hoặc cắt giảm thành phần hồ sơ trong các thủ tục hành chính thông qua việc khai thác dữ liệu tương ứng đã có trong CSDL TGPL.

Để bảo đảm việc kết nối và khai thác dữ liệu hiệu quả, Bộ Tư pháp yêu cầu việc triển khai phải tuân thủ nghiêm các quy định về bảo mật thông tin, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, bí mật đời tư và các quy định pháp luật liên quan đến quản lý dữ liệu.

Bên cạnh đó, việc trao đổi dữ liệu phải bảo đảm tuân thủ các quy định, hướng dẫn kỹ thuật về kết nối, chia sẻ dữ liệu số giữa các cơ quan thuộc hệ thống chính trị; đồng thời phù hợp với Khung kiến trúc Chính phủ điện tử Việt Nam và Khung kiến trúc Chính phủ điện tử Bộ Tư pháp.

* Theo Quyết định, các trường thông tin được chia sẻ gồm hai nhóm chính:

Thông tin về quản lý tổ chức, người thực hiện trợ giúp pháp lý

Bao gồm các thông tin như: Tên tổ chức đăng ký tham gia trợ giúp pháp lý/bị thu hồi Giấy đăng ký tham gia trợ giúp pháp lý; ngày, tháng, năm của Giấy đăng ký tham gia; ngày, tháng, năm của Quyết định thu hồi giấy đăng ký tham gia; địa chỉ tổ chức đăng ký tham gia trợ giúp pháp lý; thông tin liên hệ tổ chức đăng ký tham gia trợ giúp pháp lý; đại diện theo pháp luật của tổ chức; nội dung tham gia trợ giúp pháp lý (đối tượng trợ giúp pháp lý; hình thức trợ giúp pháp lý; lĩnh vực trợ giúp pháp lý; phạm vi trợ giúp pháp lý); lý do thu hồi Giấy đăng ký tham gia trợ giúp pháp lý; nội dung thay đổi thông tin đăng ký tham gia trợ giúp pháp lý (nếu có).

Thông tin về quản lý người thực hiện trợ giúp pháp lý

Bao gồm: Họ và tên người được cấp thẻ/cấp lại thẻ trợ giúp viên pháp lý/cộng tác viên trợ giúp pháp lý; ngày, tháng, năm cấp/cấp lại/ thu hồi thẻ; nơi công tác của người được cấp thẻ; số thẻ; lý do thu hồi thẻ.

Việc chuẩn hóa và chia sẻ các trường thông tin này giúp cơ quan quản lý dễ dàng xác thực tình trạng pháp lý của tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực trợ giúp pháp lý, hạn chế tình trạng yêu cầu cung cấp lại thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu nhà nước.

* Tạo nền tảng thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực trợ giúp pháp lý

Cùng với việc công bố dữ liệu, Bộ Tư pháp cũng ban hành Tài liệu kết nối, khai thác, chia sẻ thông tin giữa CSDL TGPL với Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính cấp Bộ, cấp tỉnh và Phụ lục hướng dẫn một số nội dung cần lưu ý trong quá trình triển khai.

Đây được xem là cơ sở kỹ thuật quan trọng để các bộ, ngành, địa phương thực hiện kết nối đồng bộ, bảo đảm khả năng khai thác dữ liệu ổn định, an toàn và đúng quy định.

Theo lộ trình được xác định tại Quyết định, việc khai thác và chia sẻ dữ liệu sẽ được triển khai phù hợp với mức độ hoàn thiện của CSDL TGPL và tiến độ thực hiện Dự án Hệ thống thông tin trợ giúp pháp lý đã được Bộ trưởng Bộ Tư pháp phê duyệt tại Quyết định số 3398/QĐ-BTP ngày 02/12/2025.

* Các bộ, ngành, địa phương chủ động rà soát, tái cấu trúc thủ tục hành chính

Để bảo đảm việc triển khai hiệu quả, Quyết định giao trách nhiệm cho Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tổ chức rà soát, tái cấu trúc quy trình giải quyết thủ tục hành chính thuộc phạm vi quản lý trên cơ sở khai thác dữ liệu có trong CSDL TGPL.

Theo đó, các cơ quan có trách nhiệm nghiên cứu sử dụng dữ liệu để thay thế giấy tờ trong thành phần hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền; đồng thời điều chỉnh Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính cấp Bộ, cấp tỉnh bảo đảm khả năng kết nối, khai thác dữ liệu trợ giúp pháp lý theo đúng yêu cầu quản lý nhà nước và quy định pháp luật.

Việc triển khai Quyết định số 1058/QĐ-BTP không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực trợ giúp pháp lý mà còn tiếp tục khẳng định quyết tâm của Bộ Tư pháp trong việc xây dựng nền hành chính số, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Trong bối cảnh chuyển đổi số quốc gia đang được đẩy mạnh trên tất cả các lĩnh vực, việc hình thành và khai thác hiệu quả các cơ sở dữ liệu chuyên ngành có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần tạo lập nền tảng dữ liệu đồng bộ, liên thông, phục vụ phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số tại Việt Nam.

Đặng Tuyến