Ngày 29/4/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 24/2026/NQ-CP về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong các lĩnh vực quốc phòng, nội vụ, tài chính, xây dựng, ngoại giao, tư pháp và ngân hàng. Đây là bước đi quan trọng nhằm tiếp tục cải cách mạnh mẽ nền hành chính, tháo gỡ rào cản cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong giai đoạn mới.

Nghị quyết được ban hành trên cơ sở Luật Tổ chức Chính phủ số 63/2025/QH15; Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15; Luật Ban hành VBQPPL luật số 64/2025/QH15, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 87/2025/QH15.

Tạo chuyển biến mạnh mẽ trong cải cách thủ tục hành chính

Theo Nghị quyết, việc cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh phải bảo đảm tạo thuận lợi tối đa cho tổ chức, cá nhân; góp phần xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh thông thoáng, minh bạch, lành mạnh và bình đẳng. Đồng thời, các giải pháp cải cách phải thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tăng tính chủ động của chính quyền địa phương và nâng cao chất lượng phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của Nghị quyết là yêu cầu tiếp tục đổi mới toàn diện cơ chế một cửa, một cửa liên thông; đẩy mạnh công khai, minh bạch và tối ưu hóa quy trình giải quyết thủ tục hành chính. Việc thực hiện thủ tục hành chính sẽ hướng tới nguyên tắc “không phụ thuộc địa giới hành chính”, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp trong quá trình thực hiện các giao dịch hành chính.

Chính phủ xác định cải cách thủ tục hành chính không chỉ nhằm cắt giảm giấy tờ, thời gian và chi phí tuân thủ, mà còn hướng đến xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Cắt giảm, đơn giản hóa trong nhiều lĩnh vực trọng điểm

Trong lĩnh vực quốc phòng, các thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng sẽ được rà soát, cắt giảm và đơn giản hóa theo các phương án quy định tại Phụ lục I.1 ban hành kèm theo Nghị quyết. Theo đó, việc cải cách tập trung vào lĩnh vực mật mã dân sự và quản lý vùng trời, góp phần giảm thời gian, chi phí thực hiện thủ tục cho tổ chức, cá nhân.

Đối với lĩnh vực nội vụ, Bộ Nội vụ triển khai cắt giảm, đơn giản hóa TTHC và điều kiện kinh doanh trong nhiều lĩnh vực như quản lý lao động ngoài nước, lưu trữ, an toàn vệ sinh lao động, việc làm và người có công. Các nội dung cụ thể được quy định tại Phụ lục I.2 ban hành kèm theo Nghị quyết, hướng tới nâng cao chất lượng phục vụ và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính.

Trong lĩnh vực tài chính, việc cắt giảm, đơn giản hóa TTHC và điều kiện kinh doanh được thực hiện ở các lĩnh vực trọng tâm như chứng khoán, dịch vụ tài chính, quản lý bảo hiểm, quản lý giá, hải quan và kiểm toán theo Phụ lục I.3 ban hành kèm theo Nghị quyết. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ và hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.

Đáng chú ý, trong lĩnh vực xây dựng và ngoại giao, Nghị quyết không chỉ tập trung cắt giảm, đơn giản hóa TTHC và điều kiện kinh doanh trong các lĩnh vực: quản lý chất lượng công trình xây dựng, đăng kiểm, kiểm định kỹ thuật an toàn lao động, quy hoạch đô thị và nông thôn, kiến trúc, vật liệu xây dựng, hoạt động xây dựng, tổ chức phi chính phủ nước ngoài… mà còn đẩy mạnh phân cấp trong giải quyết thủ tục hành chính đối với lĩnh vực hàng hải và đường thủy nội địa, báo chí nước ngoài. Việc phân cấp này nhằm tăng tính chủ động cho địa phương, rút ngắn thời gian xử lý công việc, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các cơ quan thực thi; nội dung chi tiết được quy định tại Phụ lục I.4 và I.5 ban hành kèm theo Nghị quyết.

Đối với lĩnh vực tư pháp, việc cắt giảm, đơn giản hóa TTHC và điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tư pháp được thực hiện theo các phương án tại Phụ lục I.6 ban hành kèm theo Nghị quyết, chủ yếu tập trung vào lĩnh vực quản tài viên và hoạt động quản lý, thanh lý tài sản, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả xử lý các thủ tục liên quan đến hoạt động phá sản và xử lý tài sản.

Trong lĩnh vực ngân hàng, việc cắt giảm, đơn giản hóa TTHC và điều kiện kinh doanh tập trung vào các lĩnh vực như thành lập và hoạt động ngân hàng, hoạt động ngoại hối, hoạt động thông tin tín dụng, hoạt động thanh toán… theo Phụ lục I.7 ban hành kèm theo Nghị quyết. Các nội dung cải cách được kỳ vọng sẽ thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao tính minh bạch và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp và người dân trong tiếp cận dịch vụ ngân hàng.

Đẩy mạnh phân cấp gắn với trách nhiệm thực thi

Một trong những nội dung quan trọng của Nghị quyết là yêu cầu các bộ, ngành chủ động rà soát, sửa đổi, bổ sung hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành các VBQPPL luật liên quan để bảo đảm việc thực thi các phương án cải cách.

Theo đó, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ chịu trách nhiệm triển khai thi hành Nghị quyết; đồng thời trình cơ quan có thẩm quyền ban hành các văn bản cần thiết để bảo đảm các nội dung cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính có hiệu lực trước ngày 01/3/2027.

Đối với các nội dung thuộc thẩm quyền sửa đổi, bổ sung tại thông tư, các bộ, cơ quan ngang bộ sẽ chủ động xây dựng và ban hành để tổ chức thực hiện theo đúng thẩm quyền.

Nghị quyết cũng giao Bộ Tư pháp chịu trách nhiệm theo dõi, đôn đốc và kiểm tra việc triển khai thực hiện trên phạm vi cả nước.

Việc đẩy mạnh phân cấp gắn với tăng cường trách nhiệm của cơ quan thực thi được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản trị hành chính, đồng thời tạo điều kiện để chính quyền địa phương phát huy tính chủ động, linh hoạt trong giải quyết công việc cho người dân và doanh nghiệp.

Bảo đảm quyền lợi của người dân và doanh nghiệp

Để bảo đảm tính liên tục và ổn định trong giải quyết thủ tục hành chính, Nghị quyết cũng quy định rõ các điều khoản chuyển tiếp.

Theo đó, đối với các hồ sơ đề nghị giải quyết thủ tục hành chính được đơn giản hóa đã được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận hoặc đã được đóng dấu bưu chính trước ngày Nghị quyết có hiệu lực thì tiếp tục thực hiện theo quy định pháp luật hiện hành tại thời điểm tiếp nhận hồ sơ.

Đối với các thủ tục hành chính đã được cắt giảm, nếu hồ sơ đã được tiếp nhận trước ngày Nghị quyết có hiệu lực thì cơ quan có thẩm quyền sẽ dừng giải quyết và hoàn trả hồ sơ cho cá nhân, tổ chức nếu có yêu cầu.

Quy định này nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp; đồng thời tránh phát sinh vướng mắc trong quá trình chuyển tiếp thực hiện các quy định mới.

Hiệu lực thi hành

Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 29/4/2026 đến trước ngày 01/3/2027.

Trong thời gian Nghị quyết có hiệu lực, nếu các nghị định, nghị quyết của Chính phủ hoặc quyết định của Thủ tướng Chính phủ có quy định liên quan được ban hành và có hiệu lực thì các nội dung tương ứng trong Nghị quyết sẽ hết hiệu lực kể từ thời điểm văn bản mới có hiệu lực.

Đặc biệt, Nghị quyết khẳng định trong trường hợp có sự khác nhau giữa quy định của Nghị quyết với các VBQPPL luật khác liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh thì sẽ thực hiện theo quy định của Nghị quyết.

Việc ban hành Nghị quyết lần này tiếp tục thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong thúc đẩy cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và xây dựng nền hành chính phục vụ, hiện đại, hiệu quả. Thông qua các giải pháp cắt giảm, phân cấp và đơn giản hóa thủ tục hành chính, Chính phủ kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp phục hồi, phát triển sản xuất kinh doanh, hướng đến mục tiêu tăng trưởng 2 con số, đồng thời nâng cao chất lượng quản trị quốc gia trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Đặng Tuyến