Quá trình chuyển đổi số đang mở ra không gian mới trong việc lưu giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa dân tộc, chuyển từ các hình thức tiếp cận truyền thống sang nền tảng công nghệ đa phương tiện hiện đại, nhằm tạo nền tảng vững chắc cho quản trị và phát triển, các chỉ thị chiến lược của Bộ Chính trị trong năm 2026 đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc chuẩn hóa, xác thực và kết nối dữ liệu, hướng tới mục tiêu hoàn thành số hóa 100% di sản văn hóa cấp quốc gia và cấp quốc gia đặc biệt.Việc xây dựng một hệ sinh thái dữ liệu tin cậy không chỉ phục vụ công tác nghiên cứu, giáo dục và bảo tồn mà còn trở thành công cụ trọng tâm trong hoạch định chính sách, phát triển ngành công nghiệp văn hóa và bảo vệ chủ quyền văn hóa số trên không gian mạng.
Tại các trung tâm văn hóa lớn như Hà Nội, hoạt động số hóa di sản đang diễn ra sôi nổi với nhiều mô hình sáng tạo, làm thay đổi sâu sắc phương thức tiếp cận của công chúng đối với các giá trị lịch sử. Những di tích trọng điểm như Văn Miếu - Quốc Tử Giám hay Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội đã đi đầu trong việc ứng dụng công nghệ quét 3D, thực tế ảo VR360, phim 3D Mapping và tích hợp thực tế tăng cường để phục dựng không gian kiến trúc cũng như tư liệu Hán Nôm. Sự lan tỏa của công nghệ còn vươn tới cấp cơ sở khi các di tích như đình Tốt Động hay đình Mai Dịch được tích hợp mã QR tra cứu thông tin, giúp người dân và du khách dễ dàng tìm hiểu lịch sử địa phương. Song song với đó, Bảo tàng Hà Nội đang tích cực số hóa hàng nghìn hiện vật thể khối tiêu biểu trên phần mềm quản lý dùng chung của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, từng bước hình thành mạng lưới hợp tác đa bên giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ.
Bước chuyển từ số hóa đơn lẻ sang xây dựng kho dữ liệu hệ thống nhận được định hướng chiến lược từ Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 22/08/2026 về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới. Các chủ trương quan trọng này xác định chuyển đổi số tạo không gian mới cho văn hóa, đồng thời đặt ra nhiệm vụ xây dựng hạ tầng dữ liệu văn hóa quốc gia thống nhất, liên thông và bảo đảm an ninh, chủ quyền dữ liệu. Việc đặt chỉ tiêu phấn đấu hoàn thành số hóa toàn bộ di sản văn hóa đã được xếp hạng cấp quốc gia và cấp quốc gia đặc biệt ngay trong năm 2026 thể hiện quyết tâm cao của Đảng và Nhà nước trong việc chuẩn hóa tư liệu, tạo nguồn nguyên liệu số tin cậy cho toàn xã hội.
Giới chuyên gia và các tổ chức quốc tế nhận định rằng, bên cạnh khối lượng dữ liệu được tạo dựng, tính xác thực và khả năng chuẩn hóa nguồn gốc dữ liệu đóng vai trò quyết định đến giá trị lâu dài của di sản. Việc hình thành một hệ sinh thái dựa trên thông tin chính xác giúp phân định rõ tư liệu gốc, tư liệu phục dựng và sản phẩm sáng tạo, từ đó ngăn chặn tình trạng sai lệch thông tin lịch sử trên môi trường số. Khi được tổ chức bài bản và kết nối liên thông với các lĩnh vực du lịch, giáo dục, đổi mới sáng tạo, nguồn dữ liệu văn hóa chuẩn hóa sẽ trở thành công cụ chiến lược phục vụ quản trị quốc gia, mở đường cho việc phát triển các sản phẩm công nghiệp văn hóa mang đậm bản sắc Việt Nam.
Hải Hưng