Chính phủ vừa chính thức ban hành Nghị định số 218/2026/NĐ-CP ngày 19/6/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 158/2024/NĐ-CP ngày 18/12/2024 quy định về hoạt động vận tải đường bộ, mở ra bước ngoặt mới trong công tác quản lý và số hóa ngành giao thông vận tải. Nghị định này có hiệu lực thi hành chính thức kể từ ngày 10/8/2026.

Sự phát triển nhanh chóng của hình thức vận tải hành khách theo hợp đồng, xe du lịch và các nền tảng gọi xe công nghệ trong những năm qua đã đáp ứng nhu cầu di chuyển vô cùng đa dạng của người dân. Tuy nhiên, thực tiễn vận hành cũng phát sinh nhiều diễn biến phức tạp, đặc biệt là tình trạng  như xe tuyến cố định, gom khách lẻ, đón trả khách sai quy định và lách thuế gây mất trật tự an toàn giao thông cũng như môi trường cạnh tranh không bình đẳng với các doanh nghiệp vận tải truyền thống.

Nghị định số 218/2026/NĐ-CP ngày 19/6/2026 nhằm khắc phục những bất cập này bằng giải pháp công nghệ và quản lý dữ liệu tập trung. Việc đưa ra lộ trình áp dụng quy định kết nối dữ liệu từ ngày 01/01/2028 thể hiện tầm nhìn chiến lược của Chính phủ, tạo khoảng thời gian chuyển tiếp hợp lý kéo dài hơn một năm rưỡi để các đơn vị kinh doanh vận tải, nhà cung cấp giải pháp công nghệ và các cơ quan quản lý nhà nước chủ động nâng cấp hạ tầng kỹ thuật, hoàn thiện phần mềm và chuẩn hóa dữ liệu.

Cơ chế này đánh dấu sự chuyển đổi mạnh mẽ từ phương thức kiểm tra, kiểm soát thủ công, truyền thống sang phương thức quản lý dựa trên dữ liệu số theo thời gian thực. Mọi thông tin cốt lõi của chuyến đi sẽ được số hóa và ghi nhận trên hệ thống trước khi phương tiện lăn bánh, giúp công tác quản lý nhà nước trở nên chủ động, minh bạch và hiệu quả hơn bao giờ hết.

Cơ chế vận hành liên thông và trách nhiệm chia sẻ dữ liệu liên ngành

Theo quy định chi tiết tại Nghị định mới, trước khi bắt đầu mỗi chuyến vận tải hành khách theo hợp đồng, doanh nghiệp hoặc hợp tác xã vận tải phải truyền gửi đầy đủ dữ liệu về hợp đồng điện tử về hệ thống tiếp nhận của Cục Cảnh sát giao thông thuộc Bộ Công an. Các thông tin bắt buộc phải chia sẻ bao gồm danh sách hành khách, điểm đầu, điểm cuối, các điểm đón trả khách theo hợp đồng, thời gian thực hiện chuyến đi, biển kiểm soát phương tiện và thông tin định danh của lái xe.

Hệ thống dữ liệu tập trung tại Bộ Công an đóng vai trò là đầu mối tiếp nhận, lưu trữ và xử lý thông tin ban đầu. Ngay sau đó, nguồn dữ liệu này sẽ được kết nối và chia sẻ tự động với các bộ, ngành và chính quyền địa phương liên quan theo chức năng, nhiệm vụ được giao.

Trong cơ chế chia sẻ liên thông này, Cục Đường bộ Việt Nam thuộc Bộ Xây dựng cùng Sở Xây dựng các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương sẽ tiếp nhận dữ liệu để quản lý hoạt động kinh doanh vận tải, giám sát hành trình, kiểm tra việc chấp hành quy định về luồng tuyến và hạ tầng giao thông. Cùng lúc đó, Cục Thuế và Cục Hải quan thuộc Bộ Tài chính sẽ khai thác thông tin hợp đồng để đối soát doanh thu, kiểm tra việc kê khai nghĩa vụ tài chính và phát hiện các hành vi trốn thuế, gian lận thương mại trong lĩnh vực vận tải.

Xóa bỏ triệt để nạn xe dù bến cóc và ngăn chặn thất thu ngân sách

Tình trạng "xe dù, bến cóc" và xe hợp đồng trá hình từ lâu đã là bài toán hóc húa đối với các đô thị lớn và các tuyến giao thông huyết mạch. Nhiều đơn vị vận tải lợi dụng kẽ hở pháp lý để lách luật bằng cách lập danh sách hành khách khống hoặc ký hợp đồng đối phó, nhưng thực tế lại tổ chức đón trả khách dọc đường, hình thành các bến bãi tự phát gây mất an ninh trật tự và ùn tắc giao thông.

Khi quy định chia sẻ dữ liệu trước chuyến đi có hiệu lực từ đầu năm 2028, lực lượng Cảnh sát giao thông trong quá trình tuần tra, kiểm soát trên đường chỉ cần truy cập hệ thống là có thể xác minh tức thì phương tiện có đang thực hiện đúng hợp đồng đã đăng ký hay không. Nếu danh sách hành khách trên xe không trùng khớp với dữ liệu đã truyền về hệ thống trước khi khởi hành, hoặc phương tiện đón trả khách tại các địa điểm không có trong hợp đồng, lực lượng chức năng sẽ có đầy đủ căn cứ pháp lý để xử lý nghiêm vi phạm.

Bên cạnh đó, việc minh bạch hóa dữ liệu hợp đồng vận tải giúp cơ quan thuế kiểm soát chính xác số lượng chuyến đi, số lượng hành khách và doanh thực tế của từng đơn vị kinh doanh. Quy định này triệt tiêu tình trạng khai báo doanh thu ảo hoặc giấu doanh thu để trốn thuế, tạo ra sự bình đẳng về nghĩa vụ tài chính giữa các loại hình vận tải, bảo vệ nguồn thu cho ngân sách nhà nước.

Nâng cao an toàn giao thông và bảo vệ quyền lợi tối đa cho hành khách

Không chỉ phục vụ mục tiêu quản lý nhà nước, việc bắt buộc chia sẻ dữ liệu hợp đồng vận tải còn mang lại lợi ích thiết thân cho chính người dân và toàn xã hội. Thông qua việc quản lý chặt chẽ thông tin lái xe và hành trình, cơ quan chức năng có thể kịp thời ngăn chặn các trường hợp tài xế chạy quá giờ quy định, tài xế không đủ điều kiện điều khiển phương tiện hoặc xe chở quá số lượng người cho phép, từ đó giảm thiểu nguy cơ tai nạn giao thông nghiêm trọng.

Trong trường hợp xảy ra sự cố, sự cố giao thông hoặc các tranh chấp dân sự, dữ liệu hợp đồng vận tải được lưu trữ chính thức trên hệ thống của Bộ Công an sẽ là bằng chứng pháp lý quan trọng nhất để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của hành khách. Các thông tin về bảo hiểm trách nhiệm dân sự, mức bồi thường và trách nhiệm của nhà xe sẽ được đối chiếu minh bạch, tránh tình trạng nhà xe trốn tránh trách nhiệm khi xảy ra rủi ro.

Đồng thời, đối với các doanh nghiệp làm ăn chân chính, việc áp dụng công nghệ và quy chuẩn hóa dữ liệu sẽ giúp nâng cao uy tín thương hiệu, tối ưu hóa quy trình quản lý nội bộ và giảm thiểu các thủ tục kiểm tra thủ công phiền hà từ phía các lực lượng chức năng khi lưu thông trên đường.

Lộ trình chuẩn bị và khuyến nghị dành cho các doanh nghiệp vận tải

Mặc dù quy định chia sẻ dữ liệu hợp đồng vận tải chỉ bắt đầu áp dụng bắt buộc từ ngày 01/01/2028, nhưng Nghị định số 218/2026/NĐ-CP sẽ có hiệu lực thi hành ngay từ ngày 10/8/2026. Khoảng thời gian từ nay đến thời điểm áp dụng chính thức là giai đoạn then chốt để các bên liên quan tích cực chuẩn bị.

Các đơn vị kinh doanh vận tải hành khách theo hợp đồng cần chủ động rà soát lại toàn bộ hạ tầng công nghệ thông tin, nâng cấp ứng dụng quản lý lệnh vận chuyển và hợp đồng điện tử của đơn vị mình. Việc xây dựng và chuẩn hóa cổng kết nối API sẵn sàng tích hợp với hệ thống tiếp nhận của Cục Cảnh sát giao thông là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo việc truyền tải dữ liệu diễn ra thông suốt, không bị gián đoạn hay nghẽn mạng trước mỗi chuyến đi.

Các cơ quan quản lý nhà nước, đặc biệt là Cục Cảnh sát giao thông, Cục Đường bộ Việt Nam và Tổng cục Thuế cần phối hợp chặt chẽ để sớm ban hành quy chuẩn kỹ thuật dữ liệu đầu ra, hướng dẫn kết nối chi tiết và tổ chức các đợt tập huấn cho cộng đồng doanh nghiệp. Sự chuẩn bị đồng bộ, chủ động từ cả phía cơ quan quản lý và doanh nghiệp sẽ bảo đảm Nghị định số 218/2026/NĐ-CP khi đi vào cuộc sống sẽ phát huy tối đa hiệu quả, góp phần xây dựng một thị trường vận tải đường bộ an toàn, minh bạch và hiện đại.

Việt Sơn