Ngày 08/10/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư số 87/2026/TT-BGDĐT quy định Khung chương trình bồi dưỡng năng lực thực hành nghề cho giảng viên, giáo viên giáo dục nghề nghiệp dạy thực hành. Thông tư được ban hành nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Giáo dục năm 2019, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, Luật Giáo dục nghề nghiệp, Luật Nhà giáo và các văn bản hướng dẫn có liên quan. Đồng thời, đây cũng là bước đáp ứng yêu cầu chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo giáo dục nghề nghiệp trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh, chuyển đổi số được đẩy mạnh và yêu cầu gắn đào tạo với thực tiễn sản xuất, kinh doanh, dịch vụ ngày càng rõ nét.
Một trong những nội dung đáng chú ý của Thông tư là lần đầu quy định thống nhất Khung chương trình bồi dưỡng năng lực thực hành nghề theo chuẩn đầu ra. Theo đó, Khung chương trình xác định các yêu cầu tối thiểu về mục tiêu, chuẩn đầu ra, thời lượng, cấu trúc mô-đun và nội dung bồi dưỡng. Trọng tâm của chương trình là rèn luyện kỹ năng cốt lõi, khả năng vận dụng quy trình kỹ thuật, xử lý tình huống chuyên môn và hướng dẫn thực hành bảo đảm an toàn, hiệu quả. Cách tiếp cận theo chuẩn đầu ra cho thấy việc bồi dưỡng không chỉ tập trung vào việc hoàn thành thời lượng học tập mà hướng nhiều hơn đến năng lực thực tế mà người học phải đạt được sau chương trình. Điều này có ý nghĩa đặc biệt với đội ngũ giảng viên, giáo viên dạy thực hành, bởi chất lượng đào tạo nghề phụ thuộc trực tiếp vào khả năng thao tác nghề, xử lý tình huống và truyền đạt kỹ năng thực tế cho người học.
Điểm mới nổi bật của Thông tư là cơ chế “đánh giá trực tiếp và công nhận năng lực”. Theo quy định, nhà giáo hoặc người có nguyện vọng trở thành nhà giáo giáo dục nghề nghiệp đã có văn bằng chuyên môn phù hợp và tích lũy từ 03 năm kinh nghiệm giảng dạy thực hành hoặc làm việc thực tế tại doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ được đăng ký tham gia đánh giá trực tiếp tại cơ sở đào tạo, bồi dưỡng đủ điều kiện. Người đạt yêu cầu qua Hội đồng đánh giá được công nhận và cấp Chứng chỉ năng lực thực hành nghề mà không bắt buộc phải tham gia khóa bồi dưỡng. Quy định này tạo cơ chế linh hoạt hơn trong công nhận năng lực thực hành, nhất là đối với những người đã có thời gian làm việc thực tế, có tay nghề và kinh nghiệm chuyên môn. Thay vì yêu cầu tất cả đối tượng đều phải tham gia cùng một khóa bồi dưỡng, năng lực thực tế có thể được đánh giá trực tiếp và công nhận nếu đáp ứng yêu cầu. Qua đó, người học có thể giảm đáng kể thời gian và chi phí, đồng thời tạo điều kiện thu hút những người có kinh nghiệm thực tiễn tham gia giảng dạy giáo dục nghề nghiệp.
Bên cạnh đó, Thông tư cũng dành sự chú ý đáng kể cho các yêu cầu mới của thị trường lao động và quá trình chuyển đổi công nghệ. Nội dung bồi dưỡng được cập nhật theo hướng tăng cường ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), phần mềm chuyên dụng; đồng thời bổ sung các yêu cầu về an toàn thông tin, an ninh mạng, an toàn, vệ sinh lao động, bảo vệ môi trường, phát triển xanh và phát triển bền vững trong hoạt động nghề nghiệp. Chương trình ưu tiên các hoạt động thực hành, thực tập và trải nghiệm công nghệ tại doanh nghiệp. Việc tích hợp những nội dung này cho thấy yêu cầu đối với nhà giáo dạy thực hành hiện nay không chỉ dừng ở việc thành thạo kỹ thuật nghề truyền thống mà còn phải có khả năng thích ứng với môi trường sản xuất hiện đại, công nghệ mới và xu hướng phát triển bền vững.
Một điểm đáng chú ý khác là yêu cầu về thành phần Hội đồng thẩm định chương trình và Hội đồng đánh giá năng lực. Theo Thông tư, tối thiểu 1/3 thành viên của các Hội đồng này phải là chuyên gia, cán bộ kỹ thuật, người có kỹ năng nghề cao hoặc nghệ sĩ, nghệ nhân đang trực tiếp làm việc tại doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh. Sự tham gia trực tiếp của những người đang làm nghề, làm việc tại doanh nghiệp giúp hạn chế khoảng cách giữa nội dung đào tạo và yêu cầu thực tiễn, đồng thời tăng tính khách quan trong việc đánh giá năng lực thực hành.
Thông tư tiếp tục đẩy mạnh quyền tự chủ của các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng. Theo đó, các cơ sở được tự chủ xây dựng, thẩm định, ban hành chương trình chi tiết, giáo trình và học liệu trên cơ sở Khung chương trình chung. Tuy nhiên, quyền tự chủ đi kèm với trách nhiệm quản lý, công khai và kiểm soát chất lượng. Toàn bộ dữ liệu liên quan đến việc cấp và quản lý Chứng chỉ năng lực thực hành nghề phải được cập nhật đầy đủ, chính xác, kịp thời vào Cơ sở dữ liệu chuyên ngành về giáo dục nghề nghiệp. Việc quản lý chứng chỉ trên môi trường số tạo điều kiện thuận lợi cho công khai, tra cứu và hậu kiểm, đồng thời góp phần hạn chế sai sót và tăng tính minh bạch trong công tác quản lý đội ngũ.
Để tránh gây xáo trộn khi Thông tư có hiệu lực, các quy định chuyển tiếp cũng được xác định cụ thể. Đối với những khóa bồi dưỡng đã tuyển sinh hoặc khai giảng trước ngày Thông tư có hiệu lực, cơ sở đào tạo tiếp tục thực hiện bồi dưỡng, đánh giá và cấp chứng chỉ theo chương trình đã được phê duyệt cho đến khi kết thúc khóa học. Các Chứng chỉ kỹ năng thực hành nghề trình độ cao đẳng nghề đã được cấp trước ngày Thông tư có hiệu lực tiếp tục có giá trị sử dụng. Quy định chuyển tiếp này bảo đảm sự ổn định trong quá trình triển khai, tránh ảnh hưởng đến quyền lợi của người học và các cơ sở đào tạo đang thực hiện chương trình theo quy định trước đó.
Có thể thấy, Thông tư số 87/2026/TT-BGDĐT không chỉ đặt ra một khung bồi dưỡng thống nhất mà còn hướng tới cách tiếp cận linh hoạt hơn trong công nhận năng lực thực hành nghề. Việc áp dụng chuẩn đầu ra, cho phép đánh giá trực tiếp đối với người có kinh nghiệm thực tế, tăng sự tham gia của chuyên gia và doanh nghiệp, đồng thời tích hợp chuyển đổi số, công nghệ mới và kỹ năng xanh cho thấy định hướng chuẩn hóa đội ngũ nhà giáo giáo dục nghề nghiệp theo hướng gần hơn với yêu cầu thực tiễn. Quan trọng hơn, cơ chế này tạo điều kiện để những người có tay nghề tốt, kinh nghiệm thực tế và năng lực nghề nghiệp được công nhận phù hợp, qua đó góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên, giáo viên dạy thực hành và tăng khả năng đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn mới.
Huy Hưng