Ngày 12/12/2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 2711/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về phát triển đội ngũ trí thức trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đây là văn bản có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị cao của Đảng và Nhà nước trong việc xây dựng, phát huy vai trò của đội ngũ trí thức – lực lượng nòng cốt của phát triển nhanh và bền vững đất nước trong giai đoạn mới.

Trí thức là đầu tư chiến lược cho phát triển quốc gia

Chiến lược khẳng định quan điểm nhất quán: phát triển đội ngũ trí thức là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài của Đảng, Nhà nước, của người đứng đầu và của chính đội ngũ trí thức, đồng thời là đầu tư chiến lược cần được đặt trong tầm nhìn dài hạn, gắn chặt với các chiến lược phát triển quốc gia.

Việc tạo nguồn trí thức được xác định chủ yếu thông qua nâng cao chất lượng giáo dục đại học, giáo dục khai phóng, gắn đào tạo với nghiên cứu khoa học và thực tiễn. Chiến lược đặc biệt nhấn mạnh vai trò của việc bồi dưỡng thế hệ trí thức trẻ, trí thức nữ, trí thức là người dân tộc thiểu số và trí thức công tác tại vùng khó khăn.

Bên cạnh đó, Chiến lược yêu cầu xây dựng môi trường học thuật và lao động sáng tạo cởi mở, theo thông lệ quốc tế, bảo đảm điều kiện nghiên cứu, làm việc và chính sách đãi ngộ xứng đáng; tôn trọng tự do học thuật đi đôi với đề cao đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội của trí thức.

Trọng dụng trí thức theo kết quả và đóng góp thực chất

Một điểm nhấn quan trọng của Chiến lược là nguyên tắc trọng dụng trí thức trên cơ sở kết quả đầu ra và đóng góp thực chất cho sự phát triển quốc gia, ngành, địa phương và lĩnh vực, thay vì chỉ dựa trên bằng cấp hay thâm niên.

Chiến lược yêu cầu bảo đảm sự hài hòa giữa số lượng, chất lượng và cơ cấu hợp lý, tập trung phát triển trí thức trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số then chốt, gắn với các ưu tiên, mục tiêu phát triển quốc gia. Đồng thời, kết hợp chặt chẽ giữa việc phát huy trí thức trình độ cao trong nước với thu hút, gắn kết trí thức Việt Nam ở nước ngoài, chủ động tham gia các mạng lưới trí thức quốc tế để tiếp thu tinh hoa khoa học – công nghệ và lan tỏa giá trị trí tuệ Việt Nam ra thế giới.

Mục tiêu đến năm 2030: Tạo nền tảng vững chắc cho phát triển nhanh và bền vững

Chiến lược đặt mục tiêu tổng quát đến năm 2030 là phát triển đội ngũ trí thức Việt Nam có chất lượng cao, cơ cấu hợp lý, đóng vai trò động lực chính trong phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, dẫn dắt chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế, góp phần đưa Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao.

Một số chỉ tiêu cụ thể đến năm 2030 được xác định rõ:

- Nguồn nhân lực nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo toàn thời gian đạt 12 người/1 vạn dân.

- Tỷ lệ người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật và công nghệ đạt ít nhất 35%, trong đó có tối thiểu 6.000 nghiên cứu sinh và 20.000 người học các chương trình tài năng.

- 25% lực lượng lao động trí thức làm việc trong các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chiến lược

- Tối thiểu 40% phụ nữ và người thuộc các nhóm thiểu số tham gia các vị trí làm việc, nghiên cứu, giảng dạy và lãnh đạo trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

- Thu hút khoảng 1.000 lượt trí thức Việt Nam ở nước ngoài tham gia hợp tác nghiên cứu, đào tạo, chuyển giao công nghệ trong nước qua các hình thức làm việc linh hoạt.

- Ít nhất 50% trí thức dưới 45 tuổi trong khu vực công được đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, quản lý và lãnh đạo.

Mục tiêu đến năm 2045: Đội ngũ trí thức tiệm cận trình độ các nước phát triển

Đến năm 2045, Chiến lược hướng tới xây dựng đội ngũ trí thức Việt Nam phát triển lớn mạnh, có chất lượng cao, cơ cấu hợp lý, thuộc nhóm hàng đầu khu vực và tiệm cận trình độ các nước phát triển, giữ vai trò dẫn dắt chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế, là động lực then chốt để Việt Nam trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045, đồng thời đóng góp vào tiến bộ và văn minh nhân loại. Hình thành được hệ sinh thái trí thức quốc gia kết nối chặt chẽ giữa khu vực nhà nước và khu vực ngoài nhà nước, giữa cộng đồng trí thức trong và ngoài nước.

Việc ban hành Chiến lược quốc gia về phát triển đội ngũ trí thức tiếp tục khẳng định trí thức là tài sản vô giá của quốc gia, là nhân tố quyết định năng lực cạnh tranh, tự chủ và phát triển bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.