Chính phủ ban hành Nghị định số 284/2026/NĐ-CP ngày 16/7/2026 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài sản mã hóa và thị trường tài sản mã hóa, chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/9/2026.

Trong những năm gần đây sự xuất hiện của hàng loạt sàn giao dịch, nền tảng tài chính và các dự án phát hành tài sản mã hóa đã thu hút lượng vốn giao dịch khổng lồ từ cộng đồng nhà đầu tư. Tuy nhiên, sự phát triển quá nhanh khi chưa có hành lang pháp lý quản lý chặt chẽ đã phát sinh nhiều hệ lụy phức tạp cho nền kinh tế. Tình trạng các sàn giao dịch không phép ngang nhiên hoạt động, tài trợ gian lận tài chính qua không gian mạng diễn ra ngày càng tinh vi. Trước thực trạng đó, việc ban hành Nghị định số 284/2026/NĐ-CP ngày 16/7/2026 của Chính phủ là một bước đi tất yếu và cấp thiết, nhằm thiết lập trật tự, kỷ cương trên thị trường tài sản mã hóa, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân và duy trì sự ổn định, an toàn cho hệ thống tài chính quốc gia.

Nghị định số 284/2026/NĐ-CP quy định chi tiết khung tiền phạt và nguyên tắc xử lý vi phạm hành chính, tạo cơ sở pháp lý minh bạch cho các cơ quan thanh tra, kiểm tra và lực lượng chức năng thực thi nhiệm vụ. Văn bản quy định rõ mức phạt tiền tối đa áp dụng đối với tổ chức có hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực tài sản mã hóa là 200 triệu đồng. Nhằm bảo đảm nguyên tắc cân bằng giữa năng lực hành vi và trách nhiệm pháp lý, Nghị định quy định đối với cá nhân có cùng hành vi vi phạm như của tổ chức thì mức phạt tiền bằng một nửa mức phạt đối với tổ chức, tương ứng với mức phạt tiền tối đa đối với cá nhân là 100 triệu đồng. Quy định phân định rõ ràng giữa pháp nhân thương mại và cá nhân giúp công tác xử lý vi phạm đúng người, đúng hành vi, loại bỏ tình trạng đùn đẩy trách nhiệm hoặc lợi dụng danh nghĩa cá nhân để vi phạm pháp luật.

Đối với nhóm hành vi vi phạm quy định về tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa, Nghị định số 284/2026/NĐ-CP tập trung xử lý nghiêm khắc các chủ thể tiến hành hoạt động kinh doanh, cung cấp dịch vụ khi chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp phép. Cụ thể, hành vi thực hiện hoạt động cung cấp dịch vụ liên quan đến tài sản mã hóa khi chưa được cấp Giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch tài sản mã hóa sẽ chịu mức phạt tiền từ 180 triệu đồng đến 200 triệu đồng đối với tổ chức. Đây là nhóm khung tiền phạt cao nhất trong quy định xử phạt vi phạm hành chính ở lĩnh vực này, thể hiện thái độ kiên quyết của Nhà nước đối với các hành vi thiết lập sàn giao dịch chui, tự phát, hoặc cung cấp các dịch vụ lưu ký, thanh toán, môi giới tài sản mã hóa trái phép. Quy định này bảo đảm rằng chỉ những tổ chức đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về vốn, hạ tầng công nghệ, an toàn thông tin và được cơ quan quản lý cấp phép mới được phép vận hành thị trường.

Song song với việc siết chặt hoạt động cung cấp dịch vụ, Nghị định số 284/2026/NĐ-CP cũng thiết lập chế tài nghiêm khắc đối với hoạt động quảng cáo và tiếp thị liên quan đến tài sản mã hóa. Theo đó, hành vi quảng cáo, tiếp thị liên quan đến tài sản mã hóa khi chủ thể thực hiện chưa được cấp Giấy phép cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch sẽ bị áp dụng mức phạt tiền từ 180 triệu đồng đến 200 triệu đồng đối với tổ chức và từ 90 triệu đồng đến 100 triệu đồng đối với cá nhân. Trong thời gian qua, các chiến dịch quảng cáo, tiếp thị rầm rộ trên các nền tảng mạng xã hội do các tổ chức, cá nhân hoặc những người có ảnh hưởng thực hiện đã lôi kéo hàng triệu người tham gia vào các dự án tài sản mã hóa không rõ nguồn gốc, tiềm ẩn nguy cơ lừa đảo rất lớn. Chế tài phạt tiền nặng đối với hoạt động quảng cáo không phép sẽ ngăn chặn triệt để vòi vươn của các dự án ma, bảo vệ nhà đầu tư khỏi các chiêu trò truyền thông thao túng.

Việc đưa Nghị định số 284/2026/NĐ-CP vào cuộc sống từ ngày 01/9/2026 đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều cơ quan quản lý nhà nước như Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Bộ Thông tin và Truyền thông và Bộ Công an. Các cơ quan chức năng sẽ tiến hành rà soát, thanh tra toàn diện hoạt động của các tổ chức, cá nhân đang tham gia cung cấp các giải pháp công nghệ, nền tảng giao dịch và các dịch vụ tư vấn tài sản mã hóa trên thị trường. Việc tăng cường giám sát trên không gian mạng, đối soát dòng tiền và truy xuất các địa chỉ phát tin quảng cáo trái phép sẽ là trọng tâm công tác nhằm bảo đảm mọi hành vi vi phạm đều được phát hiện và xử lý kịp thời, không có vùng cấm hay ngoại lệ.

Bên cạnh mục tiêu bảo vệ thị trường trong nước, Nghị định số 284/2026/NĐ-CP còn giữ vai trò then chốt trong việc giúp Việt Nam thực hiện các cam kết quốc tế về phòng, chống rửa tiền, tài trợ chống khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy hàng loạt theo các khuyến nghị của Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính quốc tế. Việc thiếu chế tài xử lý vi phạm đối với tài sản mã hóa từng là một trong những điểm nghẽn khiến Việt Nam gặp thách thức trong các đợt đánh giá đa phương về quản lý rủi ro tài chính. Với việc đưa ra các quy định xử phạt cụ thể, minh bạch và có tính răn đe cao đối với hoạt động tài sản mã hóa không phép, Việt Nam đã khẳng định quyết tâm nâng cao tính minh bạch của hệ thống tài chính, đáp ứng các chuẩn mực quốc tế khắt khe và bảo vệ uy tín quốc gia trên trường quốc tế.

Nghị định số 284/2026/NĐ-CP tạo tiền đề quan trọng để định hình một thị trường tài sản mã hóa hoạt động theo pháp luật, lành mạnh và bền vững trong tương lai. Khi Nghị định số 284/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/9/2026, thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam sẽ bước sang một giai đoạn quản lý mới, minh bạch hơn, an toàn hơn và tuân thủ pháp luật nghiêm ngặt hơn.

Nam Trung