Đêm cuối tháng Tám năm 2025, quán bar A trên đường N. vẫn đông nghịt khách. Trong ánh đèn nhiều màu và tiếng nhạc xập xình, ông Kang Chan J - một người Hàn Quốc đang sinh sống tại Việt Nam - cùng nhóm bạn ngồi ăn uống, trò chuyện khá vui vẻ. Đi cùng bàn với ông còn có chị Trần Thị Bích N. Khi ngồi xuống, ông J đặt chiếc túi xách màu đen ngay bên cạnh chỗ ngồi của mình. Trong túi có điện thoại Iphone, tiền mặt, ví da hiệu Saint Laurent và nhiều giấy tờ cá nhân quan trọng. Một lúc sau, thấy bạn đứng ngoài cửa quán gọi, ông J đứng dậy đi ra ngoài nói chuyện mà vẫn để nguyên chiếc túi tại chỗ, cũng không nhờ hay giao cho bất kỳ ai trông giữ giúp.
Đúng vào lúc ấy, Hong Chun K bước vào quán. Nhìn thấy chiếc túi xách không có người trông coi, K lập tức nảy sinh ý định chiếm đoạt. Hắn tiến đến bàn, giả vờ như người quen của ông J rồi hỏi bằng tiếng Hàn lẫn động tác tay: “Cái bóp và điện thoại của người Hàn Quốc đâu?”. Thấy vậy, chị N tưởng K là bạn đi cùng ông J nên hỏi lại để xác nhận. K chỉ gật đầu ra hiệu đúng. Chính sự tự nhiên và cái gật đầu đầy toan tính ấy khiến chị N hoàn toàn tin tưởng, cầm chiếc túi xách đưa cho K mà không chút nghi ngờ. Không ai trong bàn nghĩ rằng người đàn ông kia đang thực hiện hành vi phạm tội ngay giữa chốn đông người.
Cầm được túi xách, Hong Chun K nhanh chóng rời khỏi quán. Ra đến bên ngoài, hắn mở túi lấy điện thoại và tiền mặt rồi vứt lại chiếc túi cùng giấy tờ bên vỉa hè. Số tiền lấy được nhanh chóng bị tiêu xài hết. Riêng chiếc điện thoại vì không mở được mật khẩu nên K đem cho một người chạy xe ôm. Mãi đến sáng hôm sau, khi ngủ dậy không thấy túi xách đâu, ông Kang Chan J mới gọi điện hỏi chị N. Đến lúc ấy, mọi người mới bàng hoàng nhận ra chiếc túi đã bị lấy mất từ đêm hôm trước và nhanh chóng trình báo cơ quan công an.
Vụ án tưởng như đơn giản nhưng lại phát sinh tranh cãi lớn về tội danh. Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát xác định Hong Chun K phạm tội “Trộm cắp tài sản”. Tuy nhiên, khi xét xử sơ thẩm, Tòa án lại cho rằng bị cáo đã dùng thủ đoạn gian dối khiến chị N tin tưởng giao tài sản nên hành vi phải cấu thành tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Từ nhận định đó, Tòa án cấp sơ thẩm tuyên phạt Hong Chun K 12 tháng tù về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” và buộc trục xuất khỏi Việt Nam sau khi chấp hành xong hình phạt.
Không đồng tình với quan điểm này, Viện kiểm sát đã kháng nghị. Tại phiên tòa phúc thẩm của Tòa án nhân dân cấp cao, Hội đồng xét xử đã phân tích rất kỹ bản chất vụ án và chỉ ra chi tiết mang tính quyết định: ông Kang Chan J tuy để túi xách tại bàn nhưng không giao cho chị N hay bất kỳ ai quản lý. Vì vậy, chị N không phải là người quản lý hợp pháp đối với tài sản này. Việc chị N đưa túi xách cho K chỉ xuất phát từ sự nhầm tưởng đây là bạn của ông J. Trong khi đó, chính chủ sở hữu tài sản hoàn toàn không biết mình đang bị lừa hay bị chiếm đoạt tài sản. Theo Hội đồng xét xử, Hong Chun K đã lợi dụng lúc chủ tài sản sơ hở, không có mặt tại bàn để lén lút chiếm đoạt tài sản. Thủ đoạn gian dối mà bị cáo sử dụng chỉ là cách thức để thực hiện hành vi chiếm đoạt chứ không làm thay đổi bản chất của tội phạm. Vì vậy, hành vi của bị cáo phải được xác định là “Trộm cắp tài sản”, không phải “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”.
Từ những phân tích đó, Tòa án cấp phúc thẩm đã sửa bản án sơ thẩm, tuyên Hong Chun K phạm tội “Trộm cắp tài sản” theo khoản 1 Điều 173 Bộ luật Hình sự, giữ nguyên mức hình phạt 12 tháng tù và buộc trục xuất khỏi lãnh thổ Việt Nam sau khi chấp hành xong án phạt tù.
Sau này, vụ án được lựa chọn phát triển thành Án lệ số 75/2025/AL bởi đã làm rõ một vấn đề pháp lý rất quan trọng trong thực tiễn xét xử: không phải cứ dùng thủ đoạn gian dối để lấy tài sản thì mặc nhiên cấu thành tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Điều quan trọng là người bị lừa có phải chủ sở hữu hoặc người quản lý hợp pháp tài sản hay không. Nếu chủ tài sản không giao việc quản lý cho người khác, còn người phạm tội lợi dụng sơ hở để chiếm đoạt tài sản một cách lén lút thì hành vi vẫn bị xác định là “Trộm cắp tài sản”, dù có sử dụng lời nói hay cử chỉ gian dối đi chăng nữa.
Một cái gật đầu tưởng như vô hại trong quán bar đêm hôm ấy cuối cùng lại trở thành chi tiết pháp lý làm thay đổi toàn bộ bản chất vụ án và trở thành án lệ trong thực tiễn xét xử hình sự ở Việt Nam.