Nhà thờ họ, từ đường không chỉ là nơi thờ phụng tổ tiên mà còn là biểu tượng thiêng liêng của đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, là nơi lưu giữ những giá trị văn hóa, truyền thống tốt đẹp của dòng tộc qua bao thế hệ. Dù con cháu có đi đâu, về đâu, nhà thờ họ vẫn luôn là nơi hướng về cội nguồn, nơi gắn kết tình thân, nhắc nhở mỗi người sống có đạo đức, có trách nhiệm với gia đình và dòng họ. Vậy, theo quy định của pháp luật hiện nay thì nhà thờ họ, từ đường là thuộc sở hữu của ai, của cá nhân hay sở hữu chung của dòng họ?
Theo Điều 211 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định về sở hữu chung của cộng đồng như sau:
1. Sở hữu chung của cộng đồng là sở hữu của dòng họ, thôn, ấp, bản, làng, buôn, phum, sóc, cộng đồng tôn giáo và cộng đồng dân cư khác đối với tài sản được hình thành theo tập quán, tài sản do các thành viên của cộng đồng cùng nhau đóng góp, quyên góp, được tặng cho chung hoặc từ các nguồn khác phù hợp với quy định của pháp luật nhằm mục đích thỏa mãn lợi ích chung hợp pháp của cộng đồng.
2. Các thành viên của cộng đồng cùng quản lý, sử dụng, định đoạt tài sản chung theo thỏa thuận hoặc theo tập quán vì lợi ích chung của cộng đồng nhưng không được vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
3. Tài sản chung của cộng đồng là tài sản chung hợp nhất không phân chia.
Như vậy, trường hợp nhà thờ họ hoặc từ đường được hình thành theo tập quán của dòng họ, do các thành viên trong dòng họ cùng đóng góp, quyên góp hoặc được tặng cho chung để phục vụ việc thờ cúng và lợi ích chung của dòng họ thì về nguyên tắc, đây là tài sản thuộc sở hữu chung của cộng đồng, cụ thể là dòng họ.
Ai được quản lý, sử dụng nhà thờ họ, từ đường?
Theo Khoản 2 Điều 211 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định:
Các thành viên của cộng đồng cùng quản lý, sử dụng và định đoạt tài sản chung theo thỏa thuận hoặc theo tập quán, vì lợi ích chung của cộng đồng, đồng thời không được vi phạm điều cấm của luật và không trái đạo đức xã hội.
Đất có nhà thờ họ, từ đường có được cấp sổ đỏ?
Theo Điều 137 Luật Đất đai năm 2024 quy định về cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư đang sử dụng đất có giấy tờ về quyền sử dụng đất
9. Cộng đồng dân cư đang sử dụng đất có công trình là đình, đền, miếu, am, nhà thờ họ, công trình tín ngưỡng khác; chùa không thuộc quy định tại khoản 1 Điều 213 của Luật này; đất nông nghiệp quy định tại khoản 4 Điều 178 của Luật này và đất đó không có tranh chấp, có giấy tờ xác nhận của Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất là đất sử dụng chung cho cộng đồng dân cư thì được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.
Minh Thư