Mỗi khi tiếng trống bế giảng khép lại năm học, cũng là lúc hàng triệu học sinh bước vào kỳ nghỉ hè với niềm háo hức được vui chơi, trải nghiệm và tận hưởng những ngày không còn áp lực bài vở. Hè là khoảng thời gian đẹp nhất của tuổi học trò – những chuyến đi cùng gia đình, những buổi tụ tập bạn bè, những ngày rong chơi ngoài trời, tham gia các hoạt động thể thao, khám phá cuộc sống xung quanh.
Tuy nhiên, phía sau niềm vui ấy luôn tiềm ẩn không ít nguy cơ mất an toàn nếu các em thiếu kỹ năng tự bảo vệ mình. Thực tế cho thấy, dịp nghỉ hè là thời điểm gia tăng các vụ tai nạn đuối nước, tai nạn giao thông, cháy nổ, điện giật, ngộ độc thực phẩm, bạo lực học đường ngoài nhà trường và cả những rủi ro trên không gian mạng. Bộ Giáo dục và Đào tạo nhiều lần yêu cầu tăng cường tuyên truyền phòng, chống tai nạn thương tích cho học sinh, đặc biệt là nguy cơ đuối nước trong dịp hè – thời điểm các vụ việc thường tăng cao.
Mối nguy từ ao hồ, sông ngòi và những phút chủ quan
Nguy cơ lớn nhất trong dịp hè vẫn là tai nạn đuối nước. Nắng nóng khiến nhiều em rủ nhau ra sông, hồ, ao, kênh mương hoặc các bãi biển tự phát để tắm, vui chơi. Chỉ một phút chủ quan, một trò đùa quá trớn hoặc một cú trượt chân ở nơi nước sâu cũng có thể dẫn đến hậu quả đau lòng.
Điều đáng lo ngại là nhiều học sinh, nhất là ở khu vực nông thôn, vẫn có thói quen tắm sông mà không có người lớn đi cùng; một số em biết bơi cơ bản nhưng lại quá tự tin, bơi ra xa hoặc cứu bạn không đúng cách. Không ít vụ việc thương tâm xảy ra chỉ vì tâm lý “đi một lát rồi về”, “chỗ này nông mà”, hoặc “mọi lần vẫn tắm bình thường”.
Các em học sinh cần ghi nhớ: không tắm ở sông, hồ, ao, khu vực nước sâu không có biển cảnh báo hoặc không có người lớn giám sát; không rủ nhau đi bơi tự phát; không cứu người bằng cách nhảy xuống nước khi chưa được trang bị kỹ năng cứu hộ. Khi phát hiện bạn gặp nạn, việc đúng đắn nhất là gọi người lớn, sử dụng cây dài, dây, phao hoặc vật nổi để hỗ trợ từ xa.
Tai nạn giao thông – hiểm họa từ những chuyến đi chơi hè
Hè cũng là thời điểm các em di chuyển nhiều hơn: đi học thêm, đi chơi, về quê, du lịch cùng gia đình hoặc tự tụ tập bạn bè. Đây cũng là lúc nguy cơ tai nạn giao thông gia tăng.
Một thực tế đáng báo động là nhiều học sinh chưa đủ tuổi vẫn điều khiển xe máy, xe điện công suất lớn; chở ba, chở bốn; không đội mũ bảo hiểm; sử dụng điện thoại khi đi xe; phóng nhanh, vượt ẩu để thể hiện bản thân trước bạn bè. Chỉ một giây bất cẩn cũng có thể để lại hậu quả suốt đời.
Mỗi học sinh cần tuyệt đối tuân thủ quy định về độ tuổi điều khiển phương tiện, đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn, không dàn hàng ngang, không đùa nghịch khi tham gia giao thông. Với những chuyến du lịch xa, các em cần nghe theo hướng dẫn của người lớn, không tự ý tách đoàn hoặc băng qua đường ở nơi đông xe cộ.
Cảnh giác với cháy nổ, điện giật và tai nạn trong sinh hoạt
Nghỉ hè ở nhà nhiều hơn đồng nghĩa với việc các em tiếp xúc thường xuyên với các thiết bị điện, bếp gas, bếp từ, sạc điện thoại, bình nóng lạnh, thậm chí cả pháo nổ, hóa chất, vật sắc nhọn.
Nhiều vụ tai nạn thương tâm đã xảy ra khi học sinh tự ý nấu ăn nhưng quên tắt bếp, sạc điện thoại qua đêm, vừa sạc vừa sử dụng, nghịch ổ điện, hoặc leo trèo sửa quạt, bóng đèn mà không có người lớn bên cạnh.
Các em cần được nhắc nhở thường xuyên rằng: không tự ý sử dụng thiết bị điện công suất lớn; không chạm vào ổ điện khi tay ướt; không nghịch lửa, xăng dầu, bật lửa, pháo; không leo ban công, mái nhà, cây cao để chụp ảnh hoặc lấy đồ vật.
Nguy cơ từ mạng xã hội và những chiếc điện thoại thông minh
Nếu ngoài đời có ao hồ, đường phố và dòng điện thì trên không gian mạng cũng có vô số “cạm bẫy vô hình”. Nghỉ hè là lúc nhiều em có nhiều thời gian sử dụng điện thoại hơn, dễ sa vào trò chơi trực tuyến, mạng xã hội, livestream, kết bạn với người lạ hoặc bị lôi kéo tham gia các thử thách nguy hiểm.
Không ít học sinh bị lừa đảo qua mạng, dụ dỗ cung cấp thông tin cá nhân, hình ảnh riêng tư, chuyển tiền cho “bạn quen online”, thậm chí bị rủ rê tham gia hành vi vi phạm pháp luật mà không nhận thức hết hậu quả.
Các em cần nhớ: không chia sẻ thông tin cá nhân, địa chỉ nhà, số điện thoại, tài khoản ngân hàng cho người lạ; không hẹn gặp người quen qua mạng khi chưa có sự đồng ý của gia đình; không tham gia các trào lưu nguy hiểm để câu view, câu like.
Nói không với bạo lực và những cuộc vui quá đà
Mùa hè cũng là thời điểm nhiều nhóm bạn tụ tập tại quán game, quán nước, sân bóng, khu vui chơi. Chỉ một lời nói thiếu kiềm chế, một va chạm nhỏ hoặc một bình luận trên mạng cũng có thể biến thành xô xát ngoài đời thực.
Không ít vụ việc học sinh đánh nhau, quay clip tung lên mạng, mang theo hung khí để “giải quyết mâu thuẫn” đã để lại hậu quả pháp lý nghiêm trọng. Một phút bốc đồng có thể khiến các em từ người đang ngồi trên ghế nhà trường trở thành người vi phạm pháp luật.
Điều quan trọng nhất là học cách kiểm soát cảm xúc, tránh tụ tập nơi phức tạp, không cổ vũ đánh nhau, không quay clip phát tán trên mạng và chủ động báo cho gia đình, thầy cô, công an khu vực khi có dấu hiệu mất an toàn.
Kỳ nghỉ hè chỉ thật sự ý nghĩa khi mỗi ngày trôi qua đều là những trải nghiệm vui, an toàn và bổ ích. Bên cạnh sự quan tâm của gia đình, nhà trường và xã hội, chính các em học sinh phải là người đầu tiên có ý thức bảo vệ bản thân mình.
Một mùa hè với những lớp học bơi, những chuyến đi trải nghiệm, những giờ đọc sách, rèn kỹ năng sống, tham gia hoạt động tình nguyện, thể thao, văn nghệ… sẽ luôn đáng nhớ hơn rất nhiều so với những cuộc vui thiếu kiểm soát.
Đừng để chỉ vì một phút chủ quan mà niềm vui của tuổi học trò phải đổi bằng nước mắt, thương tích hoặc sự ân hận kéo dài. Hãy để mùa hè là mùa của trải nghiệm, trưởng thành và bình an.