Phiên tòa hôm ấy chật kín người. Không phải bởi một vụ án hình sự nghiêm trọng, cũng không phải bởi tranh chấp đất đai bạc tỷ thường thấy, mà bởi nguyên nhân bắt đầu chỉ từ… một tờ vé số 10 nghìn đồng.

Ngồi ở hàng ghế nguyên đơn là 18 công nhân lao động, quần áo giản dị, gương mặt đầy hồi hộp. Ở phía đối diện là ông Trần Thanh T - chủ một cơ sở sản xuất bàn ghế inox tại tỉnh VL.

Chủ tọa phiên tòa gõ nhẹ chiếc búa:

- “Bắt đầu xét xử vụ án tranh chấp hợp đồng tặng cho tài sản…”

Cả khán phòng lặng đi.

Mọi chuyện bắt đầu vào buổi chiều ngày 7/1/2021.

Hôm ấy, xưởng inox của ông T làm việc như thường lệ. Tiếng máy cắt, tiếng hàn xì vang lên chan chát giữa cái nắng oi ả.

Khoảng đầu giờ chiều, ông T từ ngoài bước vào, trên tay cầm mấy tờ vé số mới mua. Ông cười vui vẻ:

- “Mỗi người một tờ lấy may nhé!”

Rồi ông đưa cho chị Nguyễn Thị Thu D một tờ vé số mang dãy số 317626 và nói lớn trước mặt nhiều công nhân:

- “Chiều nay nếu trúng thì chia đều cho anh em đang có mặt ở xưởng!”

Mọi người cười ồ. Không ai nghĩ câu nói vu vơ ấy lại mở đầu cho một cuộc kiện tụng kéo dài nhiều năm. Đến khoảng gần 5 giờ chiều, chị D nhờ anh Nguyễn Thanh X dò kết quả xổ số bằng điện thoại.

Bất ngờ, anh X hét lớn:

- “Trúng đặc biệt rồi!”

Cả xưởng nhốn nháo. Tờ vé số 10 nghìn đồng ấy đã trúng giải đặc biệt trị giá 2 tỷ đồng. Chị D run run cầm tờ vé số chạy báo cho ông T. Ông chủ xưởng nghe tin thì giật mình, lập tức cầm tờ vé số lên dò lại nhiều lần.

Sau vài phút im lặng, ông nói nhỏ:

- “Đưa đây để tôi đi lãnh thưởng. Đừng nói lớn, lỡ công nhân nghỉ làm hết thì sao. Đến 28 Tết tôi chia cho anh em.”

Tin lời chủ, chị D giao lại tờ vé số. Nhưng rồi Tết đến. Các công nhân chỉ nhận được vài triệu đồng tiền thưởng, người nhiều nhất 20 triệu đồng. Không ai được chia “tiền trúng số” như lời hứa ban đầu. Nhiều lần hỏi, ông T đều lảng tránh. Cuối cùng, 18 công nhân quyết định khởi kiện.

Tại tòa, ông T thay đổi hoàn toàn thái độ.

Ông quả quyết:

- “Tờ vé số đó là của tôi. Tôi chỉ nhờ chị D dò kết quả chứ không hề cho.”

Luật sư của ông T lập luận:

- “Không có giấy tờ tặng cho. Không có hợp đồng bằng văn bản. Không có căn cứ chứng minh.”

Phía nguyên đơn lập tức phản đối.

Một nữ công nhân đứng bật dậy:

- “Hôm đó rất nhiều người nghe ông ấy nói trúng thì chia đều!”

Một người khác nghẹn ngào:

- “Nếu không hứa chia thì tại sao chúng tôi phải chờ đến Tết mới đòi?”

Không khí phòng xử nóng lên từng phút. Hội đồng xét xử bắt đầu xem xét từng chi tiết nhỏ. Vì sao sau khi trúng số, camera trong xưởng bị thay đổi vị trí? Vì sao ông T không trực tiếp đi lĩnh thưởng? Vì sao ông thưởng Tết cho công nhân cao bất thường so với mọi năm? Vì sao tại phiên tòa sơ thẩm, ông từng đồng ý đưa thêm cho công nhân 200 triệu đồng?

Những câu hỏi dồn dập khiến ông T lúng túng. Một vị hội thẩm nhân dân chậm rãi nói:

- “Nếu chỉ là nhờ dò vé số thông thường, tại sao ông lại có quá nhiều hành động bất thường sau khi trúng thưởng?”

Cả phòng xử im phăng phắc.

Vụ án tưởng chừng đơn giản nhưng lại phát sinh tranh cãi pháp lý đặc biệt. Vợ ông T cho rằng đây là tài sản chung của vợ chồng nên chồng bà không thể tự ý cho người khác toàn bộ số tiền trúng số. Tuy nhiên, Hội đồng xét xử nhận định:

Về hình thức hợp đồng: Căn cứ Điều 457 và khoản 1 Điều 458 Bộ luật Dân sự năm 2015, pháp luật không có quy định bắt buộc hợp đồng tặng cho tài sản phải được lập thành văn bản. Do đó, việc giao kết bằng lời nói giữa ông T và các công nhân hoàn toàn không vi phạm về mặt hình thức. Đối tượng được tặng cho không phải là “2 tỷ đồng tiền trúng thưởng”, mà là tờ vé số chưa mở thưởng - lúc ấy chỉ có giá trị 10 nghìn đồng. Đó là động sản thông thường, không phải tài sản phải đăng ký quyền sở hữu.

Về quyền định đoạt tài sản của vợ chồng: Căn cứ vào khoản 2 Điều 32 và Điều 35 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, với tài sản có giá trị nhỏ phục vụ nhu cầu sinh hoạt hằng ngày, một người vợ hoặc chồng có quyền tự mình định đoạt mà không cần sự đồng ý của người kia.

Chủ tọa đọc rõ từng lời trong bản án:

- “Khi ông T đưa tờ vé số cho bà D cùng lời hứa nếu trúng sẽ chia đều cho công nhân, giao dịch tặng cho đã được xác lập hợp pháp.”

- “Việc tờ vé số sau đó trúng giải đặc biệt không làm thay đổi bản chất pháp lý của giao dịch ban đầu.”

- “Ông T đã nhận lại vé số, trực tiếp lĩnh thưởng nên có nghĩa vụ hoàn trả số tiền tương ứng cho các nguyên đơn.”

Nghe đến đây, nhiều công nhân bật khóc. Sau gần hai năm theo đuổi vụ kiện, cuối cùng công lý cũng được xác lập. Tòa tuyên buộc ông T phải chia cho mỗi công nhân hơn 85 triệu đồng. Chiếc búa kết thúc phiên tòa vang lên giữa căn phòng im lặng.

Sau vụ án, Án lệ số 80/2025/AL chính thức được công bố. Không chỉ là câu chuyện về một tờ vé số trúng độc đắc, vụ án còn trở thành bài học pháp lý sâu sắc về: Giá trị pháp lý của giao dịch bằng lời nói; Quyền định đoạt tài sản của vợ chồng;  Nguyên tắc thiện chí, trung thực trong giao dịch dân sự; và đặc biệt là sự công bằng của pháp luật trong việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động. 

Một tờ vé số chỉ 10 nghìn đồng, số tiền trúng số được chia đều nên không thể làm thay đổi cuộc đời nhiều người nhưng điều đọng lại sau phiên tòa không phải chỉ là vật chất mà là bài học rằng: Trong cuộc sống, lời hứa đôi khi không chỉ là đạo đức, mà còn là trách nhiệm pháp lý phải được tôn trọng trước pháp luật.

Nguồn: Câu chuyện pháp đình từ Án lệ số 80/2025/AL ngày 24/12/2025

của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao