Chiều ngày 4/8/2026, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tổ chức phiên họp xem xét và thông qua nhiều nội dung quan trọng, trong đó đáng chú ý là việc thống nhất trình Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết về việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh. Đồng thời, Quốc hội cũng xem xét, quyết định về chủ trương đối với việc thành lập Viện Kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân thuộc hai thành phố mới này.

Tại phiên họp, Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải đã trình bày tờ trình, nêu rõ cơ sở pháp lý và thực tiễn cho đề xuất thành lập hai thành phố mới và 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh. Theo đó, việc này bảo đảm đầy đủ các quy định của pháp luật hiện hành. Thực tiễn phát triển của vùng Đồng bằng sông Hồng và cả nước đã chứng minh vai trò quan trọng của tỉnh Quảng Ninh và tỉnh Bắc Ninh trong việc phát huy tiềm năng, lợi thế để trở thành những địa phương có quy mô kinh tế lớn, đi đầu cả nước. Việc thành lập các đơn vị hành chính mới này được kỳ vọng sẽ tạo tiền đề quan trọng, thúc đẩy sự phát triển của hai tỉnh theo định hướng tại các nghị quyết, kết luận của Trung ương và quy hoạch đã được phê duyệt.

Về phương án cụ thể, Chính phủ đề xuất thành lập thành phố Quảng Ninh trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã hiện nay của tỉnh Quảng Ninh. Sau khi thành lập, thành phố Quảng Ninh sẽ có diện tích tự nhiên 6.231,27 km², quy mô dân số 1.523.400 người, bao gồm 54 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu.

Tương tự, thành phố Bắc Ninh sẽ được thành lập trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Bắc Ninh sau khi đã thành lập 12 phường. Thành phố Bắc Ninh sau khi thành lập sẽ có diện tích tự nhiên 4.713,75 km², quy mô dân số 3.989.623 người, với 99 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 54 xã và 45 phường.

Song song đó, Chính phủ cũng đề xuất thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh, trên cơ sở nguyên trạng toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của 12 xã. Cụ thể, các xã này bao gồm: Yên Phong, Tiên Du, Chi Lăng, Phù Lãng, Lương Tài, Gia Bình, Nhân Thắng, Hiệp Hòa, Bố Hạ, Lạng Giang, Kép và Lục Nam.

Liên quan đến việc bố trí trụ sở, tài sản công và kiện toàn tổ chức bộ máy, đề xuất của Chính phủ nhấn mạnh việc tiếp tục sử dụng trụ sở, tài sản công hiện có của tỉnh Quảng Ninh, tỉnh Bắc Ninh và 12 xã. Về cơ bản, tổ chức bộ máy các cơ quan, đơn vị thuộc hệ thống chính trị của hai tỉnh và 12 xã sẽ được giữ nguyên trạng. Tuy nhiên, việc sắp xếp, thành lập mới các cơ quan, đơn vị sẽ được thực hiện theo đúng quy định của Đảng, điều lệ của tổ chức và pháp luật. Đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức cũng sẽ được giữ nguyên trạng bước đầu, sau đó thực hiện sắp xếp, bố trí nhân sự theo quy định, đảm bảo phù hợp với chính quyền đô thị.

Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải khẳng định, việc thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh và 12 phường đã đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương và các tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương, cũng như tiêu chuẩn thành lập phường.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, ông Phan Chí Hiếu, đã tán thành với sự cần thiết thành lập các đơn vị hành chính mới này. Ông nhấn mạnh, đề xuất của Chính phủ đã nhận được sự đồng thuận về chủ trương từ Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Bộ Chính trị. Ủy ban cũng ủng hộ đề xuất của Tòa án nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao về việc thành lập Tòa án nhân dân và Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh trên cơ sở kế thừa các đơn vị cấp tỉnh hiện có.

Kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất với hồ sơ do Chính phủ và các cơ quan liên quan trình, tán thành trình Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh ngay trong Kỳ họp không thường lệ thứ nhất. Theo dự kiến, Nghị quyết thành lập thành phố Quảng Ninh sẽ có hiệu lực từ ngày 1 tháng 9 năm 2026, trong khi Nghị quyết thành lập thành phố Bắc Ninh dự kiến có hiệu lực từ ngày 20 tháng 9 năm 2026.

Với tỷ lệ tán thành 100%, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về việc thành lập 12 phường thuộc tỉnh Bắc Ninh và thông qua về nguyên tắc dự thảo Nghị quyết về việc thành lập Tòa án nhân dân, Viện Kiểm sát nhân dân thuộc hai thành phố mới. Ủy ban Pháp luật và Tư pháp được giao nhiệm vụ chủ trì, phối hợp với các cơ quan hữu quan để hoàn thiện các dự thảo Nghị quyết, đảm bảo tính chặt chẽ về kỹ thuật, ngôn ngữ pháp lý trước khi trình Quốc hội.

Ngọc Uyên