Bộ Tài chính đang dự thảo Nghị quyết của Chính phủ Việt Nam về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư phát sinh từ việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và sắp xếp đơn vị hành chính.

Tại dự thảo, Bộ Tài chính đã đề xuất các quy định về: Quản lý, khai thác nhà, đất là tài sản công không sử dụng vào mục đích để ở có nguồn gốc là nhà, đất dôi dư giao cho tổ chức có chức năng quản lý, kinh doanh nhà địa phương quản lý, khai thác; xử lý nhà, đất dôi dư do sắp xếp tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính các cấp.

Theo đó, Dự thảo Nghị quyết nêu rõ các phương án xử lý trong từng trường hợp cụ thể:

1. Chuyển giao về địa phương quản lý theo nguyên trạng

Đối với nhà, đất dôi dư do sắp xếp bộ máy, trên cơ sở đề xuất của cơ quan, đơn vị đang quản lý, cơ quan có thẩm quyền quyết định chuyển giao về địa phương để quản lý, xử lý theo nguyên trạng.

Việc chuyển giao được thực hiện kể cả trong các trường hợp:

• Không có hoặc bị mất hồ sơ pháp lý
• Đã bố trí làm nhà ở
• Bị lấn chiếm

Đồng thời, không phải thực hiện thủ tục lấy ý kiến Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Cơ quan bàn giao chịu trách nhiệm về hồ sơ, hiện trạng tài sản và phối hợp xử lý các vấn đề phát sinh sau khi chuyển giao.

2. Chuyển đổi công năng sang mục đích công cộng

Trường hợp nhà, đất dôi dư được chuyển sang sử dụng cho mục đích công cộng (như vườn hoa, sân chơi…), nhưng công trình hiện có không còn phù hợp, thì cơ quan có thẩm quyền được quyết định phá dỡ, hủy bỏ công trình để thực hiện phương án sử dụng mới.

Việc phá dỡ được thực hiện kể cả khi tài sản vẫn còn khả năng sử dụng hoặc chưa hết thời gian khấu hao.

3. Điều chỉnh quy hoạch sau khi chuyển đổi

Đối với các trường hợp điều chuyển, chuyển giao hoặc chuyển đổi công năng nhà, đất để sử dụng vào mục đích công cộng, trụ sở làm việc, quốc phòng, an ninh…, thì việc cập nhật, điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất và các quy hoạch liên quan sẽ được thực hiện sau khi có quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

4. Nghĩa vụ tài chính khi giao đất, cho thuê đất

Trường hợp nhà, đất dôi dư đã được chuyển giao về địa phương và thực hiện giao đất, cho thuê đất theo quy định pháp luật, thì người được giao đất, thuê đất phải hoàn trả giá trị còn lại của tài sản gắn liền với đất cho Nhà nước.

Quy định này áp dụng cho cả các trường hợp:

- Tài sản đã bị phá dỡ trước khi giao đất

- Tài sản được bán cho người nhận đất

Nếu tài sản chưa được hạch toán trên sổ kế toán, việc xác định giá trị còn lại sẽ thực hiện theo quy định của Bộ Tài chính về quản lý và khấu hao tài sản.

5. Xử lý tài sản trên đất của tổ chức, cá nhân khác

Đối với nhà, tài sản xây dựng trên đất của tổ chức, cá nhân khác mà đơn vị không còn nhu cầu sử dụng:

• Nếu bên có đất có nhu cầu nhận lại tài sản: thực hiện bàn giao; bên nhận có trách nhiệm hoàn trả giá trị còn lại (trừ trường hợp là cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, lực lượng vũ trang, tổ chức chính trị - xã hội…).
• Nếu bên có đất không có nhu cầu nhận lại: tài sản được thanh lý bằng hình thức phá dỡ, hủy bỏ và bàn giao lại mặt bằng.
• Việc thanh lý và xử lý vật tư thu hồi được thực hiện theo quy định hiện hành của Chính phủ.

Hướng tới quản lý, khai thác hiệu quả tài sản công

Việc ban hành cơ chế, chính sách đặc thù nhằm xử lý nhà, đất dôi dư sẽ góp phần:

• Đẩy nhanh tiến độ sắp xếp, tinh gọn bộ máy
• Khai thác hiệu quả tài sản công, tránh lãng phí
• Tăng nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội

Đức Quân