Ngày 04/10 hằng năm đã trở thành dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt trong công tác bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy (PCCC) ở nước ta. Không chỉ là dịp để tôn vinh lực lượng Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ, đây còn là ngày để toàn xã hội cùng nhìn nhận rõ hơn trách nhiệm của mỗi cơ quan, tổ chức, gia đình và từng người dân trong việc phòng ngừa “giặc lửa” - hiểm họa luôn tiềm ẩn trong đời sống thường nhật.
Theo quy định tại Điều 11 của Luật Phòng cháy và chữa cháy, ngày 04/10 hằng năm là “Ngày toàn dân phòng cháy và chữa cháy”. Việc quy định ngày này đã khẳng định rõ quan điểm: công tác PCCC không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng chuyên trách mà là trách nhiệm của toàn dân, toàn xã hội.
Trong những năm gần đây, cùng với tốc độ đô thị hóa, phát triển công nghiệp, thương mại và sự gia tăng các loại hình nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh, nguy cơ cháy, nổ luôn hiện hữu và diễn biến phức tạp. Nhiều vụ cháy nghiêm trọng xảy ra đã để lại hậu quả đau lòng về người và tài sản, gióng lên hồi chuông cảnh báo về ý thức chủ quan, lơ là trong công tác phòng cháy.
“Phòng” là chính, “chữa” phải kịp thời
Tinh thần xuyên suốt của Luật Phòng cháy và chữa cháy là lấy phòng ngừa làm trọng tâm. Thực tế cho thấy, phần lớn các vụ cháy xuất phát từ những nguyên nhân rất quen thuộc như chập điện, bất cẩn khi sử dụng lửa, khí gas, thiết bị điện quá tải, thắp hương, đốt vàng mã không bảo đảm an toàn hoặc thiếu kỹ năng xử lý khi có sự cố xảy ra.
Chính vì vậy, việc xây dựng ý thức tự giác chấp hành quy định PCCC trong mỗi gia đình, cơ quan, doanh nghiệp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Mỗi người dân cần chủ động kiểm tra hệ thống điện, quản lý chặt nguồn lửa, nguồn nhiệt, trang bị phương tiện chữa cháy ban đầu và nắm vững kỹ năng thoát nạn khi có cháy xảy ra.
Nhiều địa phương trên cả nước thời gian qua đã đẩy mạnh các hoạt động hưởng ứng Ngày toàn dân PCCC như tổ chức diễn tập, tập huấn kỹ năng thoát hiểm, tuyên truyền pháp luật, xây dựng mô hình “Tổ liên gia an toàn PCCC”, “Điểm chữa cháy công cộng”… góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về phòng chống cháy nổ.
Nâng cao trách nhiệm trong thời đại số
Không chỉ trong đời sống thực tế, công tác PCCC hiện nay còn đặt ra yêu cầu mới đối với môi trường số và xu hướng phát triển công nghệ. Các quy định pháp luật mới về an toàn PCCC tiếp tục được hoàn thiện để phù hợp với thực tiễn, nhất là đối với chung cư, nhà ở nhiều tầng, cơ sở kinh doanh kết hợp lưu trú, khu vực sạc xe điện và các công trình có nguy cơ cháy nổ cao.
Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền pháp luật về PCCC ngày càng được tăng cường trên Cổng thông tin điện tử của lực lượng Công an, chính quyền địa phương và các cơ quan báo chí chính thống nhằm giúp người dân tiếp cận nhanh chóng các kiến thức, kỹ năng cần thiết về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
Không để sự chủ quan trở thành nguyên nhân của thảm họa
Một trong những nguyên nhân khiến nhiều vụ cháy gây hậu quả nghiêm trọng chính là tâm lý chủ quan, xem nhẹ các quy định an toàn. Không ít hộ gia đình vẫn còn tình trạng “chuồng cọp”, bịt kín lối thoát nạn; nhiều cơ sở kinh doanh chưa bảo đảm điều kiện an toàn PCCC; việc trang bị phương tiện chữa cháy còn mang tính đối phó. Trong khi đó, chỉ một vài phút đầu tiên của đám cháy là “thời gian vàng” để xử lý và thoát nạn. Nếu mỗi người dân được trang bị kiến thức cơ bản về PCCC, biết sử dụng bình chữa cháy, biết cách ngắt điện, mở lối thoát hiểm và báo cháy kịp thời thì có thể hạn chế rất lớn thiệt hại xảy ra.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo người dân cần ghi nhớ số điện thoại 114 để báo cháy, cứu nạn cứu hộ khi có sự cố; đồng thời thường xuyên tham gia các hoạt động tuyên truyền, thực hành kỹ năng thoát hiểm để chủ động bảo vệ bản thân và cộng đồng.
Ngày toàn dân phòng cháy, chữa cháy 4/10 không chỉ là dịp tuyên truyền pháp luật mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của mỗi người đối với sự an toàn của gia đình và xã hội. Mỗi hành động nhỏ như kiểm tra ổ điện, tắt thiết bị khi không sử dụng, bố trí lối thoát hiểm hợp lý hay trang bị bình chữa cháy trong nhà đều có thể góp phần ngăn chặn những hậu quả lớn. “Chủ động phòng cháy tốt, sẵn sàng chữa cháy kịp thời và hiệu quả” không chỉ là khẩu hiệu mà cần trở thành ý thức thường trực trong mỗi cơ quan, đơn vị và từng gia đình, để mỗi ngày đều là ngày an toàn trước hiểm họa cháy, nổ.