Ngày 02/10 hằng năm là Ngày Khuyến học Việt Nam, gắn với ngày thành lập Hội Khuyến học Việt Nam 02/10/1996. Năm 2026 đánh dấu 30 năm xây dựng và phát triển của Hội Khuyến học Việt Nam - một chặng đường bền bỉ đồng hành cùng sự nghiệp khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập ở nước ta. Đây không chỉ là dịp để ghi nhận, tôn vinh những nỗ lực vì sự học, mà còn là lời nhắc nhở mỗi người về một chân lý giản dị mà sâu sắc: một dân tộc muốn phát triển bền vững phải bắt đầu từ việc coi trọng con người, coi trọng tri thức và không ngừng học tập.

Học tập - động lực của phát triển

Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng sự học. Sinh thời, Người từng căn dặn: “Học để làm việc, làm người, làm cán bộ. Học để phụng sự Đoàn thể, giai cấp và nhân dân, Tổ quốc và nhân loại.” Với Người, học không phải để có một tấm bằng, mà trước hết để nâng cao hiểu biết, hoàn thiện nhân cách và biến tri thức thành hành động có ích cho xã hội.

Ngay sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, trong hoàn cảnh đất nước còn muôn vàn khó khăn, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định “giặc dốt” là một trong những kẻ thù nguy hiểm của dân tộc và phát động phong trào Bình dân học vụ. Điều đó cho thấy tầm nhìn sâu sắc của Người: muốn xây dựng một nước Việt Nam độc lập, tự do, muốn nhân dân thực sự làm chủ vận mệnh của mình thì phải nâng cao dân trí, phát triển con người.

Ngày nay, trong bối cảnh khoa học, công nghệ và chuyển đổi số đang làm thay đổi nhanh chóng phương thức lao động, sản xuất và đời sống xã hội, tinh thần ấy càng có ý nghĩa thiết thực. Khuyến học là tạo cơ hội để mọi người được học, được tiếp cận tri thức và có điều kiện phát triển năng lực của mình.Đó là trách nhiệm của gia đình trong việc nuôi dưỡng thói quen đọc sách, tự học; của nhà trường trong việc khơi dậy năng lực sáng tạo và tinh thần tự học; của cơ quan, đơn vị trong việc tạo môi trường học tập, cập nhật kiến thức cho cán bộ, công chức, viên chức và người lao động; của cộng đồng trong việc không để bất cứ ai bị bỏ lại phía sau trên hành trình tiếp cận tri thức. Vì vậy, xây dựng xã hội học tập không phải là một phong trào chỉ dành cho học sinh, sinh viên. Người lao động cần học để nâng cao kỹ năng nghề nghiệp; cán bộ, công chức cần học để nâng cao năng lực thực thi công vụ; doanh nghiệp cần học để đổi mới công nghệ, phương thức quản trị; người cao tuổi có thể học để cập nhật tri thức và sống chủ động; mỗi người dân cần học để thích ứng với những thay đổi của xã hội.

Từ “học tập suốt đời” đến “khuyến học số”

Năm 2025, Trung ương Hội Khuyến học Việt Nam đã phát động phong trào “Khuyến học số”, gắn với việc tiếp tục triển khai “Bình dân học vụ số”, nhằm khơi dậy tinh thần tự học, học tập suốt đời và nâng cao kỹ năng số cho người dân. 

Điều đó đặt ra một cách tiếp cận mới đối với công tác khuyến học: học không chỉ để biết, mà còn để làm chủ công nghệ; không chỉ tiếp nhận tri thức, mà còn phải biết tìm kiếm, kiểm chứng và sử dụng tri thức một cách có trách nhiệm.

Trong môi trường số, mỗi người có thể học ở mọi nơi, mọi lúc; nhưng đồng thời cũng phải có khả năng phân biệt thông tin đúng – sai, nhận diện thông tin giả, bảo vệ dữ liệu cá nhân, sử dụng trí tuệ nhân tạo và các công cụ số một cách an toàn, hiệu quả.

Như vậy, “khuyến học số” không phải là đưa thêm công nghệ vào hoạt động khuyến học một cách đơn thuần, mà sâu xa hơn là mở rộng cơ hội học tập, thu hẹp khoảng cách tri thức và tạo điều kiện để mỗi người trở thành một công dân có năng lực học tập trong xã hội số.

Ngày Khuyến học Việt Nam 02/10 vì thế không chỉ là ngày tôn vinh những người làm công tác khuyến học, những người thầy, người cô hay những tấm gương vượt khó học tập. Đó còn là dịp để mỗi chúng ta tự nhìn lại trách nhiệm của mình đối với sự học và đối với tương lai của đất nước. Kỷ niệm Ngày Khuyến học Việt Nam 02/10/2026 - dấu mốc 30 năm thành lập Hội Khuyến học Việt Nam - càng là dịp để chúng ta tiếp tục phát huy truyền thống hiếu học của dân tộc, đẩy mạnh khuyến học, khuyến tài, xây dựng gia đình học tập, cộng đồng học tập và xã hội học tập.