Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang có những chuyển dịch mạnh mẽ về cấu trúc và công nghệ, ngày 03/4/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 608/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình hành động thực hiện Kế hoạch chiến lược Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) giai đoạn 2026-2030 và 2031-2035. Đây là văn bản chiến lược nhằm hiện thực hóa các ưu tiên cao nhất của Việt Nam trong việc xây dựng một Cộng đồng Kinh tế ASEAN vững mạnh, có khả năng thích ứng và cạnh tranh cao. Với tầm nhìn dài hạn hướng tới năm 2045, chương trình hành động này đặt ra mục tiêu cốt yếu là đưa Việt Nam trở thành một mắt xích không thể thiếu, đóng vai trò chủ đạo trong việc định hình các chuỗi giá trị khu vực và quốc tế.

Trọng tâm xuyên suốt của Chương trình hành động chính là việc triển khai đầy đủ, kịp thời và có hiệu quả các mục tiêu, biện pháp của Kế hoạch chiến lược AEC, nhưng phải đảm bảo sự phù hợp tuyệt đối với điều kiện thực tiễn và đặc thù của nền kinh tế Việt Nam. Chính phủ xác định rõ rằng, việc hội nhập không phải là sự sao chép rập khuôn mà là quá trình chủ động điều chỉnh để tạo ra lợi thế cạnh tranh quốc gia. Mục tiêu chung của giai đoạn mười năm tới là hoàn thành việc xây dựng các nền tảng căn bản về hạ tầng pháp lý và thể chế, tạo đà cho sự bứt phá của các ngành công nghiệp mũi nhọn. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của tất cả các bộ, ngành và địa phương trong việc thống nhất tư duy và hành động theo các chuẩn mực chung của khối ASEAN.

Một trong những nhiệm vụ mang tính đột phá được nêu trong Quyết định số 608/QĐ-TTg chính là việc tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật và các cơ chế chính sách liên quan đến thương mại hàng hóa, dịch vụ và đầu tư. Chính phủ đặt mục tiêu xây dựng một hành lang pháp lý minh bạch, tương thích với các cam kết quốc tế trong các lĩnh vực then chốt như cạnh tranh, sở hữu trí tuệ và hải quan. Đặc biệt, công tác thuận lợi hóa thương mại và logistics được coi là đòn bẩy quan trọng để giảm chi phí giao dịch cho doanh nghiệp. Đối với một thành phố cảng chiến lược như Hải Phòng, quy định này mở ra cơ hội cực lớn để nâng cấp hệ thống hạ tầng logistics thành trung tâm điều phối hiện đại, kết nối thông suốt giữa các quốc gia trong khu vực và quốc tế thông qua các chuẩn mực quản lý tiên tiến.

Không dừng lại ở các lĩnh vực truyền thống, Chương trình hành động còn đặc biệt chú trọng đến việc đón đầu các xu thế mới của thời đại như thương mại điện tử, kinh tế số và kinh tế xanh. Việt Nam đặt mục tiêu trở thành một trong những quốc gia tiên phong trong ASEAN về xây dựng thành phố thông minh và vận hành các hành lang kinh tế thế hệ mới. Các khái niệm về kinh tế tuần hoàn sẽ được luật hóa và áp dụng rộng rãi để đảm bảo sự phát triển kinh tế không tách rời việc bảo vệ môi trường và bền vững về tài nguyên. Việc hài hòa hóa các tiêu chuẩn kỹ thuật về kinh tế xanh với các nước ASEAN sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam dễ dàng tiếp cận nguồn vốn xanh và mở rộng thị trường cho các sản phẩm thân thiện với môi trường ra khắp khu vực.

Để các chính sách này thực sự đi vào đời sống và phát huy hiệu quả, Quyết định số 608/QĐ-TTg nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao hiệu quả điều phối liên ngành và củng cố năng lực cho các cơ quan đầu mối tham gia cơ chế hợp tác AEC. Sự phối hợp giữa các bộ, ngành không còn là sự trao đổi văn bản hành chính đơn thuần mà phải chuyển sang cơ chế chia sẻ dữ liệu trực tuyến và phản ứng nhanh trước các biến động thị trường. Đồng thời, Chính phủ yêu cầu tăng cường mạnh mẽ hoạt động tham vấn và chia sẻ thông tin giữa cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng doanh nghiệp. Doanh nghiệp phải được coi là chủ thể thụ hưởng đồng thời là người đóng góp ý kiến quan trọng để hoàn thiện chính sách, đảm bảo mọi cam kết trong ASEAN đều mang lại lợi ích thực chất cho khu vực sản xuất và kinh doanh trong nước.

Bản kế hoạch cũng chỉ rõ giai đoạn 2031-2035 sẽ là thời điểm Việt Nam tập trung sâu vào việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực số và hoàn thiện các hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong lòng ASEAN. Tầm nhìn đến năm 2045 không chỉ dừng lại ở một thị trường chung về hàng hóa mà còn hướng tới sự tự do dịch chuyển của tri thức và công nghệ cao. Với lộ trình rõ ràng, cụ thể được phê duyệt tại Quyết định số 608/QĐ-TTg, Việt Nam đang chuẩn bị một tâm thế sẵn sàng để không chỉ thích ứng mà còn dẫn dắt các xu thế phát triển mới, khẳng định vị thế của một nền kinh tế năng động, trách nhiệm và đầy khát vọng trong lòng Cộng đồng Kinh tế ASEAN.